เพิ่งรู้! “ปลาหมึก” ไม่ใช่ปลา แล้วทำไมถึงเรียกแบบนั้นมาตลอด?

หลายคนอาจเรียก “ปลาหมึก” กันมาตั้งแต่เด็ก จนไม่เคยสงสัยว่า จริงๆ แล้วมันเป็น “ปลา” หรือเปล่า แต่รู้ไหมว่า ในทางวิทยาศาสตร์ ปลาหมึก ไม่ได้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มปลาเลยแม้แต่น้อย แถมยังใกล้ชิดกับ “หอย” มากกว่าอีกด้วย

คำถามคือ ถ้าไม่ใช่ปลา แล้วทำไมถึงชื่อ “ปลาหมึก” กันล่ะ?

จริงๆ แล้ว “ปลาหมึก” คือสัตว์ประเภทไหน?

ปลาหมึกเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง อยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า “เซฟาโลพอด” (Cephalopod) ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับ:

• หมึกสาย
• หมึกกระดอง
• หมึกกล้วย
• นอติลุส

จุดเด่นของสัตว์กลุ่มนี้คือ:

• ไม่มีโครงกระดูกสันหลัง
• มีหนวด
• เคลื่อนที่ด้วยการพ่นน้ำ
• มีระบบประสาทและดวงตาที่พัฒนาสูง

ที่หลายคนแปลกใจคือ ปลาหมึกมีความใกล้ชิดกับ “หอย” มากกว่าปลาที่เรากินทั่วไปเสียอีก

แล้วทำไมถึงเรียกว่า “ปลา”?

ปลาแท้จริงจะเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลัง และส่วนใหญ่หายใจด้วยเหงือก ขณะที่ปลาหมึกไม่มีโครงกระดูกสันหลัง และมีโครงสร้างร่างกายต่างออกไปอย่างชัดเจน แม้ชื่อจะมีคำว่า “ปลา” แต่จริงๆ แล้ว ปลาหมึกไม่ได้เป็นปลาในทางชีววิทยา เพราะมันเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง กลุ่มเดียวกับหอย ในไฟลัมมอลลัสกา (Mollusca)

คำตอบที่ว่าทำไมถึงเรียกว่า “ปลา” อยู่ที่ “วิธีเรียกของคนสมัยก่อน” ในอดีต คนไทยมักใช้คำว่า “ปลา” เรียกสัตว์ที่อาศัยอยู่ในน้ำหลายชนิด ไม่ได้อิงตามหลักชีววิทยาแบบปัจจุบัน เพราะสมัยนั้นยังไม่มีการแบ่งประเภทสัตว์อย่างละเอียดเหมือนทุกวันนี้

ดังนั้นสัตว์ที่:

• ว่ายน้ำได้
• อยู่ในทะเลหรือแม่น้ำ
• จับมาบริโภคได้

จึงมักถูกเรียกรวมๆ ว่า “ปลา” นี่จึงเป็นเหตุผลที่ชื่อ “ปลาหมึก” ถูกใช้ต่อกันมาจนติดปาก แม้จริงๆ จะไม่ใช่ปลาเลยก็ตาม 

ไม่ใช่แค่ปลาหมึก! ยังมีสัตว์อีกหลายชนิดที่ชื่อชวนเข้าใจผิด

ความจริงแล้ว ยังมีสัตว์อีกหลายชนิดที่มีคำว่า “ปลา” อยู่ในชื่อ แต่ไม่ได้เป็นปลาในทางวิทยาศาสตร์ เช่น

• ปลาโลมา จริงๆ เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม หายใจด้วยปอด และต้องขึ้นมาหายใจเหนือผิวน้ำ
• ปลาวาฬ แม้ตัวใหญ่และอยู่ในทะเล แต่ก็เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเช่นกัน
• ปลาดาว ไม่ได้เป็นปลา แต่เป็นสัตว์ทะเลในกลุ่มเอไคโนเดิร์ม

ดังนั้น แม้ชื่อจะมีคำว่า “ปลา” แต่ ปลาหมึก กลับไม่ได้เป็นปลาเลยในทางวิทยาศาสตร์ เพราะจริงๆ แล้วมันเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง และปลาหมึกจัดอยู่ในไฟลัมมอลลัสกา (Mollusca) กลุ่มเดียวกับหอย มากกว่า 

ส่วนเหตุผลที่คนไทยยังเรียกว่า “ปลาหมึก” ก็เป็นเพราะวิธีตั้งชื่อในอดีต ที่มักเรียกสัตว์น้ำรวมๆ ว่า “ปลา” นั่นเอง