"ส้มฉุน" คืออะไร ประกอบด้วยอะไรบ้าง มีประโยชน์อย่างไร

ช่วงฤดูร้อนแบบนี้ เมืองไทยมีวิธีดับร้อนหลากหลาย สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจคืออาหาร และ "ส้มฉุน" ก็เป็นอีกหนึ่งเมนูของหวานดับร้อน เพิ่มความสดชื่นคลายความร้อนได้เป็นอย่างดี แต่หลายคนอาจไม่รู้จัก "ส้มฉุน" ว่าคืออะไร ประกอบด้วยอะไรบ้าง และมีประโยชน์อย่างไร

ส้มฉุนคืออะไร

หากดูความหมายตามพจนานุกรม "ส้มฉุน" คือของกินชนิดหนึ่ง ใช้ผลไม้รสเปรี้ยว เช่นมะม่วงดิบ หรือมะยมดิบยำกับกุ้งแห้ง ปรุงรสด้วยน้ำปลา น้ำตาล ที่นำไปตากแดดก็มี, ส้มลิ้ม ก็เรียก สำหรับส่วนผสมเหล่านี้ถือว่าเป็นส้มฉุนของชาวบ้าน แต่ถ้าเป็นส้มฉุนที่มีลักษณะเหมือนลอยแก้วจะเป็นตำรับชาววัง

นอกจากนั้นหลายๆ คนยังสงสัยว่าทำไมถึงเรียกส้มฉุน ซึ่งมีการสันนิษฐานจากบทพระราชนิพนธ์กาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวานของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ทำให้เกิดข้อสันนิษฐานว่าคนในวังอาจเรียกผลลิ้นจี่ว่า "ส้มฉุน" ดังความว่า

"ลิ้นจี่มีครุ่นครุ่น เรียกส้มฉุนใช้นามกร หวนถวิลลิ้นลมงอน ชะอ้อนถ้อยร้อยกระบวนฯ"

หรืออาจหมายถึงการเรียกขนมหวานลอยแก้วที่มีลิ้นจี่เป็นส่วนประกอบหลักว่า "ส้มฉุน" โดยคำว่า "ส้ม" หมายถึงผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว ส่วน "ฉุน" อาจหมายถึงกลิ่นส่าคล้ายเหล้าของลิ้นจี่ดอง ซึ่งในสมัยก่อนลิ้นจี่เป็นผลไม้นำเข้าจากประเทศจีนในรูปแบบของการดองทั้งผล ก่อนที่การขนส่งจะพัฒนาขึ้นทำให้สามารถนำเข้าผลสดและลิ้นจี่กระป๋องได้

เมื่อจะรับประทานลิ้นจี่ดองนั้นจะต้องนำมาปรุงรสและนำส้มซ่ามาดับกลิ่นส่า

นั่นจึงเป็นที่มาของชื่อส้มฉุนตำรับชาววัง ที่ต้องมีลิ้นจี่เป็นส่วนประกอบหลัก แล้วตามด้วยผลไม้ประจำฤดูกาลอื่นๆ

สำหรับส้มฉุนที่นำมาประกอบในบทความนี้มีมะยงชิด ขิงซอย มะม่วงดิบซอย ลูกตาลเชื่อม ในน้ำลอยแก้วปรุงกลิ่น ปรุงรส จากนั้นบีบน้ำส้มซ่าใส่ลงไปเพื่อกลิ่นหอมเย็น เวลาทานจะรู้สึกสดชื่น