สัญญาณอันตราย “วุ้นตาเสื่อม”

สัญญาณอันตราย “วุ้นตาเสื่อม”
S! Health (Rewrite)

สนับสนุนเนื้อหา

วุ้นตาเสื่อม (Vitreous degeneration) คือภาวะที่น้ำวุ้นตาที่อยู่ภายในลูกตามีการเปลี่ยนแปลงสภาพและแยกตัวออกจากจอตา ภาวะที่น้ำวุ้นตาแยกตัวออกจากจอตาทำให้เกิดแรงดึงรั้งจนจอตามีโอกาสฉีกขาดและเกิดจอตาหลุดลอกตามมาได้

 

อาการของวุ้นตาเสื่อม

1. เห็นจุดดำลอยไปมา (floaters)

จุดดำที่เห็นนั้นอาจเกิดจากเศษของน้ำวุ้นตาที่เป็น collagen มาหดรวมตัวกัน (condensation of vitreous collagen), เศษเลือดจากน้ำวุ้นตากระชากเส้นเลือดฉีกขาด (blood from a torn or avulsed retinal vessel) หรือเศษเนื้อเยื่อบริเวณขั้วประสาทตาที่หลุดแยกตัวมากับน้ำวุ้นตา (glial tissue)

2. เห็นแสงคล้ายฟ้าแลบ (light flashes)

ผู้ป่วยมักสังเกตเห็นแสงฟ้าแลบในที่มืดได้ชัดเจนกว่าที่สว่าง และอธิบายลักษณะของจุดดำที่ลอยไปมาคล้ายกับ แมลง ยุง ใยแมงมุม หรือเป็นเส้นคล้ายเส้นขน เป็นต้น

 

กลุ่มเสี่ยงวุ้นตาเสื่อม?

วุ้นตาเสื่อมเป็นความเสื่อมตามอายุของทุกคน มักเกิดอาการตอนอายุ 45-65 ปี แต่อาจเกิดขึ้นเร็วกว่าปกติในผู้

ที่มีสายตาสั้น หรือผู้ที่ได้รับอุบัติเหตุรุนแรงที่ตามาก่อน นอกจากนี้ การผ่าตัดในลูกตา เช่น ผ่าตัดต้อกระจก ก็อาจทำให้น้ำวุ้นตาเสื่อมมากขึ้นได้

 

อันตรายจากวุ้นตาเสื่อม

หากสังเกตเห็นจุดดำลอยไปมาในตาไม่ว่าจะมองไปทิศทางไหน หรือเห็นแสงคล้ายฟ้าแลบในตาโดยเฉพาะในที่มืดหรือหลับตาก็ยังเห็น และเพิ่งมีอาการดังกล่าวภายใน 1-3 วันที่ผ่านมา แสดงว่ามีอาการของวุ้นตาเสื่อมเฉียบพลัน โดยพบว่าคนไข้ที่มีอาการของวุ้นตาเสื่อมเฉียบพลัน พบรูฉีกขาดที่จอตาได้ 8-26% ดังนั้น คนที่มีอาการลักษณะดังกล่าวแนะนำให้ไปตรวจกับจักษุแพทย์เพื่อขยายม่านตาดูว่ามีรูฉีกขาดที่จอตาหรือไม่

หากตรวจแล้วปกติดี

  • คนที่มีอาการวุ้นตาเสื่อมเฉียบพลันที่ตรวจแล้วไม่เจอรูฉีกขาดที่จอตา มีโอกาส 2-5% ที่จะตรวจพบรอยฉีกขาดตามมาภายหลัง

  • สำหรับผู้ที่มีอาการของวุ้นตาเสื่อมเฉียบพลัน และตรวจไม่เจอรูฉีกขาดที่จอตา จักษุแพทย์มักจะนัดตรวจอีกครั้งภายใน 1-8 สัปดาห์แรกหลังมีอาการ หลังจากนั้นทุก 6-12 เดือน ทั้งนี้ความถี่ของการนัดติดตามขึ้นกับผลการตรวจที่จักษุตรวจพบว่ามีความเสี่ยงในการเกิดรอยฉีกขาดในอนาคตได้มากน้อยแค่ไหน (vitreouspigment, vitreous or reitnal hemorrhage, visible vitreoretinal tractionj)

หากตรวจแล้วมีรูฉีกขาดที่จอตา

  • การรักษาด้วยยิงเลเซอร์ (Laser photocoagulation) รอบรูฉีกขาดที่จอตา สามารถลดโอกาสการเกิดจอตาหลุดลอกในอนาคตให้เหลือน้อยกว่า 5% ได้

  • รักษาการจี้ด้วยความเย็น (Cryotherapy) ใช้ในกรณีที่ไม่สามารถยิงเลเซอร์รอบรูฉีกขาดได้ครบ

อย่างไรก็ตาม คนที่เคยได้รับการรักษารูฉีกขาดที่จอตา 5-14% มีโอกาสเกิดรอยฉีกขาดที่ตำแหน่งอื่นได้อีก เพราะฉะนั้นต้องตรวจติดตามและสังเกตอาการเป็นระยะต่อเนื่อง

 

วิธีรักษา วุ้นตาเสื่อม

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพพอในการป้องกันวุ้นตาเสื่อม ไม่มียาหยอดหรือยากินที่ช่วยทำให้ floatersหรือ light flashes หายไปได้ โดยส่วนใหญ่จุดดำที่ลอยไปมามักจะเล็กลงหรือจำนวนลดลงเมื่อเวลาผ่านไปอาจเป็นหลายเดือนเช่นเดียวกันกับแสงฟ้าแลบ และคนไข้ก็จะชินไปเอง ยกเว้นในบางคนที่จุดดลอยบังตรงกลางทำให้การมองเห็นไม่ดี มีผลต่อการทำงานหรือการใช้ชีวิตประจำวันร่วมกับสังเกตอาการหลายเดือนแล้วไม่ดีขึ้น ก็อาจจะพิจารณาผ่าตัดเอาน้ำวุ้นตาออก

 

วิธีป้องกันวุ้นตาเสื่อม

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันการเกิดวุ้นตาเสื่อมที่พิสูจน์ได้ในปัจจุบัน วิธีที่ดีที่สุดคือตรวจเช็คจอตาสม่ำเสมอและสังเกตอาการของ floaters และ light flashes คือ หากมีจำนวนจุดดำลอยไปมามากขึ้น หรือเห็นแสงคล้ายฟ้าแลบบ่อยขึ้น ให้มาพบจักษุแพทย์เพื่อขยายม่านตาและตรวจจอตา เพื่อหากพบรูฉีกขาดที่จอตาจะได้ทำการรักษาต่อไป เป็นการลดการเกิดโรคจอตาหลุดลอกที่จะตามมาได้ในอนาคต