Gaslighting คืออะไร? รู้ทันจิตวิทยา ที่ทำให้เราสงสัยตัวเอง

Gaslighting คืออะไร? รู้จักพฤติกรรมบงการทางจิตใจที่ทำให้เราสงสัยในความคิดและความรู้สึกของตัวเอง หลายครั้งอาจเกิดขึ้นในความสัมพันธ์โดยที่เจ้าตัวไม่ทันรู้ตัว ทั้งการปฏิเสธสิ่งที่เคยพูด บิดเบือนเหตุการณ์ หรือทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าตัวเองคิดมากและเข้าใจผิดอยู่เสมอ จนค่อยๆ สูญเสียความมั่นใจในตัวเอง

Gaslighting คืออะไร?

Gaslighting เป็นรูปแบบหนึ่งของการควบคุมทางจิตใจในความสัมพันธ์ โดยการทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าตัวเองกำลังเข้าใจผิด, อ่อนไหวเกินไป, หรือความทรงจำผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริง ทำให้เหยื่อรู้สึกสับสนและพึ่งพาผู้บงการมากขึ้นเรื่อยๆ โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ผู้บงการสามารถควบคุมและมีอำนาจเหนืออีกคนได้อย่างสมบูรณ์

สัญญาณว่าคุณกำลังโดน Gaslighting

ผู้บงการมักใช้กลยุทธ์และวลีเหล่านี้ในการบิดเบือนความคิดของเหยื่อ ทำให้เหยื่อเริ่มสงสัยในตัวเอง

1. คุณเป็นฝ่ายที่ต้องเอ่ยคำขอโทษอยู่เสมอ เหมือนทุกเรื่องกลายเป็นความผิดของคุณ
2. เริ่มเชื่อว่าตัวเอง “ทำอะไรไม่ถูกเลย” ทำอะไรก็ดูผิดไปหมด
3. รู้สึกกังวลตลอดเวลา กลัวว่าจะทำให้ใครไม่พอใจ
4. ความมั่นใจค่อยๆ ลดลง จนเริ่มไม่รู้จักตัวเองเหมือนเดิม
5. ตั้งคำถามกับความคิดของตัวเองบ่อยครั้ง ไม่กล้าตัดสินใจ
6. รู้สึกโดดเดี่ยว ไม่มีใครเข้าใจ เหมือนตัวเองแตกต่างหรือแปลกแยก
7. ผิดหวังในตัวเอง และกลัวว่าคนอื่นจะผิดหวังในคุณเช่นกัน

ผลกระทบอันตรายต่อความสัมพันธ์และสุขภาพจิต

Gaslighting ก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรงต่อสุขภาพจิตและความสัมพันธ์

• การสูญเสียตัวตน (Loss of Self-Identity): เหยื่อจะสูญเสียความเชื่อมั่นในสัญชาตญาณและความคิดของตนเอง
• ความวิตกกังวลและซึมเศร้า: ความสับสน ความเครียด และความรู้สึกไร้ค่าอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพจิตที่รุนแรง
• การพึ่งพาผู้บงการ (Dependency): เหยื่อจะพึ่งพาการรับรองจากผู้บงการมากขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อให้เข้าใจว่า "อะไรคือความจริง"
• การแยกตัวทางสังคม: ผู้บงการอาจพยายามทำให้เหยื่อแตกหักจากเพื่อนหรือครอบครัว ทำให้เหยื่อโดดเดี่ยวและควบคุมได้ง่ายขึ้น

วิธีรับมือและออกจากวงจร Gaslighting

1. ตระหนักรู้และยืนยันความเป็นจริง: เชื่อมั่นในสัญชาตญาณของคุณเอง จดบันทึกเหตุการณ์และคำพูดเพื่อเป็นหลักฐานส่วนตัว (เขียนในไดอารี่หรือโน้ต) เมื่อผู้บงการปฏิเสธ
2. ตั้งขอบเขต (Set Boundaries): บอกให้ผู้บงการรู้ว่าคุณจะไม่ยอมให้พวกเขาบิดเบือนความเป็นจริงของคุณอีก
3. หาการสนับสนุน: ปรึกษาเพื่อนที่ไว้ใจ นักบำบัด หรือที่ปรึกษา เพื่อให้พวกเขาช่วยยืนยันความเป็นจริงจากมุมมองภายนอก
4. ถอยห่าง: ในหลายกรณี วิธีเดียวที่จะหยุดยั้งความเสียหายจาก Gaslighting ได้คือการตัดความสัมพันธ์กับผู้บงการอย่างเด็ดขาด

แหล่งอ้างอิง

1. medicalnewstoday
2. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย