หัตถบาทองคตอาสนะ - ท่ามือเท้าและหัวแม่เท้า

ความหมาย หัตถา ในภาษาสันสกฤต แปลว่า มือ บาท หมายถึง เท้า องคตแปลว่า หัวแม่เท้า "การฝึกอาสนะช่วยให้ร่างกายแข็งแรง ปราศจากโรคภัย" จาก หัตถโยคะปฏิบัติ 11.46-47 วิธีปฏิบัติ นั่งที่พื้น ขาชิดยื่นตรงไปข้างหน้า หลังตรง ไหล่ตั้ง ศีรษะตั้งตรง วางฝ่ามือคว่ำลงบนต้นขา กางขาออกให้ได้มากที่สุดโดยไม่ต้องงอเข่า งอเข่าซ้าย วางเท้าซ้ายชนต้นขาซ้ายด้านใน ให้ส้นเท้าเข้าใกล้ฝีเย็บให้มากที่สุด ให้เข่าซ้ายอยู่บนพื้น ยื่นแขนทั้งสองไปข้างหน้า ขณะหลังตรง ค่อยๆ เอียงตัวไปทางขวา ให้แขนทั้งสองเป็นเส้นตรงกับขาขวา ค่อยๆ หายใจเข้าขณะยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ และโค้งแผ่นหลัง หายใจออกและค่อยๆ ลดอกลงมาที่ต้นขาขวาขณะงอตัวไปข้างหน้า ใช้นิ้วโป้งของมือทั้งสองข้าง เกี่ยวนิ้วหัวแม่เท้าของเท้าขวาไว้ด้วย คงท่านี้ไว้เท่ากับระยะหายใจออก ทำซ้ำ 2-3 ครั้ง คำแนะนำ ท่าหัตถบาทองคต มีประโยชน์คล้ายๆ กับท่าอัครอาสนะ (คือ ประโยชน์ในการยืดเส้นกระดูกสันหลัง บริหารกล้ามเนื้อหน้าท้อง และกระตุ้นระบบลำไส้) นอกจากนั้นยังเป็นการบริหารขาอีกด้วย