ใครไม่ควรกิน "ชะอม" ผักพื้นบ้านกลิ่นแรง มีประโยชน์แต่ไม่ได้ปลอดภัยกับทุกคน

26 มิ.ย. 69 (21:06 น.)

แชร์เรื่องนี้

ใครไม่ควรกิน "ชะอม" ผักพื้นบ้านกลิ่นแรง อร่อยได้หลากหลายเมนู มีประโยชน์แต่ไม่ได้ปลอดภัยกับทุกคน

ชะอม เป็นผักพื้นบ้านกลิ่นเฉพาะตัวที่คนไทยคุ้นเคยดี โดยเฉพาะเมนูยอดนิยมอย่างไข่เจียวชะอม แกงส้มชะอมกุ้ง หรือน้ำพริกปลาทูกินคู่กับชะอมทอด รสชาติหอมมัน กินกับข้าวสวยร้อน ๆ แล้วเข้ากันมาก

แต่ถึงชะอมจะเป็นผักที่มีประโยชน์และอยู่คู่ครัวไทยมานาน ก็ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะกินได้แบบไม่ต้องระวัง โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง แพ้ง่าย หรืออยู่ในช่วงที่ร่างกายไวต่อกลิ่นและอาหารบางชนิด

ชะอมมีประโยชน์อย่างไร?

ชะอมเป็นผักที่ให้พลังงานไม่สูง มีใยอาหาร และมีสารอาหารหลายชนิด เช่น แคลเซียม ฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก วิตามินเอ และวิตามินซี จึงเป็นผักพื้นบ้านที่เพิ่มความหลากหลายให้มื้ออาหารได้ดี

อย่างไรก็ตาม เมนูชะอมที่คนไทยนิยมกินมักเป็นเมนูทอดหรือเมนูที่มีรสจัด เช่น ไข่เจียวชะอม แกงส้ม หรือกินคู่กับน้ำพริกกะปิ ดังนั้นสิ่งที่ต้องระวังจึงไม่ได้มีแค่ตัวชะอมเท่านั้น แต่รวมถึงวิธีปรุง น้ำมัน และเครื่องปรุงที่ใส่ร่วมกันด้วย

ใครไม่ควรกินชะอม หรือควรกินให้น้อยลง?

1. คนที่แพ้ชะอม หรือกินแล้วมีอาการผิดปกติ

กลุ่มแรกที่ควรหลีกเลี่ยงชะอมคือ คนที่เคยกินแล้วมีอาการผิดปกติ เช่น ผื่นคัน ปากบวม คันคอ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หรือแน่นหน้าอก แม้อาการแพ้อาหารจากชะอมอาจไม่ได้พบบ่อย แต่ถ้าเคยมีอาการชัดเจนหลังรับประทาน ควรหยุดกินและปรึกษาแพทย์

หากมีอาการรุนแรง เช่น หายใจลำบาก หน้าบวม ลิ้นบวม หรือเวียนศีรษะมากหลังรับประทาน ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของอาการแพ้รุนแรงได้

2. ผู้ป่วยโรคเกาต์ หรือคนที่กรดยูริกสูง

คนที่เป็นโรคเกาต์หรือมีกรดยูริกสูงควรกินชะอมอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะช่วงที่มีอาการปวดข้อ ข้อบวม หรือโรคเกาต์กำเริบ ควรหลีกเลี่ยงชะอมไว้ก่อน หรือกินในปริมาณน้อยตามคำแนะนำของแพทย์

อย่างไรก็ตาม เรื่องผักกับโรคเกาต์ต้องอธิบายอย่างระวัง เพราะงานวิชาการหลายแหล่งระบุว่า ผักที่มีพิวรีนสูงไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงโรคเกาต์เท่ากับอาหารกลุ่มเนื้อแดง เครื่องใน อาหารทะเลบางชนิด เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และเครื่องดื่มหวาน แต่บางคนอาจมีอาหารกระตุ้นเฉพาะตัวได้ จึงควรสังเกตอาการของตัวเองร่วมด้วย

3. ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง หรือคนที่ต้องจำกัดโพแทสเซียม

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โดยเฉพาะคนที่แพทย์สั่งให้จำกัดโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส หรือโปรตีน ควรระวังการกินชะอมในปริมาณมาก เพราะผักบางชนิดอาจมีแร่ธาตุที่ต้องควบคุมตามระยะของโรคไต

หากเป็นโรคไต ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนว่ากินชะอมได้มากน้อยแค่ไหน และควรระวังเมนูที่ใส่ชะอมร่วมกับเครื่องปรุงเค็มจัด เช่น น้ำพริกกะปิ แกงส้มรสจัด หรืออาหารทอดที่มีน้ำมันมาก

4. คนที่แพ้ท้องง่าย หรือไวต่อกลิ่นฉุน

ชะอมเป็นผักที่มีกลิ่นค่อนข้างแรง บางคนอาจชอบมาก แต่บางคนได้กลิ่นแล้วเวียนหัว คลื่นไส้ หรืออยากอาเจียน โดยเฉพาะคนที่แพ้ท้องง่าย คนที่ไวต่อกลิ่น หรืออยู่ในช่วงป่วยที่ระบบทางเดินอาหารยังไม่ปกติ

สำหรับหญิงตั้งครรภ์ ไม่ได้แปลว่าต้องห้ามกินชะอมทุกคน หากกินเป็นอาหารในปริมาณปกติและปรุงสุกสะอาด มักไม่ใช่ปัญหาสำหรับคนทั่วไป แต่ถ้ากลิ่นทำให้คลื่นไส้มาก หรือมีโรคประจำตัวร่วมด้วย ควรหลีกเลี่ยงชั่วคราวและเลือกผักชนิดอื่นแทน

5. แม่ให้นมบุตรที่สังเกตว่าลูกมีอาการผิดปกติหลังแม่กินอาหารกลิ่นแรง

มีความเชื่อว่าแม่ให้นมไม่ควรกินชะอม เพราะอาจทำให้น้ำนมลดลง แต่เรื่องนี้ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนพอที่จะบอกว่า ชะอมทำให้น้ำนมแห้งในทุกคน อย่างไรก็ตาม ชะอมเป็นอาหารกลิ่นแรง และบางโรงพยาบาลแนะนำให้แม่ให้นมระวังอาหารกลิ่นฉุนบางชนิด

วิธีที่เหมาะสมคือสังเกตเป็นรายคน หากแม่กินชะอมแล้วลูกงอแงผิดปกติ ท้องอืด ผื่นขึ้น หรือแม่รู้สึกว่าน้ำนมลดลงอย่างชัดเจน อาจลองงดชั่วคราวและปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่ ไม่ควรสรุปเองจากความเชื่อเพียงอย่างเดียว

6. คนที่มีปัญหาท้องอืด แน่นท้อง หรือระบบย่อยอาหารไว

ชะอมมีกลิ่นและรสเฉพาะตัว บางคนกินแล้วอาจรู้สึกแน่นท้อง เรอ หรือคลื่นไส้ได้ โดยเฉพาะเมื่อกินร่วมกับอาหารทอด น้ำพริกรสจัด หรือแกงรสเปรี้ยวจัด หากรู้ว่าตัวเองท้องอืดง่าย ควรเริ่มกินในปริมาณน้อยก่อน

นอกจากนี้ ควรเลือกชะอมที่สด ล้างให้สะอาด และปรุงสุกก่อนกิน เพราะชะอมมีใบเล็กและยอดอ่อนที่อาจมีสิ่งสกปรกหรือสารตกค้างติดอยู่ได้ง่าย

7. คนที่ต้องคุมไขมัน น้ำหนัก หรือคอเลสเตอรอล ควรระวังเมนูชะอมทอด

ตัวชะอมเองเป็นผักที่พลังงานไม่สูง แต่เมนูยอดฮิตอย่างไข่เจียวชะอมมักใช้น้ำมันค่อนข้างมาก หากกินบ่อยหรือกินปริมาณมาก อาจทำให้ได้รับพลังงานและไขมันเกินโดยไม่รู้ตัว

คนที่ต้องควบคุมน้ำหนัก ไขมันในเลือด หรือมีปัญหาสุขภาพที่ต้องจำกัดอาหารทอด อาจเลือกวิธีปรุงแบบใช้น้ำมันน้อยลง เช่น ทอดในกระทะเคลือบ ใช้น้ำมันแต่น้อย หรือใส่ชะอมในแกงส้มแทนการทอดบ่อย ๆ

กินชะอมอย่างไรให้ปลอดภัยขึ้น?

เลือกยอดชะอมที่สด ไม่เหี่ยว ไม่มีกลิ่นผิดปกติ
ล้างให้สะอาดหลาย ๆ น้ำก่อนนำไปปรุงอาหาร
ปรุงให้สุก โดยเฉพาะเมนูที่ให้เด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนภูมิคุ้มกันต่ำรับประทาน
ไม่กินในปริมาณมากเกินไป โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัว
ลดการใช้น้ำมัน หากทำเมนูไข่เจียวชะอม
หากกินแล้วมีอาการผิดปกติซ้ำ ๆ ควรหยุดกินและปรึกษาแพทย์

สรุป

ชะอม ไม่ใช่อาหารอันตรายสำหรับคนทั่วไป และยังเป็นผักพื้นบ้านที่ให้รสชาติอร่อย มีสารอาหารหลายชนิด แต่บางกลุ่มควรกินอย่างระมัดระวัง เช่น คนที่แพ้ชะอม ผู้ป่วยโรคเกาต์ช่วงอาการกำเริบ ผู้ป่วยโรคไต คนแพ้ท้องง่าย แม่ให้นมที่สังเกตว่าลูกมีอาการผิดปกติหลังแม่กินอาหารกลิ่นแรง และคนที่มีปัญหาท้องอืดง่าย

สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรสรุปว่าชะอมเป็นของต้องห้ามสำหรับทุกคน แต่ควรดูสุขภาพของตัวเอง โรคประจำตัว วิธีปรุง และปริมาณที่กิน หากไม่แน่ใจ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคไต โรคเกาต์ หรืออยู่ระหว่างตั้งครรภ์และให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อความปลอดภัย

แหล่งอ้างอิง

แท็ก : ชะอม ประโยชน์ของชะอม ดูแท็กทั้งหมด