ต่อมเหม็นสุนัข ต่อมเหม็นแมว คืออะไร อยู่ตรงไหน ต้องบีบไหม?

ไขข้อสงสัย ต่อมเหม็นแมว ต่อมเหม็นสุนัข คืออะไร อยู่ตรงไหน จำเป็นต้องบีบไหม พร้อมวิธีดูแลสัตว์เลี้ยงให้ห่างไกลกลิ่นเหม็นและการอุดตัน

เจ้าของแมวและสุนัขหลายคนอาจเคยเจอกลิ่นเหม็นฉุนแปลกๆ ลอยออกมาในบ้านแบบไม่ทราบสาเหตุ กลิ่นนั้นอาจไม่ใช่อุจจาระหรือสิ่งสกปรกทั่วไป แต่อาจมาจาก “ต่อมเหม็น” หรือ “ต่อมทวารหนัก” ของสัตว์เลี้ยง ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญที่หลายคนมองข้าม บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักต่อมเหม็นให้มากขึ้น ทั้งตำแหน่ง หน้าที่ และคำตอบว่า จำเป็นต้องบีบหรือไม่

ต่อมเหม็นคืออะไร?

ต่อมเหม็น คือ ต่อมขนาดเล็กที่อยู่บริเวณรอบรูทวารหนักของแมวและสุนัข ทำหน้าที่ผลิตของเหลวที่มีกลิ่นเฉพาะตัว ใช้สำหรับการสื่อสารระหว่างสัตว์ เช่น การบอกอาณาเขต การแสดงอารมณ์ตื่นเต้น กลัว หรือเครียด

ตามธรรมชาติ ของเหลวจากต่อมเหม็นจะถูกขับออกมาเล็กน้อยขณะสัตว์ขับถ่าย แต่ในบางกรณี ต่อมอาจระบายของเหลวได้ไม่หมด ทำให้เกิดการคั่งค้าง ส่งผลให้มีกลิ่นเหม็นแรงผิดปกติ

ต่อมเหม็นอยู่ตรงไหน?

ตำแหน่งของต่อมเหม็นจะอยู่ด้านข้างของรูทวารหนักทั้งสองข้าง ลักษณะเหมือนตำแหน่งบนหน้าปัดนาฬิกา คือ

• ตำแหน่งประมาณ 4 นาฬิกา
• ตำแหน่งประมาณ 8 นาฬิกา

หากคลำเบาๆ จะรู้สึกเป็นตุ่มเล็กๆ ใต้ผิวหนัง ซึ่งเป็นตำแหน่งของต่อมเหม็นนั่นเอง

กลิ่นของต่อมเหม็นเป็นแบบไหน?

• กลิ่นเหม็นฉุน คาวจัด คล้ายกลิ่นปลาเน่าผสมกลิ่นอับ
• กลิ่นแรงจนสามารถติดเสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ หรือพื้นได้
• มักเกิดขึ้นในช่วงที่สัตว์ตกใจ เครียด หรือต่อมเกิดการอุดตัน

ต่อมเหม็นต้องบีบไหม?

คำตอบคือ ไม่จำเป็นต้องบีบเป็นประจำ

สัตว์เลี้ยงที่มีสุขภาพดี ต่อมเหม็นจะสามารถระบายของเหลวออกได้เองตามธรรมชาติ การบีบต่อมบ่อยเกินไปอาจทำให้เกิดการระคายเคือง การอักเสบ และเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ

กรณีที่อาจจำเป็นต้องบีบ

• มีกลิ่นเหม็นแรงผิดปกติบ่อยครั้ง
• สัตว์เลี้ยงชอบลากก้นไปกับพื้น
• เลียหรือกัดบริเวณก้นบ่อย
• มีอาการบวม แดง หรือแสดงอาการเจ็บ

หากพบอาการเหล่านี้ ควรพาไปพบสัตวแพทย์หรือช่างอาบน้ำสัตว์เลี้ยงมืออาชีพ เพื่อทำการบีบต่อมอย่างถูกวิธีและปลอดภัย

สามารถบีบต่อมเหม็นเองได้หรือไม่?

สามารถทำได้ แต่ไม่แนะนำสำหรับผู้ที่ไม่มีประสบการณ์ เนื่องจากการบีบผิดตำแหน่งหรือใช้แรงมากเกินไป อาจทำให้ต่อมอักเสบ แตก หรือเกิดบาดแผล รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ

หากจำเป็นต้องทำเอง ควรให้สัตวแพทย์แนะนำวิธีที่ถูกต้องก่อนทุกครั้ง

วิธีดูแลเพื่อลดโอกาสต่อมเหม็นอุดตัน

• ให้อาหารที่มีไฟเบอร์เหมาะสม ช่วยให้ขับถ่ายดี
• ให้สัตว์เลี้ยงดื่มน้ำอย่างเพียงพอ
• พาออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• หมั่นสังเกตพฤติกรรมบริเวณก้น
• พาไปตรวจสุขภาพประจำปี

แมวหรือสุนัข ใครมีปัญหาต่อมเหม็นมากกว่ากัน?

โดยทั่วไป สุนัข จะพบปัญหาต่อมเหม็นอุดตันได้บ่อยกว่า โดยเฉพาะสุนัขพันธุ์เล็ก เช่น ชิวาวา ปอม ชิสุ ปั๊ก ส่วน แมว พบได้น้อยกว่า แต่ยังสามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะในแมวสูงอายุหรือแมวที่มีน้ำหนักเกิน

สรุป

ต่อมเหม็นแมวและสุนัขเป็นอวัยวะตามธรรมชาติ ไม่จำเป็นต้องบีบเป็นประจำ หากไม่มีอาการผิดปกติ การดูแลสุขภาพโดยรวมให้ดี ทั้งเรื่องอาหาร การออกกำลังกาย และการตรวจสุขภาพ จะช่วยลดโอกาสการอุดตันและกลิ่นเหม็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ