ดูซีรีส์สังเกตไหม? ทำไมเกาหลี "ไม่ยกชามข้าว" ขึ้นมากิน วัฒนธรรมที่คนไทย 90% ยังไม่เก็ต!

17 พ.ค. 69 (16:17 น.) พิมพ์

แชร์เรื่องนี้

แชร์เรื่องนี้Line Twitter Facebook

ชามใบแค่นี้ทำไมยกไม่ได้? ไขข้อข้องใจ! ทำไมคนเกาหลี "ไม่ยกชามข้าว" ขึ้นมากิน ยกเมื่อไหร่เสียมารยาทเมื่อนั้น?

หากใครเป็นคอซีรีส์เกาหลีหรือเคยไปเที่ยวเกาหลีใต้ น่าจะเคยสังเกตเห็นธรรมเนียมการกินอาหารที่แปลกตาอย่างหนึ่ง ในขณะที่คนไทย คนจีน หรือคนญี่ปุ่น มักจะ "ยกชามข้าวขึ้นมาไว้ในมือ" แล้วใช้ตะเกียบพุ้ยเข้าปาก แต่คนเกาหลีกลับวางชามข้าวไว้บนโต๊ะแน่นนิ่งไม่ยอมยกขึ้นมาเลยตลอดทั้งมื้อ

พฤติกรรมนี้ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นวัฒนธรรมที่ถูกหล่อหลอมผ่านประวัติศาสตร์ยาวนาน ค่านิยมทางสังคม ไปจนถึงเหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์เรื่องวัสดุที่ใช้ ซึ่งหากเราเผลอไปยกชามข้าวในร้านอาหารที่เกาหลี อาจถูกมองว่า "ไม่มีมารยาท" ได้ทันที! และนี่คือ 5 เหตุผลเบื้องหลังวัฒนธรรมนี้ครับ

1. ลัทธิขงจื๊อและการแบ่งชนชั้น: ยกรอบล็อกความเจริญ

เหตุผลที่หยั่งรากลึกที่สุดมาจากอิทธิพลของลัทธิขงจื๊อในยุคราชวงศ์โชซอน กฎระเบียบและมารยาททางสังคม (เรียกว่า "เย") คือเครื่องวัดคุณงามความดีของคน

ชนชั้นสูง (ยังบัน): เวลาทานอาหารต้องนั่งหลังตรง สง่างาม และสุขุม การยกชามข้าวขึ้นมาดมหรือถือไว้ จะถูกมองว่าเป็นพฤติกรรมของคนที่ขาดความใจเย็น รีบร้อน และไม่สำรวม
ค่านิยมโบราณ: คนเกาหลีสมัยก่อนมองว่า มีเพียงคนยากจน แรงงานชั้นล่าง หรือขอทานเท่านั้นที่ต้องยกชามข้าว เพื่อรีบกินให้เสร็จแล้วไปทำงานต่อ หรือถือเดินขอทานไปเรื่อยๆ ในทางกลับกัน คนมีอันจะกินจะนั่งทานอย่างสง่างามหน้าโต๊ะอาหารที่จัดเตรียมไว้อย่างดี ดังนั้น ชาติพันธุ์เกาหลีจึงส่งต่อค่านิยมนี้จนกลายเป็นมารยาทพื้นฐานที่เด็กทุกคนต้องถูกสอนจนถึงปัจจุบัน

2. วัสดุทำชามข้าว: ขืนยกขึ้นมา "มือพอง" แน่นอน

เหตุผลข้อนี้เป็นวิทยาศาสตร์สุดๆ ครับ เพราะในขณะที่ไทยหรือจีนนิยมใช้ชามเซรามิกหรือชามกระเบื้อง แต่เกาหลีมีวัฒนธรรมการใช้ "ชามโลหะ" โดยเฉพาะสเตนเลสหรือทองเหลือง

เนื่องจากโลหะเป็นตัวนำความร้อนที่ดีเยี่ยม เมื่อตักข้าวสวยร้อนๆ ลงไป ความร้อนจะแผ่ออกมาสู่ผิวด้านนอกของชามทันที การต้องถือชามเหล็กที่ร้อนจัดไว้ในมือตลอดทั้งมื้อจึงไม่ใช่เรื่องสนุกและเสี่ยงต่อการโดนลวกมืออย่างมาก การวางชามไว้บนโต๊ะจึงเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและสะดวกสบายที่สุดในการกินอาหาร

3. ช้อนตักข้าว ตะเกียบคีบกับข้าว

คนเกาหลีมีเส้นแบ่งการใช้ช้อนและตะเกียบอย่างชัดเจน (ต่างจากคนไทยที่ใช้ช้อนและส้อมร่วมกัน) โดยชุดช้อนส้อมเกาหลีจะเรียกว่า "ซูจอ" (Sujeo) ประกอบด้วยช้อนตักข้าวแกงและตะเกียบโลหะคันยาว

ช้อน: มีไว้สำหรับตักข้าวและซดน้ำซุป
ตะเกียบ: มีไว้สำหรับคีบเครื่องเคียง (Banchan) เท่านั้น

เมื่อคนเกาหลีใช้ช้อนยาวในการตักข้าว ระยะห่างจากโต๊ะถึงปากจึงถูกเชื่อมต่อด้วยความยาวของด้ามช้อนอยู่แล้ว พวกเขาจึงนั่งหลังตรงสปีดการกินได้สบายๆ โดยไม่จำเป็นต้องยกชามข้าวขึ้นมาจ่อที่ปากเหมือนวัฒนธรรมที่ใช้ตะเกียบพุ้ยข้าว

4. ความเชื่อเรื่อง "ความมั่นคง" ของชีวิต

ในจิตใต้สำนึกของคนเกาหลี โต๊ะอาหารคือสัญลักษณ์ของความมั่นคงในครอบครัว มีคำเปรียบเปรยว่า "ชีวิตจะมั่นคงและฝังรากลึกได้ ก็ต่อเมื่อชามข้าวถูกวางไว้อย่างมั่นคงบนโต๊ะเท่านั้น" การยกชามข้าวไปมาหรือถือไว้ในมือ ให้ความรู้สึกถึงความไม่มั่นคง ล่องลอย เหมือนชีวิตที่ต้องอพยพย้ายถิ่นฐานอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้ การวางชามข้าวไว้บนโต๊ะยังช่วยให้สายตาสามารถมองเห็นเครื่องเคียง (บันจัน) มากมายที่วางรายล้อมอยู่รอบโต๊ะได้อย่างทั่วถึงและเอื้อมคีบได้ง่ายขึ้น

5. ลักษณะของ "เมล็ดข้าวเกาหลี"

สายพันธุ์ข้าวก็มีส่วนสำคัญ! ข้าวเกาหลีเป็นข้าวเมล็ดสั้น (Short-grain rice) ซึ่งมีความเหนียวนุ่มและเกาะตัวกันเป็นก้อนคล้ายข้าวญี่ปุ่น เมื่อใช้ช้อนตัก ข้าวจะขึ้นมาเป็นคำได้อย่างง่ายดายโดยไม่ร่วงกราย

ต่างจากข้าวเมล็ดกึ่งยาวแบบข้าวหอมมะลิไทยหรือข้าวอินเดียที่มีความร่วนซุย ซึ่งต้องการการยกชามขึ้นมาจ่อปากเพื่อไม่ให้เมล็ดข้าวตกหล่นนั่นเอง

สรุปแล้ว การวางชามข้าวไว้บนโต๊ะของคนเกาหลีไม่ใช่แค่เรื่องของมารยาทในรั้วในวังจากอดีตเท่านั้น แต่ยังเป็นเรื่องของความปลอดภัยในการกินและลักษณะทางกายภาพของอาหารที่มีความลงตัวสุดๆ อีกด้วย รู้แบบนี้แล้วเวลาไปร้านอาหารเกาหลีครั้งหน้า อย่าลืมวางชามข้าวไว้บนโต๊ะแล้วใช้ช้อนยาวตักท้องกันดู!