"ลูกปีนล้อ" คืออะไร และเมื่อไหร่ถึงต้องเปลี่ยน

ในบรรดาชิ้นส่วน "ช่วงล่าง" ของรถยนต์ที่ทำงานหนักตลอดเวลา "ลูกปืนล้อ"  คือหนึ่งในชิ้นส่วนที่เรียกว่าทนทานและสำคัญมาก แต่หลายคนสงสัยว่ามันคืออะไรและทำหน้าที่และ และเมื่อไหร่จะต้องเปลี่ยน วันนี้ Sanook Auto เราจะมาไขคำตอบให้หายคาใจ พร้อมแล้ว มาเริ่มกันได้เลย

ลูกปืนล้อ คืออะไร และทำไมมันสำคัญ?

สำหรับลูกปืนล้อที่หลายคนเห็นหน้าตาก็เหมือนกับตลับปืนธรรมดาเป็นวงการ แต่จริงๆ แล้วมีหน้าที่เป็นจุดหมุนระหว่างดุมล้อ  กับเพลาขับหรือคอม้า 

หน้าที่หลักของมันคือ

1. ลดแรงเสียดทาน: ช่วยให้ล้อหมุนได้อย่างอิสระและราบรื่นที่สุด
2. รับน้ำหนัก: ต้องรับน้ำหนักทั้งหมดของตัวรถที่กดลงมาที่ล้อนั้นๆ
3. รับแรงกระแทก: รองรับแรงกระทำทุกทิศทาง ทั้งการเร่ง, เบรก, การเข้าโค้ง และการกระแทกจากพื้นผิวถนน

หากไม่มีลูกปืนล้อ ล้อรถของคุณก็ไม่สามารถหมุนได้อย่างอิสระครับ

 

ลูกปืนล้อ "มี" อายุการใช้งาน

สำหรับคำถามนี้ต้องบอกว่า ลูกปืนล้อจัดเป็น "อะไหล่สิ้นเปลือง" (Wear and Tear) ประเภทหนึ่ง เพียงแต่เป็นอะไหล่ที่ถูกออกแบบมาให้มีความทนทานสูงมาก (Heavy Duty)

โดยทั่วไป ผู้ผลิตมักออกแบบให้ลูกปืนล้อมีอายุการใช้งานยาวนาน เฉลี่ยอยู่ที่ 100,000 - 150,000 กิโลเมตร หรือมากกว่านั้น ในรถบางคัน มันสามารถอยู่ได้จน "ตลอดอายุการใช้งาน" ของรถเลยทีเดียว

อย่างไรก็ตาม อายุการใช้งานจริงนั้นไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับ "ปัจจัยทำลายล้าง" ที่มันต้องเผชิญในแต่ละวันครับ

5 ศัตรูตัวฉกาจ ที่ทำให้อายุ "ลูกปืนล้อ" สั้นลง

1. น้ำ และ ความชื้น : รถที่ขับลุยน้ำท่วมบ่อยๆ หรือการฉีดน้ำแรงดันสูงอัดเข้าไปที่ดุมล้อโดยตรง มีโอกาสทำให้น้ำเล็ดลอดผ่านซีลเข้าไปผสมกับจาระบีภายใน ทำให้จาระบีเสื่อมสภาพและเกิดสนิม
2. แรงกระแทกรุนแรง: การตกหลุมลึกอย่างแรง, การรูดลูกระนาด, การปีนฟุตบาท หรือการเกิดอุบัติเหตุเฉี่ยวชนบริเวณล้อ สามารถสร้างความเสียหายให้เม็ดลูกปืนหรือรางวิ่งด้านในได้ทันที
3. การดัดแปลงช่วงล่าง: การใส่ล้อที่มีค่าออฟเซ็ตผิดไปจากเดิมมากๆ (ล้อยื่นหรือหุบเกินไป), การใส่ยางหน้ากว้างเกินสเปกโรงงาน หรือการโหลดเตี้ยด้วยช่วงล่างที่แข็งกระด้าง ล้วนเพิ่มภาระ (Load) ให้กับลูกปืนล้อมากกว่าที่มันถูกออกแบบมา
4. ฝุ่นและสิ่งสกปรก: หากซีลกันฝุ่นของลูกปืนล้อชำรุด ฝุ่นทรายจะกลายเป็นกระดาษทรายชั้นดีที่เข้าไปบดทำลายชิ้นส่วนภายใน
5. การติดตั้งที่ผิดพลาด: ในการเปลี่ยนลูกปืนล้อ หากช่างใช้ "ค้อน" ตอกอัดแทนการใช้ "เครื่องมือไฮดรอลิก" อัดเข้าดุมล้อ แรงกระแทกนั้นสามารถทำให้ลูกปืนตัวใหม่เสียหายได้ทันทีตั้งแต่ยังไม่เริ่มใช้งาน

 

อาการ "ฟ้อง" เมื่อลูกปืนล้อเริ่มกลับบ้านเก่า

และเมื่อรู้ว่าตัวการที่ให้ลูกปืนล้อมีปัญหาแล้วเรามาดูกันต่อว่าเมื่อลูกปีนล้อใกล้พังจะส่งสัญญาณเตือนคุณก่อน ซึ่งส่วนใหญ่คือ "เสียง"

• เสียงหอน หรือ เสียงคราง (Humming/Groaning): นี่คืออาการคลาสสิกที่สุด คุณจะได้ยินเสียง "หึ่งๆๆๆ" คล้ายเสียงยางบดถนน แต่จะดังขึ้นเรื่อยๆ ตามความเร็วรถ
• เสียงดังขึ้นเมื่อเลี้ยว: จุดสังเกตสำคัญคือ เสียงมักจะดังขึ้นเมื่อเข้าโค้งด้านใดด้านหนึ่ง เช่น "เลี้ยวซ้ายแล้วเสียงดังขึ้น" มักแปลว่าลูกปืนล้อ "ขวา" (ด้านนอกโค้ง) เริ่มมีปัญหา เพราะมันต้องรับภาระน้ำหนักมากขึ้น
• อาการสั่นสะท้าน: อาจรู้สึกได้ว่าพวงมาลัยสั่น หรือสั่นสะท้านขึ้นมาที่พื้นรถ
• พวงมาลัยหลวม: รู้สึกว่าการควบคุมรถไม่กระชับเหมือนเดิม
• ไฟ ABS/TCS โชว์: ในรถรุ่นใหม่ๆ เซ็นเซอร์วัดความเร็วล้อ (Wheel Speed Sensor) ของระบบเบรก ABS และระบบควบคุมการทรงตัว จะติดตั้งอยู่ที่ดุมลูกปืนล้อ เมื่อลูกปืนคลอนหรือแตก มันจะส่งสัญญาณที่ผิดเพี้ยนจนไฟเตือนโชว์

การดูแลลูกปืนล้อ

แล้วถ้าเราจะยืดอายุของลูกปืนล้อในรถยนต์ยุคใหม่ ลูกปืนล้อมักเป็นแบบ "ซีลปิดตาย" (Sealed Unit) ไม่สามารถถอดมาล้างอัดจาระบีใหม่ได้เหมือนรถยุคเก่า การบำรุงรักษาที่ดีที่สุดคือการ "ป้องกัน"

1. หลีกเลี่ยงการขับลุยน้ำท่วมขังหากไม่จำเป็น
2. ระมัดระวังการขับขี่บนเส้นทางที่ขรุขระ ตกหลุมให้น้อยที่สุด
3. หากมีการดัดแปลงล้อหรือช่วงล่าง ต้องยอมรับว่าลูกปืนล้ออาจมีอายุสั้นลง
4. เมื่อต้องเปลี่ยน ควรใช้ "อะไหล่แท้" หรือ "อะไหล่ OEM" คุณภาพสูง และเปลี่ยนกับอู่/ศูนย์บริการที่ใช้เครื่องมือที่ถูกต้อง

ดังนั้นแล้วลูกปืนล้อมีความสำคัญและถูกสร้างให้มีอายุการใช้งาน แต่ถูกสร้างมาให้อึดมาก อย่างไรก็ตาม หากคุณเริ่มได้ยิน "เสียงหอน" ปริศนา อย่าชะล่าใจเด็ดขาด เพราะการฝืนใช้ต่อไปจนลูกปืนแตก อาจทำให้ล้อล็อก หรือในกรณีที่เลวร้ายที่สุดคือ "ล้อหลุด" ซึ่งอันตรายถึงชีวิตได้เช่นกัน