หญิงวัย 42 ผอม กินจืด ไม่กินเนื้อสัตว์ ยังคอเลสเตอรอลสูง! นักโภชนาการชี้ 3 ข้อสำคัญ คนมักละเลย

หญิงร่างผอม กินมังสวิรัติ 15 ปี แต่คอเลสเตอรอลพุ่งสูง นักโภชนาการชี้เกิดจากอะไร 3 ปัจจัยสำคัญ คนมักมองข้าม

หลายคนเชื่อว่าการกินมังสวิรัติหรือไม่กินเนื้อสัตว์จะช่วยให้สุขภาพดี และลดความเสี่ยงคอเลสเตอรอลสูงได้ แต่ความจริงอาจไม่ง่ายขนาดนั้น เพราะบางคนกินจืด กินเบา น้ำหนักไม่มาก แต่ผลตรวจเลือดกลับพบว่าไขมันในเลือดยังสูงกว่าที่คาด

TVBS Health รายงานกรณีของนักโภชนาการไต้หวัน ไช่ เจิ้งเหลียง ซึ่งเปิดเผยผลตรวจสุขภาพของตัวเองว่า คอเลสเตอรอลรวมอยู่ที่ 220 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร และค่า LDL หรือคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี อยู่ที่ 153 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร สะท้อนว่า “คอเลสเตอรอลสูง” ไม่ได้เกิดจากอาหารเพียงอย่างเดียวเสมอไป

ไม่กินเนื้อสัตว์หลายปี แต่ค่าคอเลสเตอรอลยังสูง

นักโภชนาการไช่เล่าว่า เขาไม่ได้กินเนื้อวัว เนื้อหมู เนื้อแกะ เนื้อไก่ และเนื้อสัตว์อื่น ๆ มานานประมาณ 8 ปี โดยแหล่งโปรตีนหลักมาจากปลา อาหารทะเล เต้าหู้ โยเกิร์ต และธัญพืชไม่ขัดสี อีกทั้งแทบไม่กินอาหารทอด

อย่างไรก็ตาม ผลตรวจสุขภาพกลับพบว่าคอเลสเตอรอลรวมและ LDL สูงเกินค่ามาตรฐาน จนเจ้าตัวยังพูดเชิงติดตลกว่า หากปิดชื่อบนรายงานผลตรวจไว้ หลายคนอาจไม่เชื่อว่านี่คือผลตรวจของนักโภชนาการ

เคสผู้หญิงน้ำหนัก 42 กิโลกรัม กินมังสวิรัติ 15 ปี แต่คอเลสเตอรอลสูง

กรณีนี้ไม่ใช่เพียงตัวอย่างเดียว นักโภชนาการไช่ยังเปิดเผยว่า เคยให้คำปรึกษาผู้หญิงอายุ 42 ปี น้ำหนักเพียง 42 กิโลกรัม และกินมังสวิรัติมานาน 15 ปี วิถีชีวิตและอาหารค่อนข้างเรียบง่าย แต่ผลตรวจพบว่าคอเลสเตอรอลรวมสูงถึง 246 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร

ตัวอย่างนี้ทำให้เห็นว่า รูปร่างผอม กินน้อย หรือกินมังสวิรัติ ไม่ได้แปลว่าจะปลอดภัยจากภาวะคอเลสเตอรอลสูงเสมอไป เพราะระดับไขมันในเลือดเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งพันธุกรรม อายุ ฮอร์โมน การออกกำลังกาย การนอนหลับ และรูปแบบอาหารโดยรวม

คอเลสเตอรอลไม่ได้มาจากอาหารอย่างเดียว

นักโภชนาการไช่อธิบายว่า คอเลสเตอรอลในเลือดของคนเราส่วนหนึ่งเกิดจากร่างกายสร้างขึ้นเอง โดยเฉพาะที่ตับ เพราะคอเลสเตอรอลมีบทบาทสำคัญต่อการซ่อมแซมเซลล์ การสร้างฮอร์โมน การสร้างวิตามินดี และการผลิตน้ำดี

ข้อมูลจาก CDC ระบุว่า ร่างกายสามารถสร้างคอเลสเตอรอลที่จำเป็นได้เอง จึงไม่จำเป็นต้องได้รับคอเลสเตอรอลจากอาหารโดยตรงทั้งหมด ขณะที่อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์สูงยังเป็นปัจจัยที่อาจทำให้คอเลสเตอรอลสูงและเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจได้

พันธุกรรมและตัวรับ LDL ในตับมีผลมากกว่าที่คิด

อีกปัจจัยสำคัญคือความสามารถของตับในการจัดการคอเลสเตอรอล โดยเฉพาะตัวรับ LDL บนผิวตับ ซึ่งมีหน้าที่ช่วยดึง LDL หรือคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดีกลับไปจัดการในร่างกาย

หากบางคนมีตัวรับ LDL น้อย หรือทำงานได้ไม่ดีเท่าคนอื่น LDL อาจค้างอยู่ในกระแสเลือดนานขึ้น ทำให้ค่าคอเลสเตอรอลสูงได้ แม้ไม่ได้กินอาหารมันหรือไม่ได้กินเนื้อสัตว์มากก็ตาม จุดนี้เป็นเหตุผลว่าทำไมคนในครอบครัวเดียวกันจึงอาจมีแนวโน้มคอเลสเตอรอลสูงคล้ายกัน

อายุ ฮอร์โมน และการนั่งนานก็เกี่ยวข้อง

เมื่ออายุมากขึ้น ระบบเผาผลาญและมวลกล้ามเนื้อมีแนวโน้มลดลง โดยเฉพาะผู้หญิงที่เข้าสู่วัยกลางคนหรือช่วงฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง อาจพบว่าค่าไขมันในเลือดเริ่มสูงขึ้น แม้ยังกินอาหารใกล้เคียงกับเดิม

ปัจจัยเสี่ยงของคอเลสเตอรอลสูงรวมถึงพฤติกรรมการกินที่มีไขมันอิ่มตัวหรือไขมันทรานส์มากเกินไป ภาวะน้ำหนักเกิน การขาดการออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ และโรคเบาหวาน ขณะที่การออกกำลังกายช่วยเพิ่ม HDL หรือคอเลสเตอรอลชนิดดีได้

ออกกำลังกายช่วยจัดการไขมันในเลือดได้อย่างไร

นักโภชนาการไช่ชี้ว่า ช่วงที่กิจกรรมทางกายลดลง นั่งนาน และออกกำลังกายน้อยลง อาจทำให้การเผาผลาญไขมันเปลี่ยนไปได้ การออกกำลังกายแบบแอโรบิก เช่น เดินเร็ว วิ่ง หรือปั่นจักรยาน ช่วยเพิ่ม HDL ซึ่งมีบทบาทพาคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปจัดการที่ตับ

ส่วนการฝึกกล้ามเนื้อช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อและสนับสนุนระบบเผาผลาญโดยรวม ข้อมูลจาก CDC แนะนำให้ผู้ใหญ่ทำกิจกรรมระดับปานกลางอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ และมีกิจกรรมเสริมสร้างกล้ามเนื้ออย่างน้อย 2 วันต่อสัปดาห์

คอเลสเตอรอลสูง ต้องงดไข่แดงกับอาหารทะเลหรือไม่

นักโภชนาการไช่แนะนำว่า เมื่อพบว่าคอเลสเตอรอลสูง ไม่ควรตื่นตระหนกหรืออดอาหารแบบสุดโต่ง เพราะคนส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องงดไข่แดงหรืออาหารทะเลโดยเด็ดขาด สิ่งที่ควรให้ความสำคัญมากกว่าคือภาพรวมของอาหารทั้งวันและพฤติกรรมการใช้ชีวิต

American Heart Association ระบุว่า อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์สูงสามารถเพิ่ม LDL ในเลือดได้ โดยไขมันทรานส์ยังอาจลด HDL ได้ด้วย ดังนั้นควรลดอาหารทอดซ้ำ ขนมอบบางชนิด อาหารแปรรูป และอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง พร้อมเพิ่มอาหารที่มีใยอาหาร เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่วต่าง ๆ อย่างเหมาะสม

3 เรื่องที่ควรเช็กเมื่อคอเลสเตอรอลสูง

หากตรวจพบว่าคอเลสเตอรอลสูง นักโภชนาการไช่แนะนำให้เริ่มจากการทบทวนปัจจัยรอบตัว ไม่ใช่โทษอาหารเพียงอย่างเดียว โดยควรเช็ก 3 เรื่องสำคัญต่อไปนี้

• มีประวัติคนในครอบครัวคอเลสเตอรอลสูง หรือมีโรคหัวใจและหลอดเลือดตั้งแต่อายุน้อยหรือไม่
• ออกกำลังกายระดับปานกลางได้อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์หรือไม่
• นอนน้อยกว่า 6 ชั่วโมงเป็นประจำ หรือมีความเครียดสะสมมากเกินไปหรือไม่

หากมีหลายปัจจัยร่วมกัน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนดูแลที่เหมาะกับแต่ละคน

ปรับพฤติกรรม 3 เดือน แล้วติดตามผลเลือด

การจัดการคอเลสเตอรอลสูงเป็นเรื่องที่ต้องดูหลายด้านพร้อมกัน ทั้งอาหาร การออกกำลังกาย การนอนหลับ ความเครียด อายุ และพันธุกรรม ไม่ใช่แค่ลดอาหารบางอย่างแล้วคาดหวังให้ตัวเลขดีขึ้นทันที

นักโภชนาการไช่แนะนำว่า หากปรับพฤติกรรมอย่างจริงจัง ทั้งเพิ่มการเคลื่อนไหว ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ลดไขมันทรานส์ ลดน้ำตาลและไขมันอิ่มตัว พร้อมนอนหลับให้เพียงพอ แล้วกลับไปตรวจติดตามในอีกประมาณ 3 เดือน ตัวเลขทางเมตาบอลิซึมอาจสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของไลฟ์สไตล์ได้ชัดเจนขึ้น

สรุป กินมังสวิรัติก็ยังคอเลสเตอรอลสูงได้

สรุปแล้ว การกินมังสวิรัติหรือไม่กินเนื้อสัตว์ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่มีคอเลสเตอรอลสูง เพราะระดับไขมันในเลือดเกี่ยวข้องกับตับ พันธุกรรม อายุ ฮอร์โมน การออกกำลังกาย การนอน และคุณภาพอาหารโดยรวม

หากพบว่าคอเลสเตอรอลสูง ควรหลีกเลี่ยงการอดอาหารแบบหักโหม แต่ควรปรับอาหารให้สมดุล ลดไขมันทรานส์ ไขมันอิ่มตัว และน้ำตาล เพิ่มกิจกรรมทางกาย และติดตามผลเลือดตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อดูแลหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาวอย่างปลอดภัย