ชาวไอที แห่ถอดรหัส "คิวอาร์โค้ด" บัตรเลือกตั้ง จับโป๊ะใหญ่ สรุป ปลอดภัย หรือ คุกคาม?

ดราม่า QR Code บัตรเลือกตั้ง สังคมตั้งคำถามความลับการเลือกตั้ง กกต. ชี้แจงด่วน

ประเด็น QR Code บัตรเลือกตั้ง กลายเป็นกระแสร้อนในโลกออนไลน์ หลังมีการตั้งข้อสังเกตว่าบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตร เมื่อสแกนแล้วปรากฏรหัสขึ้นต้นด้วยตัวอักษร A ตามด้วยตัวเลข 8 หลัก ซึ่งมีรูปแบบคล้ายเลขบนต้นขั้วบัตร จนเกิดความกังวลว่าอาจสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าใครลงคะแนนให้ผู้สมัครคนใด

วันที่ 12 ก.พ. 2569 สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ออกแถลงชี้แจงว่า บาร์โค้ดและ QR Code บัตรเลือกตั้ง มีไว้เพื่อบริหารจัดการด้านโลจิสติกส์ ตรวจสอบล็อตการผลิต การกระจายบัตรไปยังหน่วยเลือกตั้ง และป้องกันการปลอมแปลงเท่านั้น พร้อมย้ำชัดว่าไม่สามารถระบุตัวตนผู้ใช้สิทธิ หรือเชื่อมโยงผลการลงคะแนนรายบุคคลได้

อดีต กกต. ตั้งคำถาม สเปกบัตรเข้มข้นแต่ต้องไม่กระทบความลับ

ด้าน สมชัย ศรีสุทธิยากร อดีต กกต. ออกมาแสดงความเห็นผ่านเฟซบุ๊ก โดยเปิดเผยว่าการพิมพ์บัตรเลือกตั้งมีต้นทุนใบละประมาณ 1.00–1.40 บาท รวมจำนวนกว่า 168 ล้านใบ พร้อมสเปกความปลอดภัยระดับสูง ทั้งลายน้ำพิเศษที่ต้องส่องด้วยแสง UV และตัวหนังสือขนาดเล็กพิเศษ (Micro Text) ตามระเบียบ กกต. ข้อ 129 เพื่อป้องกันการปลอมแปลง

อย่างไรก็ตาม เขาตั้งข้อสังเกตว่า รหัสบนบัตรควรมีไว้เพื่อป้องกันการปลอมเท่านั้น ไม่ควรใช้เพื่อติดตามหรือย้อนกลับไปตรวจสอบผู้ใช้สิทธิ หากบาร์โค้ดในบัตรบางประเภทสามารถเชื่อมโยงถึงเล่มที่และเลขที่บัตร แล้วนำไปเทียบกับบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่มีลายเซ็นกำกับ อาจกระทบหลักการลงคะแนนโดยลับทันที

รัฐธรรมนูญกำหนด “เลือกตั้งต้องลับ”

ประเด็นนี้ถูกจับตาอย่างใกล้ชิด เพราะรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 กำหนดให้การเลือกตั้ง สส. ต้องเป็นไปโดยตรงและลับ หากมีช่องทางใดที่ทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ ย่อมสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อความเชื่อมั่นในกระบวนการเลือกตั้งอย่างมีนัยสำคัญ

ขณะเดียวกัน มีกลุ่มโปรแกรมเมอร์หลายรายที่เข้ามาร่วมตรวจสอบ เช่น Thanarat Kuawattanaphan และ โดม เจริญยศ โดยพัฒนาเครื่องมือถอดรหัสและเปิดเว็บไซต์ชื่อ “ECT Ballot QR Decoder” เพื่อทดลองแปลงข้อมูลจาก QR Code บัตรเลือกตั้ง พร้อมเปิดรับตัวอย่างบัตรเพื่อวิเคราะห์เพิ่มเติม และเรียกร้องให้ กกต. ออกมาชี้แจงรายละเอียดให้ชัดเจน

สังคมรอคำอธิบายชัดเจนเรื่อง QR Code บัตรเลือกตั้ง

แม้ กกต. จะยืนยันว่า QR Code บัตรเลือกตั้ง ใช้เพื่อการจัดการและความปลอดภัยเท่านั้น แต่กระแสข้อสงสัยยังคงดำเนินต่อไปในสังคมออนไลน์ หลายฝ่ายต้องการคำอธิบายเชิงเทคนิคที่ละเอียดมากขึ้น เพื่อยืนยันว่าหลักการ “เลือกตั้งโดยลับ” จะไม่ถูกกระทบ

กรณี QR Code บัตรเลือกตั้ง จึงกลายเป็นอีกประเด็นสำคัญที่ถูกจับตาอย่างใกล้ชิด และอาจส่งผลต่อความเชื่อมั่นต่อกระบวนการเลือกตั้งในภาพรวม หากไม่มีคำชี้แจงที่ชัดเจนและโปร่งใสเพียงพอ

อ่านเพิ่มเติม

• "สมชัย" โพสต์ปมบัตรเลือกตั้ง ชี้สเปกไม่ธรรมดา เตือน กกต.ระวังงานงอกปมบาร์โค้ด
• สรุปดราม่า บาร์โค้ด-คิวอาร์โค้ดบน "บัตรเลือกตั้ง" เช็กได้หรือไม่ว่าใครกาอะไร?