แม้หลายคนมองว่าสมุนไพร ข้าวสาร หรือเครื่องเทศต่างๆ เป็นของใช้ประจำครัวที่ไม่มีอะไรน่ากังวล แต่หากเก็บไม่ดี สิ่งเหล่านี้อาจกลายเป็น “แหล่งพิษเงียบ” ที่มีสาร T‑2 toxin ซึ่งเป็นผลผลิตของเชื้อราฝุ่ง (Fusarium) ซึ่งมีความเป็นพิษสูงกว่ากว่า 15 เท่าเมื่อเทียบกับอะฟลาทอกซิน (aflatoxin) ตามที่มีการรายงานจากสื่อสุขภาพในเวียดนาม
T‑2 toxin จัดเป็นกลุ่ม mycotoxin ที่ผลิตโดยเชื้อราฝุ่ง ซึ่งชอบเจริญเติบโตในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง เช่น ข้าวสาร ถั่ว หรือเครื่องเทศ เมื่อเก็บในภาชนะที่ไม่แน่นหรือมีความชื้นสูง เชื้อราสามารถผลิตสารพิษนี้ได้โดยไม่เห็นด้วยตาเปล่า และนี่คือ 3 ของใช้ในครัวที่มักถูกเก็บไว้นาน และมีโอกาสปนเปื้อนสารพิษได้สูง
ข้าวสาร ข้าวโพด ถั่ว และธัญพืชต่าง ๆ เป็นตัวอย่างของอาหารแห้งที่มักเก็บไว้นาน เมื่ออุณหภูมิและความชื้นไม่เหมาะสม เชื้อราสามารถเจริญเติบโตและสร้าง T‑2 toxin ได้ แม้เพียงเล็กน้อยก็สามารถสะสมในร่างกายได้ในระยะยาว
ผงพริก ผงพริกไทย ผงกระเทียม หรือผงสมุนไพรต่าง ๆ ที่เก็บในภาชนะเปิดหรือไม่มีการปิดผนึกอย่างดี เป็นจุดเสี่ยงที่เชื้อราสามารถเข้าไปเติบโตได้ง่าย โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง
สมุนไพรแห้ง เช่น ใบโหระพา แห้ง ผงสมุนไพร หรือแม้แต่ผงชาสมุนไพร หากเก็บไว้ในที่อับชื้นหรือไม่มีการควบคุมอากาศ อาจเป็นแหล่งสร้างเชื้อราและสารพิษได้โดยไม่รู้ตัว
เมื่อเข้าสู่ร่างกาย สาร T‑2 toxin อาจก่อให้เกิดผลกระทบรุนแรง ได้แก่
แม้การปรุงอาหารด้วยความร้อนจะช่วยลดสารพิษบางชนิด แต่ T‑2 toxin มีคุณสมบัติทนความร้อนค่อนข้างสูง จึงอาจไม่ถูกทำลายได้ทั้งหมด
เพื่อความปลอดภัยทางสุขภาพ คุณสามารถปรับเปลี่ยนวิธีเก็บรักษาในครัวดังนี้:
ของใช้ในครัวที่ดูปกติธรรมดาอาจซ่อนสารพิษ T‑2 toxin ที่มีความเป็นพิษสูงกว่าสารอะฟลาทอกซินถึง 15 เท่าได้ หากเก็บรักษาไม่ดี การเลือกซื้อปริมาณที่พอใช้ เก็บในภาชนะปิดสนิท และตรวจสอบความชื้นเป็นประจำ ถือเป็นกุญแจสำคัญในการลดความเสี่ยงต่อสุขภาพในระยะยาว
ขอขอบคุณ
ข้อมูล :soha