WPR จัด 10 อันดับ "ระดับคุณภาพการศึกษา" ชาติในอาเซียน เดาออกไหม ชาติไหนรั้งท้าย

กัมพูชายังรั้งท้ายอาเซียนด้านการศึกษาในปี 2025 พนมเปญเผชิญความเหลื่อมล้ำอย่างหนัก

รายงานจาก World Population Review ประจำปี 2025 จัดอันดับระบบการศึกษาของกัมพูชาอยู่อันดับที่ 120 ของโลก ซึ่งเป็นอันดับสุดท้ายในกลุ่มประเทศอาเซียน 10 ประเทศ ขณะที่เมืองหลวงอย่าง พนมเปญ รวมถึงเมืองสำคัญอื่นๆ ยังคงเผชิญกับอุปสรรคสำคัญที่ขัดขวางคุณภาพและโอกาสทางการศึกษา แม้จะเป็นประเทศที่พัฒนาอย่างรวดเร็วในภูมิภาค

ปัญหาหลักในระบบการศึกษาของกัมพูชา

• ขาดแคลนครูที่มีทักษะและการพัฒนาอาชีพ: ครูจำนวนมากยังเข้าไม่ถึงการฝึกอบรมและพัฒนาวิชาชีพที่มีคุณภาพ ส่งผลต่อคุณภาพการสอน
• สิ่งอำนวยความสะดวกไม่เพียงพอ: โรงเรียนจำนวนมากขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐาน หนังสือเรียนที่ล้าสมัย และเทคโนโลยีที่ทันสมัย
• อัตราการเรียนจบระดับสูงต่ำ: แม้จะมีอัตราการเข้าเรียนระดับประถมสูงถึง 99.6% ในปี 2024 แต่มีเพียง 44% ของเยาวชนที่จบมัธยมปลาย และไม่ถึง 20% ที่เรียนต่อในระดับอุดมศึกษา
• ช่องว่างความเหลื่อมล้ำ: ความแตกต่างระหว่างเมืองกับชนบท และระหว่างกลุ่มเศรษฐกิจ ยังคงเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาการศึกษาอย่างทั่วถึง

แม้กระทรวงศึกษาธิการของกัมพูชาจะโต้แย้งการจัดอันดับเหล่านี้ โดยยกตัวอย่างความก้าวหน้าในการเข้าเรียนและการลงทุนด้าน STEM ผ่านโครงการ “New Generation Schools” แต่ก็ยอมรับว่าคุณภาพการศึกษาและความเท่าเทียมยังเป็นความท้าทายสำคัญ

เปรียบเทียบอันดับการศึกษาของอาเซียน (2025)

อันดับในอาเซียน	ประเทศ	อันดับโลก (จาก ~203 ประเทศ)	หมายเหตุสำคัญ
1	สิงคโปร์	11	การรู้หนังสือสูง มหาวิทยาลัยติดอันดับโลก เน้น STEM
2	บรูไน	47	ระบบการศึกษาดีเยี่ยม โครงสร้างพื้นฐานมั่นคง
3	เวียดนาม	53	พัฒนารวดเร็ว อัตราเข้าเรียนระดับต้นสูง
4	อินโดนีเซีย	67	เข้าถึงการศึกษาในวงกว้าง แต่คุณภาพต่างกันตามภูมิภาค
5	ฟิลิปปินส์	71	การรู้หนังสือสูง แต่ชนบทยังเข้าถึงได้ยาก
6	มาเลเซีย	89	มีงบประมาณสูง ระบบกำลังอยู่ในช่วงปฏิรูป
7	ลาว	102	มีความก้าวหน้าด้านการรู้หนังสือ แต่ยังตามหลังเพื่อนบ้าน
8	ไทย	107*	มีข้อโต้แย้งจากสภาการศึกษา แต่การประเมินภายนอกยังจัดให้อยู่ลำดับล่าง
9	เมียนมา	109	ความขัดแย้งและข้อจำกัดด้านทรัพยากรส่งผลกระทบต่อการศึกษา
10	กัมพูชา	120	รั้งท้ายในอาเซียน: อัตราจบมัธยมต่ำ ครูและสิ่งอำนวยความสะดวกยังขาด

 

*หมายเหตุ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาแห่งชาติของไทยได้โต้แย้งอันดับนี้ โดยชี้ว่าไทยมีอัตราการรู้หนังสือเกือบ 99% และผลสัมฤทธิ์ดีกว่าที่รายงานระบุ

ภาพรวมการศึกษาในพนมเปญ

• โรงเรียนในเมืองหลวงได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลและองค์กร NGO ต่างประเทศ โดยเฉพาะในด้านเทคโนโลยีและวิชาด้าน STEM
• แต่ความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพครู โครงสร้างพื้นฐาน และทรัพยากรยังมีให้เห็นในหลายเขตของกรุงพนมเปญ
• แรงกดดันทางเศรษฐกิจและความไม่พร้อมของสิ่งแวดล้อมในการเรียน ทำให้เด็กจำนวนมากลาออกก่อนจบมัธยม

อะไรที่ทำให้เกิดช่องว่างด้านการศึกษาในอาเซียน?

• ความไม่เท่าเทียมด้านงบประมาณ: ประเทศที่มีเศรษฐกิจมั่นคงและลงทุนด้านการศึกษาสูง มักมีผลการศึกษาดีกว่า
• ช่องว่างเมือง-ชนบท: การเข้าถึงคุณภาพการศึกษายังเป็นปัญหาในหลายพื้นที่ห่างไกล
• เสถียรภาพทางการเมืองและสังคม: ประเทศที่มีความขัดแย้งหรือการบริหารไม่มั่นคงจะมีระบบการศึกษาที่ล่าช้า
• นโยบายและการปฏิรูป: การมีหรือไม่มีความมุ่งมั่นในการปฏิรูปส่งผลต่อพัฒนาการในระยะยาว

ทางออกของกัมพูชาและอาเซียน

เพื่อปิดช่องว่างนี้ ประเทศในอาเซียน รวมถึงกัมพูชาควรให้ความสำคัญกับ:

• การจัดสรรงบประมาณอย่างเท่าเทียม โดยเฉพาะเพื่อสนับสนุนนักเรียนในพื้นที่ชนบทและด้อยโอกาส
• การฝึกอบรมครูและพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่อง
• ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานของโรงเรียนและนำเทคโนโลยีมาใช้ในการเรียนการสอน
• นโยบายลดอัตราการลาออกกลางคันและเพิ่มการจบการศึกษาระดับมัธยมและอุดมศึกษา
• สร้างความร่วมมือระดับภูมิภาคเพื่อแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดีและนวัตกรรมด้านการศึกษา

บทวิเคราะห์นี้ชี้ให้เห็นว่า พนมเปญและกัมพูชายังเผชิญปัญหาหนักในแง่คุณภาพการศึกษา เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้ภูมิภาคนี้ร่วมมือกันเพื่อพัฒนาการศึกษาอย่างยั่งยืน

อ้างอิง

1. Laotian Times
2. Bangkok Post
3. Bangkok Post (Learning)
4. Times Higher Education
5. Khmer Times
6. Top Universities
7. AppliedHE
8. World Population Review