เช็กข่าวชัวร์ : "ยาดมสมุนไพร" เสี่ยงปนเปื้อนเชื้อรา จริงหรือ? แนะใช้อย่างไรให้ปลอดภัย

Fact Check เตือนภัย “ยาดมสมุนไพร” ปนเปื้อนเชื้อรา เสี่ยงสุขภาพเสียจริงหรือ?

ในช่วงปลายเดือนตุลาคม 2568 มีการแชร์ข้อความเตือนภัยบนโลกออนไลน์เกี่ยวกับ “ยาดมสมุนไพร” โดยเฉพาะชนิดที่ใส่รากไม้หรือเปลือกไม้ในขวด ว่าอาจมีเชื้อราปนเปื้อน และหากเก็บไว้นานในที่ชื้นอาจเสี่ยงต่อสุขภาพ โดยเฉพาะระบบทางเดินหายใจ ข่าวนี้ถูกแชร์ต่อจำนวนมากจนเกิดความกังวลในหมู่ผู้บริโภคว่าเป็น “ข่าวจริงหรือข่าวปลอม” กองบรรณาธิการ Sanook News ตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว

คำถาม

มีการแชร์ว่า “ยาดมสมุนไพร” โดยเฉพาะชนิดที่ใส่รากไม้หรือเปลือกไม้ลงในขวด อาจมีเชื้อราปนเปื้อน และหากดมเข้าไปอาจทำให้ติดเชื้อราที่ปอดได้ เรื่องนี้จริงหรือไม่?

การตรวจสอบ

จากการตรวจสอบของกองบรรณาธิการ Sanook News พบว่า อ.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้โพสต์อธิบายผ่านเพจ Jessada Denduangboripant  ว่าข้อความที่แชร์กันนั้น “มีมูลความจริง” แต่ไม่ถึงขั้นต้องตระหนก เพราะการติดเชื้อราที่ปอดจากการดมยาดมเกิดขึ้นได้ยาก ยกเว้นในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอมาก เช่น ผู้ป่วยเอชไอวีระยะลุกลาม หรือผู้ที่ได้รับยากดภูมิ

นอกจากนี้ รายการ “รู้ทันกันได้” ทางสถานีโทรทัศน์ ThaiPBS ยังได้เชิญ รศ.นพ.นิธิพัฒน์ เจียรกุล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคระบบทางเดินหายใจจากโรงพยาบาลศิริราช มาให้ความเห็นว่า ปอดของคนเรามีกลไกป้องกันเชื้อราอยู่แล้ว โดยเชื้อจำนวนน้อยมักถูกกำจัดได้ แต่หากผู้ใช้มีภูมิคุ้มกันต่ำจริง ๆ ก็อาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อราในปอดได้ อย่างไรก็ตาม สำหรับคนทั่วไปถือว่าความเสี่ยงต่ำมาก

อ.เจษฎา ยังได้อ้างถึงข้อมูลจากรายการ “ชัวร์ก่อนแชร์” ของสำนักข่าวไทย ซึ่งอ้างอิงงานวิจัยของ ผศ.ดร.พัชรี กัมมารเจษฎากุล จากมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ โดยผลการศึกษาพบว่า ยาดมสมุนไพรจำนวน 35 ขวด จาก 15 ยี่ห้อ พบเชื้อราในยาดมถึง 11 ยี่ห้อ แม้จะยังไม่ได้เปิดใช้งาน แต่ปริมาณเชื้อราที่พบยังอยู่ในระดับ “ไม่เกินค่ามาตรฐาน” ตามตำรับยาแผนโบราณของไทย

เชื้อราที่พบส่วนใหญ่เป็นชนิด “เชื้อฉวยโอกาส” เช่น Aspergillus และ Penicillium ซึ่งอาจก่อโรคได้ในบางกรณี แต่โดยทั่วไปไม่อันตรายสำหรับคนสุขภาพดี ทั้งนี้ หากผลิตภัณฑ์ถูกเก็บในที่ชื้นหรือปิดไม่สนิท ก็อาจเอื้อต่อการเจริญของเชื้อราได้

แพทย์และผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ผู้บริโภคควรเลือกยาดมที่มีฉลากครบถ้วน มีเลขทะเบียน อย. และไม่ควรใช้ร่วมกับผู้อื่น เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ ทั้งยังควรเก็บไว้ในที่แห้งและปิดฝาให้แน่นหลังใช้

• สื่อนอกยังทำเฉลย "นักกีฬาไทยดมอะไร?" ก่อนคว้าเหรียญโอลิมปิก เตรียมฟีเวอร์ของจริง!
• อ.เจษฎ์ โพสต์แล้ว ข่าวหมอพบ "แท่งวุ้นสีขาว" ในเลือดคนเคยฉีดวัคซีนโควิด มันคืออะไร?!

ข้อเท็จจริง

ข่าว “ยาดมสมุนไพรปนเปื้อนเชื้อรา ดมแล้วติดเชื้อที่ปอด” มีมูลบางส่วน แต่ไม่ถึงขั้นอันตรายร้ายแรงสำหรับคนทั่วไป ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อราที่ปอดมีน้อยมาก ยกเว้นในผู้มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ดังนั้นข่าวนี้ “ไม่ถือเป็นข่าวปลอม” แต่เป็นการนำข้อเท็จจริงบางส่วนมานำเสนอเกินจริง ควรใช้ด้วยความระมัดระวังและเลือกผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน

อ้างอิง

1. คำชี้แจงของ อ.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ ผ่านเพจ Jessada Denduangboripant
2. รายการ “รู้ทันกันได้” สถานีโทรทัศน์ ThaiPBS
3. รายการ “ชัวร์ก่อนแชร์” สำนักข่าวไทย อสมท
4. งานวิจัยของ ผศ.ดร.พัชรี กัมมารเจษฎากุล มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ