''4 ปัจจัยเสี่ยง'' การบิน

''ป้องกันอุบัติเหตุ'' สำคัญสุดอยู่ที่ ''คน !''

แม้จะไม่สูญเสียมากเหมือนครั้งที่เคยเกิดที่สนามบินภูเก็ตก่อนหน้านี้ แต่ อุบัติเหตุทางเครื่องบิน ที่เกิดขึ้นล่าสุดที่สนามบินสมุยก็มีการสูญเสีย ก็เป็นที่สนใจของผู้คนทั่วไปไม่น้อย และก็เกิดการตั้งคำถามขึ้นอีกครั้ง...

คำถามที่ว่า อุบัติเหตุทางเครื่องบิน อะไรเป็นสาเหตุ

สภาพอากาศ-เครื่องบิน-อุปกรณ์-สนามบิน-คน ?????

ทั้งนี้ ทั้งกับกรณีที่เกิดก่อนหน้าที่ภูเก็ต และกรณีที่เกิดล่าสุดที่สมุย เป็นสายการบินอะไร-เกิดอะไรขึ้นบ้าง ?? ก็คงทราบกันดีอยู่แล้วจากรายงานข่าว ส่วนกรณีล่าสุดอะไรเป็นสาเหตุ ? ก็ต้องดูกันที่ผลพิสูจน์อย่างเป็นทางการ ? อย่างไรก็ตาม กับภาพรวมโดยทั่วไปของ อุบัติเหตุทางเครื่องบิน ที่เคยเกิดขึ้นทั้งในต่างประเทศและในไทย ไม่นับรวมเพราะการก่อวินาศกรรม หลัก ๆ แล้วก็เกิดขึ้นเพราะ สาเหตุ 4 ประการ ดังที่แหล่งข่าวผู้สันทัดกรณี ในแวดวงการบินโดยตรงรายหนึ่งเคยให้ข้อมูลผ่าน สกู๊ปหน้า 1 เดลินิวส์ ไว้ กล่าวคือ.....

1. เพราะคน นี่เป็นสาเหตุอันดับหนึ่ง ซึ่งในที่นี้ก็ไม่ได้หมายความเฉพาะตัวนักบิน แต่รวมถึงบุคคลฝ่ายอื่น ๆ ทั้งบนเครื่องบินและภาคพื้น และรวมถึงผู้โดยสารด้วย ถ้าในส่วนของนักบินก็อาจเพราะเรื่องประสบการณ์ ฝืนขึ้นบินด้วยสภาพร่างกายที่ไม่พร้อม ขาดสมาธิในการทำการบิน เป็นต้น ขณะที่ ในส่วนผู้โดยสารก็อาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ เช่น ไม่เคารพกฎการบิน แอบเปิดเครื่องมือสื่อสารหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่รบกวนอุปกรณ์ของเครื่องบิน

2. เพราะเครื่องบิน เช่น ขาดการซ่อมบำรุง ดูแลรักษาเครื่องยนต์ไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งปัจจัยนี้จะมีกฎความปลอดภัยทางการบินสากลที่เคร่งครัด แต่กับอุบัติเหตุทางการบินหลายครั้งก็เคยมีข้อกังขาอยู่เนือง ๆ รวมถึงในไทย

3. เพราะสภาพดินฟ้าอากาศ เช่น หลุมอากาศ ลูกเห็บ ฟ้าผ่า ลม กระโชก พายุฝน ซึ่งที่จริงถือว่าเสี่ยงน้อย เพราะเครื่องบินจะมีระบบป้องกันเหตุร้ายจากปัจจัยเหล่านี้ แต่ก็เคยมีเครื่องบินถูกฟ้าผ่า และพายุฝน-ลมพายุก็เป็นจำเลยลำดับแรก ๆ ของอุบัติเหตุทางเครื่องบินที่เกิดขึ้นทุกมุมโลก อยู่เป็นประจำ รวมถึงในไทยด้วย

4. เพราะเหตุสุดวิสัย เช่น นกชนเครื่องบิน เข้าท่อไอพ่น เข้าใบพัดเครื่องบิน ซึ่งในต่างประเทศจะให้ความสำคัญเรื่องนี้มาก และในไทยก็เคยมีความกังวลว่าสนามบินสุวรรณภูมิเคยเป็นแหล่งอาศัยของนกจำนวนมาก

กับสาเหตุของอุบัติเหตุการบินนี้ สกู๊ปหน้า 1 เดลินิวส์ ยังมีข้อมูลจากแหล่งอื่น ซึ่งได้มาหลังเกิด โศกนาฏกรรมทางการบิน ที่ภูเก็ต เป็นบทความโดย ดร.ดิณห์ ศุภสมุทร ซึ่งเนื้อหาบางส่วนระบุว่า... สาเหตุของอุบัติเหตุ การบินนั้นมี 4 ปัจจัยสำคัญ คือ... เอส-ซอฟต์แวร์ (S:Software) หมายถึง ข้อบังคับกฎระเบียบ, เอช-ฮาร์ดแวร์ (H:Hardware) หมายถึง เครื่องบิน สนามบิน อุปกรณ์ต่าง ๆ, อี-เอนเวอรอนเมนท์ (E:Environment) หมายถึง สภาพแวดล้อม ทั้งในห้องนักบิน เช่น แสง สี เสียง หรือสภาพอากาศ และ แอล-ไลฟ์แวร์ (L:Liveware) หมายถึง มนุษย์ที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นนักบิน พนักงานหอบังคับการบิน ฯลฯ

อย่างไรก็ตาม จากสถิติการเกิดอุบัติเหตุทางอากาศที่ผ่านมาส่วนใหญ่กว่าร้อยละ 70 มีสาเหตุมาจากมนุษย์ องค์การนาซาก็เคยค้นคว้าวิจัยหาสาเหตุความผิดพลาดของมนุษย์ ต่อมาจึงเกิดแนวคิด ต้องมีการจัดการทรัพยากรทาง การบิน เพื่อใช้จัดการกับความผิดพลาด เพื่อให้เกิดความปลอดภัยในระดับที่เป็นความเสี่ยงที่ยอมรับได้ โดยให้ความสำคัญกับปัจจัยมนุษย์ ทั้งนักบิน พนักงานบนเครื่องบิน ผู้เกี่ยวข้องทุก ๆ ฝ่าย ขณะทางการบินไทย-สายการบินแห่งชาติของไทยก็ให้ความสำคัญกับแนวคิดนี้ มีการส่งคณะไปศึกษารายละเอียดที่เดนมาร์กในปี 2532 ก่อนที่ทางองค์กรการบินระหว่างประเทศจะมีการกำหนดในเรื่องเหล่านี้ให้เป็นข้อบังคับ

การจัดการทรัพยากรทางการบินนั้น จะต้องเน้นการสื่อสารเพื่อความ ปลอดภัยด้วย ทั้งนี้เพราะการสื่อสารก็เป็นสาเหตุสำคัญลำดับต้นของอุบัติเหตุ ทางอากาศ จากการที่ต้องทำงานประสานหรือมีปฏิสัมพันธ์กันทั้ง 4 ปัจจัยดังที่กล่าวมา หากเกิดความบกพร่อง เกิดความสัมพันธ์อย่างไม่สมบูรณ์ในการปฏิบัติงาน ก็จะเป็นสาเหตุของอุบัติเหตุได้ ...ในบทความระบุไว้ พร้อมทั้งถ่ายทอดทรรศนะของ กัปตันจินตนนท์ เตชะสวัสดิ์ เกี่ยวกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เพื่อความปลอดภัยในการบิน ไว้ด้วยว่า... เป็นการเพิ่มศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์ให้สูงขึ้น จนสามารถมองเห็นและตัดทอนปัจจัยที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุทางการบินได้

ทั้งนี้และทั้งนั้น ตัดกลับไปที่การชี้ของแหล่งข่าวผู้สันทัดกรณีในแวดวงการบินรายแรก ซึ่งมิใช่การชี้เฉพาะที่อุบัติเหตุครั้งใดโดยตรง แต่เป็นในภาพ รวม แม้ปัจจุบันเทคโนโลยีการบินจะก้าวล้ำไปอย่างรวดเร็วแค่ไหนก็ตาม เมื่อมีเหตุร้ายเกิดขึ้นคราวใดสาเหตุก็มักจะไม่พ้น 4 ประการดังที่ว่ามาแต่ต้น และการจะป้องกันก็อยู่ที่เงื่อนไขที่ว่า....

ความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุเครื่องบินมิใช่มีเฉพาะระหว่างที่เครื่องอยู่บนฟ้า แต่เกิดได้ทั้งก่อนเครื่องขึ้นและขณะเครื่องลง หัวใจความปลอดภัยทางการบิน ขึ้นกับการสื่อสารระหว่างหอบังคับการบินและนักบิน ซึ่ง อุบัติ เหตุทางอากาศ ทางการบิน มีโอกาสเกิดน้อยมาก แต่ก็อาจเกิดได้ ไม่ว่าจะเพราะนักบิน สภาพอากาศ หรือสาเหตุอื่น ๆ ดังนั้น กฎระเบียบที่กำหนดขึ้น ที่มีผลต่อสวัสดิภาพทางการบินและความปลอดภัย ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องจำเป็นต้องเคารพให้มาก เพื่อให้เกิดความสูญเสียหรือมีอัตราเสี่ยงน้อยที่สุด

อุบัติเหตุล่าสุดที่เกาะสมุยนั้นเกิดเพราะอะไร...ก็ว่ากันไป

จะอย่างไร...เครื่องบินก็ยังจัดเป็นพาหนะที่ปลอดภัยมาก

เว้นแต่...เกิด บกพร่อง กับ 4 ปัจจัย ดังที่ว่ามา !!!!.