น้อยคนจะรู้ นักร้องลูกทุ่งคนแรกของไทย คือใคร? เพลงลูกทุ่งเพลงแรกคือเพลงอะไร?

ไขข้อข้องใจ นักร้องลูกทุ่งคนแรกของไทย คือใคร? และเพลงลูกทุ่งเพลงแรกคือเพลงอะไร?

คำถามที่ว่าใครคือ นักร้องลูกทุ่งคนแรก หรือ เพลงลูกทุ่งเพลงแรก ของไทยนั้น เป็นคำถามที่ตอบได้ไม่ง่ายนัก เนื่องจากในอดีตยังไม่มีการบัญญัติคำว่า "เพลงลูกทุ่ง" อย่างชัดเจน แต่หากสืบค้นย้อนกลับไปถึงรากฐานและวิวัฒนาการของดนตรีประเภทนี้ จะพบชื่อบุคคลสำคัญและบทเพลงที่เป็นหมุดหมายแรกๆ ของวงการ

บทความนี้จะพาไปสำรวจจุดกำเนิดของเพลงลูกทุ่ง เพื่อค้นหาคำตอบว่าใครคือผู้บุกเบิก และบทเพลงใดคือจุดเริ่มต้นของตำนานเพลงที่อยู่คู่สังคมไทยมาอย่างยาวนาน

กำเนิดชื่อ "เพลงลูกทุ่ง"

ก่อนที่จะมีคำว่า "เพลงลูกทุ่ง" แนวเพลงที่สะท้อนวิถีชีวิตชาวบ้านและคนต่างจังหวัด มักถูกเรียกว่า "เพลงตลาด" หรือ "เพลงชีวิต" ซึ่งมีเนื้อหาตรงไปตรงมาและใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย

คำว่า "เพลงลูกทุ่ง" ถูกบัญญัติขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรกเมื่อราวปี พ.ศ. 2507 โดย คุณจำนง รังสิกุล หัวหน้าฝ่ายจัดรายการบันเทิงของสถานีโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหมในขณะนั้น ท่านได้ตั้งชื่อรายการเพลงประเภทนี้ว่า "เพลงลูกทุ่ง" เพื่อยกระดับและให้เกียรติบทเพลงเหล่านี้ และชื่อนี้ก็ถูกใช้เรียกขานแนวเพลงนี้มาจนถึงปัจจุบัน

"เพลงลูกทุ่งเพลงแรก" ที่ถูกบันทึกไว้

แม้จะมีการถกเถียงกันหลายแหล่ง แต่บทเพลงที่มักได้รับการอ้างอิงถึงในฐานะ "เพลงลูกทุ่งเพลงแรก" หรือเพลงที่เป็นต้นแบบของแนวเพลงนี้ คือเพลง "โอ้เจ้าสาวชาวไร่" หรือในชื่อ "สาวชาวไร่"

เพลงนี้ประพันธ์คำร้องและทำนองโดย ครูเหม เวชกร ศิลปินและนักประพันธ์คนสำคัญของไทย โดยประพันธ์ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2481 เพื่อใช้ประกอบละครวิทยุเรื่อง "สาวชาวไร่" เนื้อหาของเพลงได้สะท้อนภาพชีวิตและธรรมชาติของชนบท ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเพลงลูกทุ่ง

"นักร้องลูกทุ่งคนแรก" ผู้บุกเบิกแนวเพลง

เมื่อเพลง "โอ้เจ้าสาวชาวไร่" ถือเป็นเพลงลูกทุ่งเพลงแรก ผู้ที่ขับร้องเพลงนี้จึงได้รับการยกย่องให้เป็น นักร้องลูกทุ่งคนแรก ของไทย นั่นคือ คำรณ สัมบุญณานนท์

ครูคำรณเป็นผู้ถ่ายทอดเพลง "โอ้เจ้าสาวชาวไร่" และยังมีผลงานเพลงแนว "เพลงชีวิต" อีกมากมายที่ได้รับความนิยม เช่น "ชายสามโบสถ์", "กรรมกรรถราง" และ "ไอ้ทุยแถลงการณ์" ท่านจึงเปรียบเสมือนผู้บุกเบิกที่วางรากฐานให้กับแนวเพลงลูกทุ่งในยุคต่อมา

"ราชาเพลงลูกทุ่ง" ผู้สร้างนิยาม

แม้ครูคำรณจะเป็นผู้บุกเบิก แต่บุคคลที่ทำให้เพลงลูกทุ่งได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง และสร้างนิยาม "ความเป็นลูกทุ่ง" ให้ชัดเจนที่สุด จนได้รับการขนานนามว่าเป็น "ราชาเพลงลูกทุ่ง" คือ สุรพล สมบัติเจริญ

ครูสุรพลเข้าสู่วงการและบันทึกเสียงเพลงแรกคือ "น้ำตาลาวเวียง" เมื่อปี พ.ศ. 2496 ก่อนจะโด่งดังเป็นพลุแตกจากเพลง "ชูชกสองกุมาร" และมีเพลงฮิตอีกมากมาย ครูสุรพลได้พัฒนารูปแบบดนตรี การร้อง และการแสดงหน้าเวที จนกลายเป็นต้นแบบของนักร้องลูกทุ่งมาจนถึงทุกวันนี้

แล้ว "ราชินีลูกทุ่งคนแรก" คือใคร?

ในฝั่งของนักร้องหญิง ผู้ที่ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็น "ราชินีลูกทุ่งคนแรกของไทย" คือ ผ่องศรี วรนุช ท่านเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นักร้องลูกทุ่ง) ประจำปี พ.ศ. 2535 ด้วยน้ำเสียงและลีลาการร้องที่เป็นเอกลักษณ์ ทำให้ท่านเป็นตำนานของวงการเพลงลูกทุ่งฝ่ายหญิง

สรุป

ในการสืบค้นประวัติศาสตร์ นักร้องลูกทุ่งคนแรก และ เพลงลูกทุ่งเพลงแรก นั้น สามารถสรุปได้ดังนี้:

• เพลงลูกทุ่งเพลงแรก (ที่เป็นต้นแบบ): "โอ้เจ้าสาวชาวไร่" (พ.ศ. 2481)
• นักร้องลูกทุ่งคนแรก (ผู้บุกเบิก): คำรณ สัมบุญณานนท์ (ผู้ขับร้องเพลง โอ้เจ้าสาวชาวไร่)
• ราชาเพลงลูกทุ่ง (ผู้สร้างนิยาม): สุรพล สมบัติเจริญ
• ราชินีเพลงลูกทุ่งคนแรก: ผ่องศรี วรนุช

แหล่งอ้างอิง

1. ศิลปวัฒนธรรม
2. เพลงลูกทุ่ง
3. มนต์การเมือง รวมเพลงคำรณ