ที่วัด-ที่ธรณีสงฆ์ ซื้อขายหรือจำนองได้ไหม เปิดบทลงโทษทางกฎหมายอาญา

ไขข้อข้องใจ ที่วัดและที่ธรณีสงฆ์ ซื้อขายหรือจำนองได้หรือไม่? เปิดบทลงโทษทางกฎหมายอาญา

หลายคนสงสัยว่า ที่วัด หรือที่ธรณีสงฆ์ สามารถซื้อขาย-จำนอง หรือโอนกรรมสิทธิ์ได้ไหม ล่าสุด เพจเฟซบุ๊ก มูลนิธิทนายกองทัพธรรม V2 ได้อธิบายตามหลักกฎหมายไว้ ว่า  "ไม่สามารถกระทำได้" เนื่องจากที่วัดและที่ธรณีสงฆ์ถือเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน จัดทำขึ้นเพื่อใช้ประโยชน์ในทางศาสนาเท่านั้น นิติกรรมใดๆ ที่เกิดขึ้นถือเป็น "โมฆะตั้งแต่เริ่มต้น" และผู้เกี่ยวข้องอาจต้องโทษจำคุก

1. กฎหมายว่าอย่างไรเกี่ยวกับ "ที่ธรณีสงฆ์"?

ตาม พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2535) ได้วางหลักเกณฑ์การคุ้มครองที่ดินวัดไว้ชัดเจน ดังนี้:

• มาตรา 34 — โอนกรรมสิทธิ์ได้เฉพาะกรณียกเว้น:

  • การโอนกรรมสิทธิ์ที่วัด ที่ธรณีสงฆ์ หรือที่ศาสนสมบัติกลาง จะทำได้ต่อเมื่อมี พระราชบัญญัติ ออกมารองรับเท่านั้น

  • หากเป็นการโอนให้หน่วยงานรัฐ/รัฐวิสาหกิจ ต้องได้รับความยินยอมจากมหาเถรสมาคมและได้รับค่าผาติกรรมเรียบร้อยแล้ว โดยต้องออกเป็น พระราชกฤษฎีกา

  • ห้ามยกอายุความขึ้นต่อสู้: บุคคลภายนอกไม่สามารถอ้างการครอบครองปรปักษ์หรือยกอายุความมาสู้กับวัดหรือกรมการศาสนาได้

• มาตรา 35 — ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี:

  • ทรัพย์สินของวัดไม่สามารถถูกยึด อายัด หรือนำไปบังคับคดีเพื่อชำระหนี้ได้ทุกกรณี

2. ผลลัพธ์ทางกฎหมายหากมีการแอบอ้างนำที่ดินวัดไปซื้อขาย-จำนอง

หากเจ้าอาวาส พระสงฆ์ หรือบุคคลใดนำที่ดินวัดไปจำนอง ซื้อขาย หรือโอนกรรมสิทธิ์ ถือว่ามีความผิดร้ายแรงทั้ง วินัยสงฆ์ และ กฎหมายอาญา:

1. เจ้าอาวาส / พระผู้ดำเนินการ (ความผิดฐานเป็นเจ้าพนักงาน):

   • ป.อาญา มาตรา 147: เจ้าพนักงานยักยอกทรัพย์ มีโทษจำคุกตั้งแต่ 5 ปี ถึง 20 ปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับ 100,000 – 400,000 บาท

   • ป.อาญา มาตรา 157: ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ/ทุจริต มีโทษจำคุก 1 ปี ถึง 10 ปี หรือปรับ 20,000 – 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

2. ผู้รับโอน / นายทุนผู้รับจำนอง:

   • ป.อาญา มาตรา 357: ความผิดฐาน "รับของโจร" (ช่วยซ่อนเร้น จำหน่าย ซื้อ หรือรับจำนองทรัพย์ที่ได้มาจากการกระทำความผิด) มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

   • อ้างความสุจริตไม่ได้: แม้ผู้รับซื้อหรือผู้รับจำนองจะอ้างว่าทำสัญญาด้วยความสุจริตและเสียเงินไปจริง สัญญานั้นก็ตกเป็น โมฆะ มาตั้งแต่แรก และไม่สามารถอ้างสิทธิ์ครอบครองได้

3. กรณีศึกษา: นำเงินวัดไปซื้อที่ดินในนามบุคคล

ในกรณีตัวอย่างเช่น วัดบางแพรก จังหวัดนนทบุรี หรือ วัดพระธาตุเติมบุญ จังหวัดปทุมธานี หากปรากฏหลักฐานว่ามีการนำเงินของวัดไปซื้อที่ดิน แม้ชื่อในโฉนดจะระบุเป็นชื่อเจ้าอาวาสหรือพระสงฆ์รูปใดรูปหนึ่ง ทางกฎหมายถือว่าที่ดินผืนนั้นตกเป็น "ที่ธรณีสงฆ์" ทันที

หากมีการนำไปขายหรือขายฝาก ทางมูลนิธิทนายความหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถดำเนินคดีเพื่อ เรียกร้องที่ดินคืนกลับมาเป็นของวัดได้เต็มจำนวน โดยวัดไม่ต้องเสียเงินไถ่ถอนแม้แต่บาทเดียว

สรุปเตือนภัยนายทุนและประชาชน

ก่อนการทำนิติกรรมจำนอง ขายฝาก หรือซื้อขายที่ดินใกล้เคียงวัด หรือที่ดินที่มีประวัติเกี่ยวพันกับพระสงฆ์ ควรตรวจสอบที่มาของเงินและสถานะที่ดินให้รอบคอบ เพราะหากหลวมตัวทำสัญญาเกี่ยวกับ "ที่ธรณีสงฆ์" นอกจากจะเสียเงินฟรีแล้ว ยังเสี่ยงโดนคดีอาญาฐานรับของโจรอีกด้วย