จุดที่ทนความเจ็บปวดได้มากที่สุดในร่างกาย... แท้จริงแล้วคือจุดไหน?

จุดไหนในร่างกายที่ “ทน” ความเจ็บปวดได้มากที่สุด? คำตอบทางวิทยาศาสตร์อาจเซอร์ไพรส์คุณ

เมื่อพูดถึง "ความเจ็บปวด" คนส่วนใหญ่มักนึกถึงความอดทนทางจิตใจ หรือความแข็งแกร่งของร่างกาย แต่ในทางวิทยาศาสตร์ "ความทนทาน" ต่อความเจ็บปวดนั้น แท้จริงแล้วเกี่ยวข้องโดยตรงกับความหนาแน่นของปลายประสาทรับความรู้สึก (Nociceptors) ที่อยู่ในบริเวณนั้นๆ

เรามักคิดว่าส่วนที่ "ทน" ได้มากที่สุด อาจจะเป็นผิวหนังหนาๆ อย่างส้นเท้า หรือกล้ามเนื้อมัดใหญ่ แต่คำตอบที่แท้จริงของคำถามที่ว่า "จุดใดในร่างกายที่ทนความเจ็บปวดได้มากที่สุด" นั้น อาจทำให้คุณประหลาดใจ

จุดที่ทนความเจ็บปวดได้มากที่สุด เจ็บมาก เจ็บน้อย และไม่เจ็บเลย

อวัยวะที่ "ไม่เจ็บปวด" เลย สมอง (Brain)

คำตอบที่ถูกต้องที่สุดในทางวิทยาศาสตร์คือ สมอง ครับ

แม้ว่าสมองจะเป็นศูนย์บัญชาการที่ประมวลผล "ความรู้สึกเจ็บปวด" ที่ส่งมาจากทั่วร่างกาย แต่ตัวเนื้อสมอง (Brain tissue) เองนั้น กลับไม่มีตัวรับความเจ็บปวดใดๆ อยู่เลย

นี่คือเหตุผลว่าทำไมศัลยแพทย์ระบบประสาทจึงสามารถทำการผ่าตัดสมอง (Brain surgery) ในขณะที่ผู้ป่วยยังคงรู้สึกตัวและพูดคุยได้ (Awake brain surgery) แพทย์จะใช้ยาชาเฉพาะที่บริเวณหนังศีรษะ กะโหลกศีรษะ และเยื่อหุ้มสมอง ซึ่งเป็นส่วนที่มีเส้นประสาทและรู้สึกเจ็บได้ แต่เมื่อเข้าถึงตัวเนื้อสมองแล้ว การสัมผัสหรือกระตุ้นเนื้อสมองโดยตรงจะไม่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเจ็บปวดเลย

ดังนั้น หากนิยามว่า "ทนความเจ็บปวดได้มากที่สุด" หมายถึง "จุดที่ไม่รู้สึกเจ็บเลย" สมองก็คือคำตอบที่ชัดเจนที่สุด

แล้วส่วนอื่นของร่างกายที่ "เจ็บน้อย" ล่ะ?

ถ้าเราไม่นับสมอง และหันมาพิจารณาบริเวณผิวหนังและกล้ามเนื้อภายนอก ส่วนที่ "ทนทาน" หรือ "เจ็บน้อย" ที่สุด มักจะเป็นบริเวณที่มีลักษณะดังนี้:

1. มีความหนาแน่นของปลายประสาทน้อย: ยิ่งมีปลายประสาทรับความรู้สึกน้อย ก็ยิ่งส่งสัญญาณความเจ็บปวดไปยังสมองได้น้อยลง
2. มีผิวหนังหนา: ผิวหนังที่หนาทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกัน
3. มีไขมันสะสมมาก: ชั้นไขมันช่วยรองรับแรงกระแทกและอยู่ห่างจากปลายประสาทที่ไวต่อความรู้สึก

ตัวอย่างของบริเวณที่มักจะ "เจ็บน้อย" กว่าส่วนอื่นๆ (แม้ว่าจะยังเจ็บอยู่) ได้แก่:

• หัวไหล่ (Shoulders): บริเวณไหล่ด้านนอกมักมีผิวหนังที่ค่อนข้างหนาและมีปลายประสาทไม่หนาแน่นเท่าส่วนอื่น
• ก้น (Buttocks): เป็นบริเวณที่มีกล้ามเนื้อมัดใหญ่และชั้นไขมันหนา ทำให้เป็นจุดที่นิยมในการฉีดยาหลายชนิด เพราะเจ็บน้อยกว่าการฉีดเข้ากล้ามเนื้อบริเวณอื่น
• หลังส่วนบน (Upper Back): บริเวณสะบักและหลังส่วนบน มีผิวหนังที่ค่อนข้างหนาและทนทาน

บริเวณที่ตรงกันข้าม: จุดที่ "เจ็บมากที่สุด"

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน เราควรดูจุดที่ตรงกันข้าม หรือจุดที่ไวต่อความรู้สึกเจ็บปวดมากที่สุด ซึ่งก็คือบริเวณที่มีปลายประสาทหนาแน่นที่สุดนั่นเอง:

• ปลายนิ้วมือ (Fingertips): อัดแน่นไปด้วยปลายประสาทเพื่อให้เรารับสัมผัสที่ละเอียดอ่อนได้ จึงไวต่อความเจ็บปวดมาก
• ริมฝีปาก (Lips): มีเส้นประสาทจำนวนมหาศาล
• ฝ่าเท้า (Soles of the feet): จำเป็นต้องไวต่อสัมผัสเพื่อการทรงตัว แต่ก็ทำให้เจ็บปวดได้ง่ายมากเช่นกัน

สรุป

ความรู้สึกเจ็บปวดนั้นเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง ทั้งร่างกายและจิตใจของแต่ละบุคคล แต่หากว่ากันตามหลักกายวิภาคศาสตร์ จุดที่สามารถ "ทน" ความเจ็บปวดได้มากที่สุดอย่างแท้จริง ก็คือ สมอง เพราะเป็นอวัยวะเดียวที่ไม่มีตัวรับความเจ็บปวดโดยตรงนั่นเองครับ