กม.0 ของไทยอยู่ตรงไหน? เริ่มที่ "อนุสาวรีย์ชัยฯ" หรือ "อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย" กันแน่?

กม.0 ของไทยอยู่ตรงไหน? ไขข้อสงสัยเริ่มที่ "อนุสาวรีย์ชัยฯ" หรือ "อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย" กันแน่

หลายคนที่เดินทางด้วยรถยนต์เป็นประจำอาจเคยสงสัยว่า กิโลเมตรที่ 0 (กม.0) ของประเทศไทยอยู่ที่จุดใดกันแน่ บางคนเชื่อว่าเริ่มต้นที่ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ขณะที่อีกหลายคนยืนยันว่าอยู่บริเวณ อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ความจริงแล้วทั้งสองคำตอบต่างก็มีที่มา เพราะขึ้นอยู่กับช่วงเวลาของการกำหนดหลักกิโลเมตรและประเภทของทางหลวงที่ใช้อ้างอิง

เดิมที "หลักกิโลเมตรที่ 0" อยู่ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

ในอดีต กรมทางหลวงกำหนดให้ หลักกิโลเมตรที่ 0 ของประเทศไทยตั้งอยู่บริเวณหัวมุมถนนดินสอ ใกล้กับอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย กรุงเทพมหานคร จากจุดดังกล่าวจะใช้เป็นจุดอ้างอิงในการวัดระยะทางของทางหลวงสายหลักที่เชื่อมต่อออกจากกรุงเทพมหานครไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ

ด้วยเหตุนี้ ระยะทางของถนนสายประธานหลายสายจึงถูกนับต่อเนื่องจากบริเวณอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย แม้ว่าจุดเริ่มต้นของถนนจริงจะอยู่คนละตำแหน่งก็ตาม

ทางหลวงสายประธานของประเทศไทยมีทั้งหมด 4 สาย

ประเทศไทยมีทางหลวงแผ่นดินสายประธาน 4 สาย ซึ่งเป็นเส้นทางหลักสำหรับการเดินทางไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่

• ทางหลวงหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) มุ่งหน้าสู่ภาคเหนือ
• ทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) มุ่งหน้าสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
• ทางหลวงหมายเลข 3 (ถนนสุขุมวิท) มุ่งหน้าสู่ภาคตะวันออก
• ทางหลวงหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม) มุ่งหน้าสู่ภาคใต้

เหตุใดหลายคนจึงเข้าใจว่า กม.0 อยู่คนละจุด?

สาเหตุที่ทำให้เกิดความสับสน เพราะในอดีตมีการใช้หลักกิโลเมตรเดียวกันในการอ้างอิงระยะทางของหลายเส้นทาง ตัวอย่างเช่น ถนนมิตรภาพ (ทางหลวงหมายเลข 2) แม้จะเริ่มต้นจริงที่จังหวัดสระบุรี แต่เดิมกลับนับระยะทางต่อเนื่องจากอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ทำให้ระยะทางรวมของเส้นทางยาวถึง 615 กิโลเมตร

ต่อมากรมทางหลวงได้ปรับระบบการนับหลักกิโลเมตรใหม่ เพื่อให้สอดคล้องกับระยะทางจริงของแต่ละสาย ส่งผลให้แต่ละทางหลวงมีจุดเริ่มต้น กม.0 เป็นของตัวเอง

ปัจจุบัน กม.0 ของทางหลวงสายหลักแต่ละสายอยู่ที่ไหน?

หลังการปรับปรุงระบบการนับระยะทาง ปัจจุบันทางหลวงสายประธานทั้ง 4 สาย มีจุดเริ่มต้นกิโลเมตรที่ 0 ดังนี้

• ทางหลวงหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน)
  เริ่มนับ กม.0 ที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ และสิ้นสุดที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ระยะทางรวม 999.749 กิโลเมตร
• ทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ)
  เริ่มนับ กม.0 ที่จังหวัดสระบุรี และสิ้นสุดที่อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย ระยะทางรวม 509.100 กิโลเมตร
• ทางหลวงหมายเลข 3 (ถนนสุขุมวิท)
  เริ่มนับ กม.0 ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย และสิ้นสุดที่ด่านชายแดนอำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด ระยะทางรวม 488.387 กิโลเมตร
• ทางหลวงหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม)
  เริ่มนับ กม.0 ที่สี่แยกท่าพระ และสิ้นสุดที่ด่านพรมแดนสะเดา จังหวัดสงขลา ระยะทางรวม 1,310.554 กิโลเมตร

สรุป: อนุสาวรีย์ชัยฯ หรืออนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ใครตอบถูก?

คำตอบคือ ทั้งสองคำตอบถูกต้อง แต่เป็นการอ้างอิงคนละกรณี โดยในอดีตประเทศไทยใช้ หลักกิโลเมตรที่ 0 บริเวณอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เป็นจุดอ้างอิงหลักของทางหลวงหลายสาย ขณะที่ปัจจุบันกรมทางหลวงได้ปรับให้แต่ละเส้นทางมี กม.0 ของตัวเองตามจุดเริ่มต้นจริงของถนน เช่น ถนนพหลโยธินเริ่มที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ถนนสุขุมวิทเริ่มที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ถนนมิตรภาพเริ่มที่จังหวัดสระบุรี และถนนเพชรเกษมเริ่มที่สี่แยกท่าพระ

ดังนั้น หากมีคนถามว่า "กม.0 ของประเทศไทยอยู่ที่ไหน?" คำตอบที่ถูกต้องคือ ต้องพิจารณาว่ากำลังพูดถึง หลักกิโลเมตรแบบเดิม หรือ กิโลเมตรที่ 0 ของทางหลวงสายใดสายหนึ่งในปัจจุบัน นั่นเอง