พระรามราชนิเวศน์

  ที่ภาคกลางจังหวัดเพชรบุรี เมืองขนมอร่อยที่มีพระราชวังที่สำคัญ อยู่องค์หนึ่ง ตั้งอยู่ใจกลาง อำเภอเมืองมาเกือบร้อยปี และพระราชวังนี้ก็กลายเป็นสัญลักษณ์ส่วน หนึ่งของจังหวัดเพชรบุรีไปด้วยในชื่อที่เราคุ้น กันดีว่า "พระราชวังบ้านปืน" หรือชื่อที่เป็น ทางการว่า "พระรามราชนิเวศน์"

ด้วยเหตุที่พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดฯ การ ประพาสนอกกรุงเทพฯ อยู่บ่อยครั้ง ทำให้พระองค์ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะมี พระราชวังนอกพระนคร เพื่อประทับค้างแรม ได้โดยสะดวก และจังหวัดเพชรบุรี ก็เป็นจังหวัดที่พระองค์ทรงมีพระประสงค์จะ ให้เป็นพระราชวังที่ใช้ประทับยามหน้าฝน  อีกทั้งพระราชวังพระนครคีรีซึ่งเป็น พระราชวังฤดูร้อนนั้นตั้งอยู่บนเนินเขาสูง ทำให้ยากแก่การเสด็จประพาสในหน้าฝน ดังนั้น พระองค์จึงมีพระราชโองการ ให้ซื้อที่ดินจากชาวบ้านที่เขตบ้านปืน ริมแม่น้ำเพชรบุรี

โดยมีสมเด็จพระเจ้า บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงค์ราชานุภาพ และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าสุขุมพันธ์กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เป็นแม่งานควบคุมการก่อสร้าง และมีพระบัญชาให้ดร.คาร์ล ซิกฟรีด เดอห์ริง เป็นสถาปนิก

ส่วนงานสร้างเป็นของคนชาติเดียวกันคือ ดร.ไบเออร์ สร้างออกมาเป็น พระราชวัง 2 ชั้นตามแบบ ยุงเกนสตีล ผสานกัสถาปัตยกรรม แบบโรมาเนสก์ พระราช วังบ้านปืนนี้เริ่มสร้างขึ้นในปีพ.ศ.2442 รัชกาลที่ 5 ทรงเสด็จมาวางศิลาฤกษ์ในปีถัดไป แต่มาแล้วเสร็จในอีก 6 ปีต่อมา

  ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ทรงดำเนินการ หล่อรูปปั้นพระนารายณ์ทรงปืนเพื่อนำมาประดิษฐานไว้ยังหน้าพระที่นั่ง (ปัจจุบันรูปปั้นนี้ย้ายมาไว้ยังหน้าพระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ)

จากนั้นจึงทรงพระราชทานนามของพระตำหนักที่ทรงใช้ประทับก่อนว่า "พระที่นั่งศรเพ็ชรปราสาท" และพระราชทานนามวังฤดูฝนนี้ว่า "พระรามราชนิเวศน์" ตามพระรูปที่ประดิษฐานอยู่ แต่คนทั่วไปจะเรียกติดปากว่าพระราชวังบ้านปืนตาม ชื่อเดิมของถิ่นที่อยู่นั่นเอง

แม้ว่าพระรามราชนิเวศน์จะสร้างเสร็จในรัชกาลที่ 6 แต่พระองค์ก็มิได้ เสด็จประพาสมายังพระราชวังนี้บ่อยนัก จะเสด็จมาประทับเพื่อทอพระเนตรการ ซ้อมเสือป่าบาง แต่ก็น้อยครั้งมาก วังนี้จึงเริ่มทรุดโทรมลงเรื่อยๆ ครั้นมาถึงรัชกาล ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ทรงโปรดฯ ให้ปรับพระราชวัง นี้เป็นสถานศึกษาของเหล่าครูในแขนงวิชาชีพต่างๆ มาจนกระทั่งวิชาชีพเหล่านี้ แข็งแกรงขึ้นจนย้ายออกไปตั้งอยู่ที่อื่นได้ วังนี้จึงถูกปล่อยให้ทรุดโทรมลงอีกครั้ง

มาในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ซึ่งเป็นช่วง ที่เกิดสงครามมหาเอเชียบูรพาขึ้นพอดี พระราชวังนี้จึงได้ใช้เป็นกองบัญชาการทหาร และใช้เป็นกิจการของกองทัพมาจนถึงทุกวันนี้ โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบัน ทรงโปรดฯ ให้ใช้พระราชวังบ้านปืนนี้เป็นหนาวยบัญชาการของ ทหารบก และเป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร-ศิลปะของจังหวัดเพชรบุรีด้วย

พระรามราชนิเวศน์ เปิดให้เข้าชมทุกวันตั้งแต่เวลา 08.00 16.00 น. โดยค่าเข้าชม ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท นักเรียนนักศึกษาในเครื่องแบบ 5 บาท ชาวต่างชาติ 50 บาท สำหรับผู้ที่ต้องการจะเข้าชมเป็นหมู่คณะ และต้องการวิทยากรบรรยาย สามารถทำหนังสือถึงผู้บังคับการจังหวัดทหารบกเพชรบุรี ค่ายรามราชนิเวศน์ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี 76000 โทร. 0 3242 8506-10 ต่อ 50259  พระรามราชนิเวศน์ ชาวบ้านเรียก "พระราชวังบ้านปืน" ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านหม้อ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี

การเดินทาง โดยรถยนต์ จากกรุงเทพฯ วิ่งไปตามเส้นทางถนนพระรามสอง (ธนบุรี-ปากท่อ) ผ่านจังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม เลี้ยวซ้ายแยกวังมะนาว ไปตามเส้นทางถนนเพชรเกษม รวมระยะทางประมาณ 123 กม. โดยรถประจำทาง จากสถานีขนส่งสายใต้กรุงเทพฯ ไปเพชรบุรี ใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมงครึ่ง รถโดยสารธรรมดาออกทุก 25 นาที รถปรับอากาศ ออกทุก 45 นาที รถไฟ จากกรุงเทพฯ มีรถไฟไปเพชรบุรีและชะอำทุกวัน สอบถามตารางการเดินทางและอัตราค่าโดยสาร รถไฟออกจากสถานีกรุงเทพฯ (สถานีหัวลำโพง) โทร.0-2223-7010, 223-7020 และออกจากสถานีรถไฟธนบุรี (บางกอกน้อย) ทุกวัน โทร.0-2411-3102