จำได้ไหม? 3 ห้าง-มาร์ทดังที่หายจากไทย คุ้นตาทุกแบรนด์ เคยมีนับพันสาขาวันนี้ไม่เหลือ

ย้อนรอย 3 ห้าง-มาร์ทดังที่ปิดฉากในไทย จาก Carrefour ถึง FamilyMart และล่าสุด MaxValu หายไปตอนไหน เปลี่ยนเป็นอะไร?

ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ตลาดค้าปลีกไทยเคยต้อนรับแบรนด์ต่างชาติชื่อดังมากมาย บางแบรนด์กลายเป็นจุดนัดพบของครอบครัว ขณะที่บางร้านผูกพันกับชีวิตประจำวันของคนเมือง แต่เมื่อการแข่งขันรุนแรงขึ้น พฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนไป และโครงสร้างธุรกิจถูกปรับใหม่ ชื่อที่เคยคุ้นตาหลายแห่งจึงทยอยหายไปจากประเทศไทย

Carrefour, FamilyMart และ MaxValu คือ 3 ตัวอย่างของแบรนด์ค้าปลีกต่างชาติที่เคยมีบทบาทในตลาดไทย ก่อนเส้นทางของแต่ละแห่งจะจบลงด้วยการขายกิจการ ยุติข้อตกลงแฟรนไชส์ หรือเปลี่ยนสาขาไปใช้ชื่อใหม่ แม้ป้ายหน้าร้านจะหายไป แต่ทำเล สาขา และธุรกิจจำนวนหนึ่งไม่ได้หายตามไปด้วย

หากนับตั้งแต่ปีที่แต่ละแบรนด์เปิดให้บริการภายใต้ชื่อดังกล่าวในประเทศไทย Carrefour อยู่ในไทยประมาณ 15 ปี FamilyMart ประมาณ 30 ปี และ MaxValu ประมาณ 19 ปี เส้นทางของทั้งสามแบรนด์จึงสะท้อนให้เห็นว่า แม้แต่ชื่อระดับโลกก็ต้องปรับตัวอย่างหนักเมื่อเข้ามาแข่งขันในสมรภูมิค้าปลีกไทย

สรุป 3 ห้างและมาร์ทที่ปิดฉากแบรนด์ในประเทศไทย

• Carrefour: เปิดสาขาแรกในไทยปี 2539 ก่อนประกาศขายกิจการและถอนตัวจากตลาดไทยในปี 2553 รวมประมาณ 14 ปี
• FamilyMart: เปิดสาขาแรกในไทยปี 2535 ยุติแบรนด์ในปี 2566 รวมประมาณ 31 ปี
• MaxValu: เปิดสาขาแรกในไทยปี 2550 ปิดฉากแบรนด์ในปี 2569 รวมประมาณ 19 ปี

การนับระยะเวลาดังกล่าวยึดตามปีที่เปิดสาขาแรกภายใต้ชื่อแต่ละแบรนด์ จนถึงปีที่เลิกใช้ชื่อเดิมหรือประกาศเปลี่ยนสาขาไปเป็นแบรนด์ใหม่ โดย MaxValu เป็นกรณีล่าสุดที่อยู่ระหว่างการเปลี่ยนผ่านสาขาหลังการซื้อกิจการในปี 2569 

Carrefour เข้าไทยปี 2539 ปิดฉากปี 2554 รวมประมาณ 15 ปี

Carrefour หรือที่คนไทยจำนวนมากเรียกว่า “คาร์ฟูร์” เป็นเครือค้าปลีกขนาดใหญ่จากประเทศฝรั่งเศส แบรนด์เริ่มเข้ามาลงทุนในประเทศไทยตั้งแต่ปี 2538 ก่อนเปิดไฮเปอร์มาร์เก็ตสาขาแรกในปี 2539 และทยอยขยายสาขาตามพื้นที่สำคัญทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด

จุดเด่นของ Carrefour ในเวลานั้นคือการเป็นไฮเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ที่รวบรวมสินค้าหลากหลายหมวดไว้ในสถานที่เดียว ตั้งแต่อาหารสด ของใช้ภายในบ้าน เครื่องใช้ไฟฟ้า ไปจนถึงสินค้าอุปโภคบริโภค ทำให้ชื่อของ Carrefour กลายเป็นหนึ่งในผู้เล่นรายสำคัญของตลาดค้าปลีกไทยช่วงปลายทศวรรษ 2530 ถึงต้นทศวรรษ 2550

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นในเดือนพฤศจิกายน 2553 เมื่อ Carrefour ตัดสินใจขายกิจการในประเทศไทยให้แก่ Big C ซึ่งในขณะนั้นอยู่ภายใต้กลุ่ม Casino จากฝรั่งเศส มูลค่าการซื้อขายที่ประกาศอยู่ที่ประมาณ 868 ล้านยูโร โดยครอบคลุมสาขา Carrefour ในประเทศไทย 42 แห่ง

หลังการซื้อขายเสร็จสิ้น สาขา Carrefour เดิมทยอยเปลี่ยนป้ายเป็น Big C ตั้งแต่ปี 2554 ทำให้ชื่อ Carrefour หายไปจากตลาดไทยอย่างเป็นทางการ หากนับตั้งแต่เปิดสาขาแรกในปี 2539 จนถึงการเปลี่ยนแบรนด์ในปี 2554 Carrefour ดำเนินธุรกิจในประเทศไทยภายใต้ชื่อเดิมประมาณ 15 ปี

ทำไม Carrefour จึงหายไปจากประเทศไทย?

การหายไปของ Carrefour ไม่ได้เกิดจากการปิดสาขาทั้งหมดแล้วเลิกกิจการทันที แต่เป็นผลจากการขายธุรกิจในประเทศไทยให้คู่แข่ง ก่อนที่สาขาเดิมจะถูกเปลี่ยนชื่อและดำเนินงานต่อภายใต้แบรนด์ Big C

ดีลครั้งนั้นเกิดขึ้นในช่วงที่ Carrefour ปรับยุทธศาสตร์การลงทุนในหลายประเทศ โดยต้องการให้ความสำคัญกับตลาดหลักของบริษัทมากขึ้น ขณะที่ Big C ได้ประโยชน์จากจำนวนสาขาและทำเลเดิมของ Carrefour ซึ่งช่วยขยายเครือข่ายไฮเปอร์มาร์เก็ตในไทยได้อย่างรวดเร็ว

FamilyMart เข้าไทยปี 2536 ปิดฉากปี 2566 รวมประมาณ 30 ปี

FamilyMart ร้านสะดวกซื้อสัญชาติญี่ปุ่น เปิดสาขาแรกในประเทศไทยเมื่อปี 2536 ถือเป็นหนึ่งในร้านสะดวกซื้อจากต่างประเทศที่อยู่คู่กับผู้บริโภคชาวไทยมาอย่างยาวนาน จุดเด่นคือบรรยากาศร้านแบบญี่ปุ่น อาหารพร้อมรับประทาน ของว่าง และสินค้าที่ตอบโจทย์ชีวิตประจำวัน

ตลอดระยะเวลาการดำเนินธุรกิจ FamilyMart เคยขยายเครือข่ายในไทยจนมีมากกว่า 1,000 สาขา แต่ต้องเผชิญการแข่งขันอย่างหนักจากร้านสะดวกซื้อเจ้าตลาด รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภค ต้นทุนการดำเนินงาน และการแข่งขันด้านทำเล

ในปี 2563 FamilyMart ญี่ปุ่นโอนหุ้นจำนวน 49% ในกิจการร่วมค้าให้แก่กลุ่มเซ็นทรัล แม้ร้านในไทยยังใช้ชื่อ FamilyMart ต่อไปภายใต้ข้อตกลงด้านสิทธิแบรนด์ แต่จำนวนสาขาค่อย ๆ ลดลงจากช่วงที่เคยขยายตัวสูงสุด

ต่อมาในปี 2566 ข้อตกลงการใช้แบรนด์ FamilyMart ในประเทศไทยสิ้นสุดลง เซ็นทรัล รีเทลจึงทยอยเปลี่ยนร้านที่เหลือประมาณ 200 สาขาให้เป็น Tops Daily ส่งผลให้ชื่อ FamilyMart ปิดฉากในไทยหลังเปิดดำเนินการมาประมาณ 30 ปี

FamilyMart ไม่ได้ปิดร้านทั้งหมด แต่เปลี่ยนเป็น Tops Daily

สิ่งที่เกิดขึ้นกับ FamilyMart จึงไม่ใช่การปิดทุกสาขาแล้วทิ้งพื้นที่ว่าง แต่เป็นการนำเครือข่ายร้านเดิมมาปรับเข้าสู่แบรนด์ของเซ็นทรัล รีเทล การเปลี่ยนชื่อเป็น Tops Daily ช่วยให้บริษัทสามารถบริหารร้านขนาดเล็กภายใต้แบรนด์เดียวกับธุรกิจซูเปอร์มาร์เก็ตในเครือได้

สำหรับผู้บริโภค การเปลี่ยนแปลงที่เห็นชัดที่สุดคือป้าย FamilyMart ที่ค่อย ๆ หายไปจากหน้าร้าน พร้อมการปรับสินค้า รูปแบบบริการ และภาพลักษณ์ให้สอดคล้องกับ Tops Daily มากขึ้น ถือเป็นการจบตำนานแบรนด์ญี่ปุ่นที่อยู่กับตลาดร้านสะดวกซื้อไทยยาวนานถึงสามทศวรรษ

MaxValu เข้าไทยปี 2550 ปิดฉากปี 2569 รวมประมาณ 19 ปี

MaxValu เป็นแบรนด์ซูเปอร์มาร์เก็ตจากกลุ่ม AEON ของญี่ปุ่น โดยเครือ AEON มีประวัติทำธุรกิจค้าปลีกในประเทศไทยมาก่อนหน้านั้นภายใต้ชื่อ JUSCO ในปี 2527 ก่อนเปลี่ยนมาเป็น MaxValu ในฐานะแบรนด์ซูเปอร์มาร์เก็ตเปิดสาขาแรกในไทยที่ย่านนวมินทร์เมื่อปี 2550

MaxValu วางตำแหน่งเป็นซูเปอร์มาร์เก็ตใกล้บ้าน เน้นสินค้าอาหารสด อาหารพร้อมรับประทาน สินค้านำเข้าจากญี่ปุ่น และของใช้ในชีวิตประจำวัน ต่อมายังขยายรูปแบบร้านขนาดเล็กในชื่อ MaxValu Tanjai เพื่อเข้าถึงชุมชน คอนโดมิเนียม และย่านที่พักอาศัยมากขึ้น

ในช่วงที่ธุรกิจขยายตัว MaxValu เคยมีเครือข่ายประมาณ 80 สาขาในประเทศไทย แต่จำนวนร้านลดลงอย่างต่อเนื่องท่ามกลางการแข่งขันจากซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านสะดวกซื้อ และร้านค้าปลีกของกลุ่มทุนไทย จนเหลือประมาณ 30 สาขาในปี 2569

เดือนสิงหาคม 2569 มีการเปิดเผยดีลที่เซ็นทรัล ฟู้ด รีเทลเข้าซื้อกิจการซูเปอร์มาร์เก็ตของ AEON ในประเทศไทย ซึ่งครอบคลุมร้าน MaxValu และ MaxValu Tanjai จำนวน 30 สาขา โดยสาขาเหล่านี้จะทยอยเปลี่ยนไปอยู่ภายใต้แบรนด์ Tops ทำให้ชื่อ MaxValu ปิดฉากในตลาดไทยทั้งหมดภายในเดือนกันยายน 2569 หลังดำเนินงานมาประมาณ 19 ปี

MaxValu ปิดตัวหรือเปลี่ยนชื่อเป็น Tops?

ในกรณีของ MaxValu คำว่า “ปิดตัว” หมายถึงการสิ้นสุดการดำเนินงานภายใต้ชื่อ MaxValu ในประเทศไทย มากกว่าการปิดพื้นที่ค้าปลีกทุกแห่งอย่างถาวร เนื่องจากสาขาที่อยู่ในข้อตกลงซื้อขายจะได้รับการบริหารต่อและทยอยเปลี่ยนเป็นแบรนด์ในเครือ Tops

ดังนั้น ลูกค้าที่คุ้นเคยกับทำเลของ MaxValu เดิมอาจยังพบร้านค้าปลีกเปิดให้บริการในพื้นที่เดิม แต่ชื่อร้าน รูปแบบการบริหาร สินค้า และภาพลักษณ์จะเปลี่ยนไปตามแนวทางของเจ้าของรายใหม่

ทำไมแบรนด์ค้าปลีกต่างชาติทยอยปิดฉากในไทย?

แม้ Carrefour, FamilyMart และ MaxValu จะมีรูปแบบธุรกิจต่างกัน แต่สิ่งที่ทั้งสามแบรนด์ต้องเผชิญเหมือนกันคือการแข่งขันที่รุนแรงในตลาดค้าปลีกไทย ผู้เล่นรายใหญ่ในประเทศมีทั้งเงินทุน เครือข่ายสาขา ทำเล ระบบสมาชิก และความเข้าใจพฤติกรรมผู้บริโภคในแต่ละพื้นที่

ตลาดยังเปลี่ยนแปลงจากการเติบโตของร้านสะดวกซื้อ ซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดเล็ก บริการจัดส่งสินค้า และอีคอมเมิร์ซ ผู้บริโภคไม่จำเป็นต้องเดินทางไปยังไฮเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่เหมือนในอดีต ขณะเดียวกัน ร้านใกล้บ้านก็ต้องแข่งขันกันทั้งด้านราคา โปรโมชั่น ความรวดเร็ว และอาหารพร้อมรับประทาน

อีกปัจจัยสำคัญคือการปรับพอร์ตธุรกิจของบริษัทแม่ การขายกิจการหรือยุติสิทธิแบรนด์จึงไม่ได้หมายความว่าทุกร้านล้มเหลวหรือปิดกิจการโดยไม่มีผู้รับช่วงต่อ ในหลายกรณี สาขาเดิมยังเปิดต่อ เพียงแต่เปลี่ยนชื่อและเข้าสู่เครือข่ายของผู้ประกอบการรายใหม่

ชื่อเดิมหายไป แต่สาขาหลายแห่งยังเดินหน้าต่อ

Carrefour กลายเป็น Big C, FamilyMart เปลี่ยนเป็น Tops Daily และ MaxValu กำลังเปลี่ยนผ่านเข้าสู่เครือ Tops เส้นทางของทั้งสามแบรนด์แสดงให้เห็นว่า การปิดฉากในโลกค้าปลีกไม่ได้หมายถึงการหายไปทั้งหมดเสมอไป บางครั้งสิ่งที่สิ้นสุดลงคือชื่อแบรนด์ ขณะที่ทำเล พนักงาน ลูกค้า และกิจการยังเดินหน้าต่อภายใต้เจ้าของใหม่

สำหรับผู้บริโภคที่เคยเดิน Carrefour แวะ FamilyMart หรือซื้ออาหารญี่ปุ่นที่ MaxValu ชื่อเหล่านี้อาจกลายเป็นความทรงจำของแต่ละช่วงเวลา ขณะเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงก็เป็นภาพสะท้อนว่าตลาดค้าปลีกไทยยังเคลื่อนไหวตลอดเวลา และไม่มีแบรนด์ใดหยุดปรับตัวได้ แม้จะเคยมีชื่อเสียงระดับโลกก็ตาม