ใครคือคนไทยคนแรก? ที่ทำยุทธหัตถี กษัตริย์ที่คนไทยรู้จักดี แต่โด่งดังจากเรื่องอื่น

ไขข้อข้องใจ! ใครคือคนไทยคนแรกที่ทำ "ยุทธหัตถี"? พระมหากษัตริย์ที่หลายคนจำพระองค์จากเรื่องอื่น

เมื่อพูดถึง "ยุทธหัตถี" หรือการชนช้างในประวัติศาสตร์ไทย ภาพจำแรกที่แวบเข้ามาในหัวของคนส่วนใหญ่ มักจะเป็นศึกยุทธหัตถีอันเกรียงไกรของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ณ หนองสาหร่าย

แต่หากย้อนรอยตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์และพงศาวดารแล้ว บุคคลแรกที่เป็นคนไทยและมีบันทึกไว้อย่างเป็นทางการว่าทรงทำยุทธหัตถี กลับเป็นพระมหากษัตริย์อีกหนึ่งพระองค์ที่คนไทยรู้จักกันเป็นอย่างดี ทว่ามักถูกจดจำในบทบาทของมหาราชผู้ประดิษฐ์อักษรไทยเสียมากกว่า

วีรกรรมขี่ช้างเข้าขวาง เมื่อครั้งพระชนมายุเพียง 19 พรรษา

บุคคลแรกที่มีบันทึกว่าทำยุทธหัตถีคือ "พ่อขุนรามคำแหงมหาราช" ซึ่งในขณะนั้นทรงมีพระนามเดิมว่า "พระราม" โดยเหตุการณ์สำคัญนี้เกิดขึ้นในสมัยสุโขทัย (ประมาณ พ.ศ. 1800) เมื่อ ขุนสามชน เจ้าเมืองฉอด ได้ยกทัพมาบุกตีเมืองตาก ซึ่งเป็นเมืองหน้าด่านสำคัญของอาณาจักรสุโขทัย

ในศึกครั้งนั้น พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ (พระราชบิดา) ได้นำทัพออกรับศึกด้วยตนเอง แต่กองทัพสุโขทัยเกิดเสียหลัก ไพร่พลระส่ำระสายและเริ่มถอยร่น ท่ามกลางสถานการณ์คับขัน พระรามซึ่งมีพระชนมายุเพียง 19 พรรษา ได้แสดงความกล้าหาญเด็ดเดี่ยว ทรงไสช้างทรงชื่อ "เบกพล" ขี่เข้าขวางและพุ่งเข้าชนกับช้างของขุนสามชนที่ชื่อ "มาศเมือง" อย่างกล้วยกล้า จนสามารถเอาชนะขุนสามชนและขับไล่กองทัพเมืองฉอดให้แตกพ่ายไปได้

กำเนิดพระนาม "รามคำแหง" ผู้กล้าหาญ

จากชัยชนะอันยิ่งใหญ่และความกล้าหาญในการทำยุทธหัตถีครั้งนั้น พ่อขุนศรีอินทราทิตย์จึงทรงพระราชทานนามใหม่แก่พระราชโอรสว่า "พระรามคำแหง" ซึ่งมีความหมายว่า "รามผู้กล้าหาญ" ก่อนที่ในเวลาต่อมา พระองค์จะขึ้นครองราชย์เป็นพ่อขุนรามคำแหงมหาราช และสร้างสรรค์อารยธรรมรวมถึงลายสือไทยให้คนรุ่นหลังได้ภาคภูมิใจ

โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าภาพจิตรกรรมศึกยุทธหัตถีสมเด็จพระนเรศวรมหาราช

ยุทธหัตถีที่อยู่ในความทรงจำของคนไทย

แม้พ่อขุนรามคำแหงมหาราชจะเป็นคนไทยคนแรกที่มีบันทึกเรื่องการทำยุทธหัตถี แต่ศึกยุทธหัตถีที่ยิ่งใหญ่และได้รับการกล่าวขานมากที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย คือศึกของ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ที่ทรงชนช้างชนะ พระมหาอุปราชา แห่งหงสาวดี ณ หนองสาหร่าย เมื่อ พ.ศ. 2135 ซึ่งนับเป็นยุทธหัตถีครั้งสำคัญและครั้งสุดท้ายที่เกิดขึ้นในแผ่นดินไทยอีกด้วย