หลายคนเรียกไม่ถูก! "ยายของพ่อ" เราต้องเรียก "ย่าทวด" หรือ "ยายทวด" กันแน่?

เวลาไล่ลำดับเครือญาติของคนไทย หลายคนมักเจอจุดที่ชวนงงอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะคำเรียกญาติรุ่น “ทวด” ที่บางครั้งฟังดูคล้ายกันจนแยกไม่ออก

อย่างคำว่า “ยายของพ่อ” หลายคนอาจลังเลว่า สรุปแล้วต้องเรียก “ย่าทวด” หรือ “ยายทวด” กันแน่? เพราะคำว่า “ยาย” ก็ปรากฏอยู่ในความสัมพันธ์นั้นโดยตรง

ความสับสนนี้เกิดขึ้นบ่อย เนื่องจากระบบคำเรียกญาติของไทยไม่ได้ดูแค่เพศหรืออายุเพียงอย่างเดียว แต่ยังแบ่งตาม “สายญาติฝ่ายพ่อ” และ “สายญาติฝ่ายแม่” อย่างชัดเจน ทำให้บางครั้งชื่อเรียกจริง อาจไม่ตรงกับคำที่เราได้ยินในความสัมพันธ์นั้นแบบตรงตัว

แล้วสุดท้าย “ยายของพ่อ” ต้องเรียกว่าอะไรกันแน่? คำตอบมีหลักอธิบายที่เข้าใจง่ายกว่าที่คิด และเมื่อเข้าใจแล้ว จะทำให้เรียกญาติถูกต้องแบบไม่สับสนอีกต่อไป

คำตอบคือ “ยายของพ่อ” ต้องเรียกว่า “ย่าทวด”

เหตุผลคือ คำว่า “ย่า” ใช้เรียกญาติฝ่ายพ่อ ส่วน “ยาย” ใช้เรียกญาติฝ่ายแม่ ดังนั้น เมื่อพูดถึง “ยายของพ่อ” หมายถึงคุณยายที่เป็นแม่ของปู่หรือย่าฝ่ายพ่อ ซึ่งยังคงอยู่ในสายตระกูลฝ่ายพ่อ จึงต้องใช้คำขึ้นต้นว่า “ย่า” นั่นเอง

สรุปง่ายๆ คือ

• พ่อของพ่อ = ปู่

• แม่ของพ่อ = ย่า

• พ่อหรือแม่ของปู่ย่า = ปู่ทวด / ย่าทวด

ดังนั้น “ยายของพ่อ” แม้คำต้นจะเป็น “ยาย” แต่เมื่อเทียบลำดับญาติจากตัวเรา จะถือเป็นญาติฝ่ายพ่อ จึงเรียกว่า “ย่าทวด”

ในทางกลับกัน หากเป็น “ยายของแม่” จึงจะเรียกว่า “ยายทวด” เพราะอยู่ในสายญาติฝ่ายแม่โดยตรง

ตัวอย่างเปรียบเทียบให้เข้าใจง่าย

• แม่ของแม่ → ยาย

• แม่ของยาย → ยายทวด

• แม่ของพ่อ → ย่า

• แม่ของย่า → ย่าทวด

คำเรียกญาติแบบไทยถือเป็นระบบที่ละเอียดและสะท้อนความสัมพันธ์ทางครอบครัวอย่างชัดเจน โดยเฉพาะการแยกสายฝ่ายพ่อและฝ่ายแม่ ซึ่งต่างจากหลายภาษาในโลกที่อาจใช้คำเดียวเรียกรวมกันทั้งหมด

แม้ในชีวิตประจำวัน หลายครอบครัวอาจเรียกแตกต่างกันตามความคุ้นเคยหรือธรรมเนียมท้องถิ่น แต่หากอ้างอิงตามหลักเครือญาติไทยแบบดั้งเดิม “ยายของพ่อ” เรียก “ย่าทวด” ถือว่าถูกต้องที่สุด

หรืออีกหลักที่จำง่ายๆในการเรียกขานลำดับญาติก็คือ ปู่-ย่า-ตา-ยาย ของพ่อ = ปู่ทวด/ย่าทวด ทั้งหมด ส่วน ปู่-ย่า-ตา-ยาย ของแม่ = ตาทวด/ยายทวด นั่นเอง