แพทย์ถอดรหัสอายุยืน ยายทวด 116 ปี สมองความจำยังดี เคล็ดลับไม่ใช่แค่อาหาร

แพทย์ถอดรหัสอายุยืน คุณยายวัย 116 ปี เกิดก่อนเรือไททานิคจม ปัจจุบันสมองความจำยังดี เคล็ดลับไม่ใช่แค่อาหาร

หากอยากมีสุขภาพดีและอายุยืนยาว นอกจากอาหารที่สมดุลและการพักผ่อนที่สม่ำเสมอแล้ว "ทัศนคติที่ดี" ก็เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้

นพ. หลี่ซือเสียน แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบเผาผลาญคนดังของไต้หวัน ได้แบ่งปันเรื่องราวของ เอเธล เคเทอร์แฮม (Ethel Caterham) คุณทวดชาวอังกฤษวัย 116 ปี ซึ่งเผยเคล็ดลับความอ่อนเยาว์ไว้ว่า "ไม่ทะเลาะกับใคร" และ "ใช้ชีวิตในแบบของตัวเอง" แม้อายุจะเกินร้อยปีแล้วแต่เธอก็ยังคงเล่นไพ่บริดจ์อย่างต่อเนื่อง 

เส้นทางชีวิตยาวนานกว่าศตวรรษ

เอเธลเกิดเมื่อ 21 สิงหาคม 1909 ในยุคของกษัตริย์เอ็ดเวิร์ดที่ 7 นับเป็นพลเมืองอังกฤษคนสุดท้ายจากยุคนั้นที่ยังมีชีวิตอยู่ เธอมีอายุยืนยาวผ่านเหตุการณ์สำคัญของโลกมากมาย เช่น

• การจมของเรือไททานิค (1912)

• การปฏิวัติรัสเซีย (1917)

• สงครามโลกทั้งสองครั้ง

• และการระบาดของโควิด-19

เอเธลเป็นน้องรองสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 8 คน เคยเดินทางไปทำงานในอินเดียตั้งแต่อายุ 18 ปี ต่อมาแต่งงานกับสามี นอร์แมน คาเตอแฮม (Norman Caterham) ในปี 1933 ทั้งคู่เคยใช้ชีวิตที่ฮ่องกงและยิบรอลตาร์ ก่อนกลับอังกฤษเพื่อเลี้ยงลูกสาว 2 คน สามีของเธอเสียชีวิตไปตั้งแต่ปี 1976 

เมื่อเดือนกันยายน 2025 สมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 ได้เสด็จเยี่ยมเยือนคุณทวดเอเธล ซึ่งได้รับการบันทึกว่าเป็นบุคคลที่มีอายุยืนที่สุดในโลกที่ยังมีชีวิตอยู่ โดยคุณทวดเอเธลเพิ่งฉลองวันเกิดครบรอบ 116 ปี และได้รับสาส์นอวยพรวันเกิดจากพระองค์ ซึ่งถือเป็นเกียรติประวัติที่มอบให้แก่พลเมืองสหราชอาณาจักรหรือผู้พำนักในดินแดนโพ้นทะเลของอังกฤษทุกคน เมื่อมีอายุครบ 100 ปี, 105 ปี และต่อเนื่องเป็นประจำทุกปีหลังจากนั้น

theroyalfamilyสมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 ได้เสด็จเยี่ยมเยือนคุณทวดเอเธล

การกินคลีนโดย "ไม่ได้ตั้งใจ"

คุณทวดเอเธลเกิดในปี 1909 หากมองในมุมของอาหาร เนื่องจากเธอเติบโตในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 สภาพแวดล้อมในตอนนั้นทำให้แทบไม่มีโอกาสสัมผัสกับอาหารแปรรูปขั้นสูง (Ultra-processed foods), น้ำมันพืชที่ผ่านกรรมวิธี หรือ สารให้ความหวานจากข้าวโพด (High-fructose corn syrup) รูปแบบการกินที่สะอาดโดยสภาพบังคับนี้เองที่เป็นรากฐานสำคัญของระบบเผาผลาญที่แข็งแรง

ปรัชญา "ไม่โต้เถียง" ลดความเครียดระดับเซลล์

เมื่อถูกถามถึงเคล็ดลับอายุยืน เธอตอบเพียงว่า "ฉันไม่เคยโต้เถียงกับใคร ฉันรับฟัง แล้วก็ทำตามแบบที่ฉันต้องการ"

ในทางเวชศาสตร์ระบบเผาผลาญ นี่คือกลไกหลักของการชะลอวัย คุณหมออธิบายว่าเมื่อร่างกายเผชิญกับการขัดแย้งหรือแรงกดดันทางสังคม สมองส่วนอะมิกดาลาจะสั่งการให้หลั่ง คอร์ติซอล (Cortisol) หรือฮอร์โมนความเครียดออกมา หากร่างกายมีคอร์ติซอลสูงเรื้อรัง จะส่งผลเสียอย่างรุนแรงต่อระบบเผาผลาญและเร่งความเสื่อมของร่างกาย

พลังของการ "ควบคุมชีวิตตัวเอง" และงานอดิเรกฝึกสมอง

การที่คุณทวดบอกว่า "ทำตามที่ต้องการ" สะท้อนถึง Sense of Control หรือความรู้สึกว่าเราควบคุมชีวิตตัวเองได้ งานวิจัยระบุว่าผู้ที่มีความรู้สึกนี้จะมีอัตราการเสียชีวิตต่ำกว่าและมีค่าบ่งชี้ทางสุขภาพที่ดีกว่า

นอกจากนี้ การเล่นไพ่บริดจ์ในวัย 100 กว่าปี ยังช่วยในเรื่อง:

• กระตุ้นสมอง: ต้องใช้ตรรกะ ความจำ และการคำนวณ ช่วยชะลอการฝ่อของสมองส่วนฮิปโปแคมปัส ลดเสี่ยงสมองเสื่อม

• การปฏิสัมพันธ์: เป็นกิจกรรมกลุ่มที่ช่วยลดคอร์ติซอลและกระตุ้นระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (ทำให้ร่างกายผ่อนคลาย)

4 เคล็ดลับสู่ความอายุยืน

1. คัดกรองแหล่งความขัดแย้งในชีวิต: พิจารณาว่าเรื่องไหนคุ้มค่าที่จะเอาตัวไปแลก และเรื่องไหนเป็นเพียงความขัดแย้งที่เสียเวลาและสิ้นเปลืองฮอร์โมนความเครียดโดยเปล่าประโยชน์

2. เพิ่มอิสระในการตัดสินใจ: พยายามหาพื้นที่ที่ "เราเป็นคนตัดสินใจเอง" ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจังหวะการทำงาน การเลือกอาหาร หรือการนัดหมายทางสังคม

3. หางานอดิเรกที่ได้เข้าสังคมและใช้สมอง: เช่น เกมกระดาน เล่นดนตรี หรือชมรมอ่านหนังสือ การฝึกสมองอย่างสม่ำเสมอช่วยให้สมองแข็งแรงเหมือนการออกกำลังกาย

4. ให้ความสำคัญกับ HRV (Heart Rate Variability): ค่าความแปรปรวนของการเต้นของหัวใจ เป็นตัววัดความสมดุลของระบบประสาทอัตโนมัติที่แม่นยำ หากเครียดสะสมค่านี้จะต่ำลง ซึ่งตัวเลขนี้พยากรณ์อายุระบบเผาผลาญได้ดีกว่าค่า BMI เสียอีก