4 จังหวัดที่เคยถูกยุบ หายไปจากแผนที่ประเทศไทยหลายปี เกือบหลับแต่กลับมาได้

ย้อนรอย 4 จังหวัดที่เคยถูกยุบ หายไปจากแผนที่ประเทศไทย เกือบหลับแต่กลับมาได้

ในประวัติศาสตร์การปกครองของประเทศไทย เคยมีเหตุการณ์สำคัญที่ทำให้หลายจังหวัดต้อง "หายไปจากแผนที่" ชั่วคราว โดยเฉพาะในช่วงปี พ.ศ. 2475 ซึ่งเป็นยุคที่รัฐบาลต้องเผชิญกับวิกฤตเศรษฐกิจโลกตกต่ำครั้งใหญ่ (Great Depression) ส่งผลให้ต้องมีการประกาศยุบจังหวัดที่มีขนาดเล็กหรือมีประชากรน้อยไปรวมกับจังหวัดใกล้เคียงเพื่อลดงบประมาณแผ่นดิน ก่อนที่สถานการณ์จะคลี่คลายและมีการประกาศจัดตั้งจังหวัดเหล่านั้นกลับมาใหม่อีกครั้งในเวลาต่อมา

สาเหตุสำคัญที่ทำให้ไทยต้องประกาศ "ยุบจังหวัด"

• วิกฤตเศรษฐกิจโลก: รัฐบาลจำเป็นต้องตัดลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นเพื่อพยุงฐานะทางการเงินของประเทศ
• การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหาร: ลดความซ้ำซ้อนของหน่วยงานรัฐในพื้นที่ที่มีอาณาเขตติดต่อกันและมีประชากรไม่มาก
• การปรับปรุงระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน: เป็นช่วงรอยต่อของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง จึงมีการจัดระเบียบหัวเมืองใหม่ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในขณะนั้น

4 จังหวัดที่เคยถูกยุบและได้รับสถานะคืน

1. สมุทรปราการ: พ.ศ.2475 ยุบจังหวัดพระประแดงลงไปเป็น “อำเภอพระประแดง” ขึ้นกับจังหวัดสมุทรปราการ ปี พ.ศ.2485 ยุบจังหวัดสมุทรปราการไปรวมกับจังหวัดพระนคร ก่อนจะตั้งใหม่ในปี พ.ศ. 2489
2. นนทบุรี: ปี พ.ศ. 2485 เคยถูกยุบไปรวมกับจังหวัดพระนคร ได้รับสถานะจังหวัดคืนในปี พ.ศ. 2489
3. สมุทรสาคร: ปี พ.ศ.2486 ยุบจังหวัดสมุทรสาครไปรวมกับจังหวัดธนบุรี และกลับมาเป็นจังหวัดอีกครั้งในปี พ.ศ. 2489
4. กาฬสินธุ์: ถูกยุบไปรวมกับจังหวัดมหาสารคามในปี พ.ศ. 2474 แต่ได้รับสถานะจังหวัดคืนในภายหลังเมื่อปี พ.ศ. 2490

การหายไปและกลับมาของจังหวัดเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงการปรับตัวของระบบราชการไทยตามสถานการณ์โลกและเศรษฐกิจ เมื่อประเทศเริ่มฟื้นตัวหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 รัฐบาลเล็งเห็นว่าการมีจังหวัดแยกออกมาจะช่วยให้การดูแลทุกข์สุขของประชาชนทำได้ทั่วถึงและรวดเร็วกว่าการรวมศูนย์ จังหวัดเหล่านี้จึงได้กลับมามีชื่อปรากฏบนแผนที่ประเทศไทยและคงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน

จังหวัดที่ถูกยุบรวมและคงสถานะอำเภอในปัจจุบัน

นอกจากกลุ่มที่ได้กลับมาเป็นจังหวัดแล้ว ยังมีอีกหลายพื้นที่ที่เคยมีฐานะเป็นจังหวัดในอดีต แต่ถูกยุบรวมและกลายเป็นอำเภอมาจนถึงปัจจุบัน:

• สวรรคโลก: อดีตเมืองสำคัญลุ่มแม่น้ำยม ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดสุโขทัยในปี พ.ศ. 2475
• หลังสวน: เมืองสำคัญทางภาคใต้ ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดชุมพรในปี พ.ศ. 2475
• ตะกั่วป่า: เคยรุ่งเรืองจากเหมืองแร่ดีบุก ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดพังงาในปี พ.ศ. 2475
• มีนบุรี: ฉายา "เมืองแห่งปลา" ถูกยุบและรวมพื้นที่เข้ากับจังหวัดพระนครและฉะเชิงเทราในปี พ.ศ. 2475 ปัจจุบันเป็นเขตหนึ่งในกรุงเทพฯ
• หล่มสัก: อดีตจังหวัดในลุ่มแม่น้ำป่าสัก ถูกยุบรวมกับจังหวัดเพชรบูรณ์ในปี พ.ศ. 2475
• พระประแดง: เมืองหน้าด่านปากแม่น้ำเจ้าพระยา ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดสมุทรปราการในปี พ.ศ. 2475
• สายบุรี: เมืองเก่าที่มีประวัติศาสตร์เชื่อมโยงกับรัฐปัตตานี ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดปัตตานีในปี พ.ศ. 2475
• ธัญญบุรี: ฉายา "เมืองแห่งข้าว" พื้นที่เกษตรใหญ่ของภาคกลาง ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดปทุมธานีในปี พ.ศ. 2475
• กาฬสินธุ์: (เคยถูกยุบช่วงปี 2475-2490 ตามที่กล่าวไปข้างต้น)
• กบินทร์บุรี: อดีตจังหวัดในภาคตะวันออก ถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดปราจีนบุรีในปี พ.ศ. 2475