ภรรยา กับ ภริยา ต่างกันอย่างไร? ราชบัณฑิตยสถาน ไขคำตอบที่หลายคนยังเข้าใจผิด

คำว่า "ภรรยา" กับ "ภริยา" ต่างกันอย่างไร? คำว่า "ภริยา" ใช้ได้แค่กับบุคคลสำคัญหรือผู้มีตำแหน่งสูงหรือไม่

ในภาษาไทยมักมีการเลือกใช้คำที่แตกต่างกันตามระดับของบุคคล ทำให้หลายคนเกิดความสงสัยว่าคำว่า "ภรรยา" และ "ภริยา" มีหลักการใช้ที่แบ่งแยกตามฐานันดรศักดิ์ของสามีหรือไม่ โดยเฉพาะความเชื่อที่ว่าคำหนึ่งใช้กับบุคคลทั่วไป ส่วนอีกคำใช้กับบุคคลสำคัญ ซึ่งราชบัณฑิตยสถานได้ออกมาให้ความรู้เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในเรื่องนี้

ความเหมือนที่แยกกันไม่ออกของ ภรรยา และ ภริยา

ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ทั้งคำว่า "ภรรยา" และ "ภริยา" มีสถานะเป็นคำนามและมีความหมายเดียวกันทุกประการ นั่นคือหมายถึง "เมีย" หรือหญิงที่เป็นคู่ครองของชาย คู่กับสามี ดังนั้นในเชิงความหมายจึงไม่มีความแตกต่างกันในด้านระดับชั้นหรือความสำคัญของบุคคล

คำศัพท์	ที่มาของภาษา	ความหมายตามพจนานุกรม
ภรรยา	ภาษาสันสกฤต (ภารฺยา)	เมีย, หญิงที่เป็นคู่ครองของชาย
ภริยา	ภาษาบาลี (ภริยา)	เมีย, หญิงที่เป็นคู่ครองของชาย

จุดต่างที่แท้จริงคือ "ที่มาของภาษา" ไม่ใช่ "ระดับบุคคล"

ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวของสองคำนี้คือรากศัพท์ โดยคำว่า ภรรยา แผลงมาจากภาษาสันสกฤต ส่วนคำว่า ภริยา มาจากภาษาบาลีโดยตรง การที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่า "ภริยา" ต้องใช้กับภรรยาของบุคคลระดับสูงหรือบุคคลสำคัญนั้น จึงเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไปจากหลักภาษาเดิม

สรุปหลักการใช้ให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ

ไม่ว่าจะเป็นคำว่า ภรรยา หรือ ภริยา ก็ล้วนหมายถึงเมียหรือหญิงคู่ครองของชายทั้งสิ้น ไม่มีการแยกแยะว่าคำใดต้องเป็นเมียของบุคคลทั่วไป หรือคำใดเป็นเมียของบุคคลระดับสูง ดังนั้นเราจึงสามารถเลือกใช้ได้ทั้งสองคำตามความเหมาะสมของบริบทการเขียน โดยไม่ต้องกังวลเรื่องการแบ่งระดับชั้นของคู่สมรส

1. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา