อาการท้องผูกทำให้ปวดหลังได้จริงหรือไม่? พร้อมไขคำตอบจากผู้เชี่ยวชาญ : เช็กข่าวชัวร์

ในปัจจุบันมีการส่งต่อข้อมูลผ่านโซเชียลมีเดียและสร้างความกังวลให้กับกลุ่มผู้ที่มีปัญหาด้านระบบขับถ่าย

โดยมีการระบุว่าอาการท้องผูกเรื้อรังสามารถส่งผลกระทบต่อเนื่องไปถึงอาการปวดหลังอย่างรุนแรงได้ จนทำให้เกิดความสับสนว่าอาการทั้งสองนี้มีความเกี่ยวข้องกันในเชิงพยาธิสภาพอย่างไร หรือเป็นเพียงความเชื่อที่ผิดต่อสุขภาพ

กองบรรณาธิการ Sanook News ได้ดำเนินการตรวจสอบข้อมูลดังกล่าวในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2569 เพื่อให้ข้อเท็จจริงแก่ผู้อ่าน เนื่องจากประเด็นนี้ส่งผลต่อการดูแลสุขภาพเบื้องต้นและการวินิจฉัยโรคที่อาจคลาดเคลื่อนหากได้รับข้อมูลที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการทำงานของร่างกายและแรงดันในช่องท้อง

คำถาม

อาการท้องผูกและการออกแรงเบ่งอุจจาระ สามารถส่งผลให้เกิดอาการปวดหลังหรือกระตุ้นความรุนแรงของโรคเกี่ยวกับกระดูกสันหลังได้จริงหรือไม่?

การตรวจสอบ

จากการตรวจสอบข้อมูลทางเวชศาสตร์และสรีรวิทยาพบว่า อาการท้องผูกสามารถทำให้เกิดอาการปวดหลังได้ในทางอ้อม โดยมีกลไกสำคัญคือการเพิ่มขึ้นของแรงดันในช่องท้อง (Intra-abdominal pressure) ขณะที่ทำการเบ่งอุจจาระอย่างรุนแรงและต่อเนื่องเป็นเวลานาน

กระบวนการดังกล่าวเรียกว่า Valsalva maneuver ซึ่งเป็นการกลั้นหายใจพร้อมกับออกแรงเบ่ง ทำให้ความดันภายในช่องท้องและช่องอกสูงขึ้น ส่งผลโดยตรงต่อแรงเกร็งของกล้ามเนื้อรอบกระดูกสันหลังส่วนเอว (Lumbar spine) และเพิ่มแรงกดทับต่อหมอนรองกระดูกสันหลัง

สำหรับบุคคลที่มีภาวะหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อมหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทอยู่เดิม แรงดันจากการเบ่งจะเข้าไปกระตุ้นให้เส้นประสาทถูกกดทับมากขึ้น ส่งผลให้เกิดอาการปวดหลังส่วนล่างเฉียบพลัน หรือมีอาการปวดร้าวลงขาและอาการชาร่วมด้วยอย่างชัดเจน

นอกจากนี้ ในกรณีที่มีอุจจาระตกค้างในลำไส้ใหญ่ปริมาณมากเป็นเวลานาน ลำไส้ที่ขยายตัวอาจไปกดทับกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทในอุ้งเชิงกราน ซึ่งสามารถส่งต่อความรู้สึกปวดไปยังบริเวณหลังส่วนล่างได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม หากมีอาการปวดหลังรุนแรงร่วมกับถ่ายไม่ออก ควรพบแพทย์เพื่อแยกแยะระหว่างอาการจากท้องผูกหรือความผิดปกติของระบบประสาทส่วนปลาย

ข้อเท็จจริง

อาการท้องผูกทำให้ปวดหลังได้จริง โดยเกิดจากแรงเบ่งที่เพิ่มแรงดันในช่องท้องและการเกร็งของกล้ามเนื้อหลัง ซึ่งจะส่งผลกระทบชัดเจนในกลุ่มผู้ป่วยที่มีปัญหาเรื่องหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทอยู่เดิม ข้อมูลนี้จึงเป็นเรื่องจริงตามหลักสรีรวิทยา