"นับใหม่ทั้งประเทศ" ทำได้ไหม? กกต.เปิดกฎหมายเลือกตั้งตอบ เงื่อนไขต้องมีอะไรบ้าง

นับคะแนนเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ ทำได้ไหม? เปิดคำตอบชัดจาก กกต. ตามกรอบกฎหมาย หลังมวลชน-โซเชียล กดดัน

กระแสเรียกร้องให้ นับคะแนนเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ กลับมาร้อนแรงอีกครั้ง หลังการเลือกตั้ง ส.ส. ปี 2569 มีข้อสงสัยเรื่องความไม่โปร่งใสหลายจุด จนประชาชนจำนวนมากตั้งคำถามว่า ตามกฎหมายแล้วสามารถสั่งนับคะแนนใหม่ทั่วประเทศได้จริงหรือไม่ บทความนี้สรุปคำอธิบายจาก กกต. เพื่อให้เห็นภาพตามข้อเท็จจริงมากกว่ากระแสในโลกออนไลน์

กระแสโซเชียลแรง แต่กฎหมายระบุว่าอย่างไร

คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ยืนยันชัดว่า การสั่งนับคะแนนใหม่ทั้งประเทศไม่สามารถทำได้จากแรงกดดันในโซเชียลมีเดียเพียงอย่างเดียว ทุกขั้นตอนต้องเป็นไปตามกรอบกฎหมาย และต้องมีพยานหลักฐานที่ชัดเจนรองรับเท่านั้น เพื่อป้องกันการตัดสินใจตามอารมณ์หรือกระแสสังคม

กกต. ระบุว่า หากไม่มีหลักฐานความผิดปกติที่ปรากฏครบทุกหน่วยเลือกตั้ง การนับคะแนนใหม่ทั่วประเทศย่อมไม่สามารถเกิดขึ้นได้ แม้เสียงเรียกร้องจะดังเพียงใดก็ตาม

ใครมีอำนาจสั่งนับคะแนนใหม่?

ว่าที่ร้อยตรี ภาสกร สิริภคยาพร รองเลขาธิการ กกต. ชี้แจงว่า อำนาจในการสั่งนับคะแนนใหม่เป็นของ คณะกรรมการการเลือกตั้งชุดใหญ่ เท่านั้น เจ้าหน้าที่หรือผู้บริหารระดับรองไม่มีอำนาจตัดสินใจเองได้

หน้าที่ของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่คือการรวบรวมข้อเท็จจริงและหลักฐาน เพื่อเสนอให้ กกต. ชุดใหญ่พิจารณาและมีมติอย่างเป็นทางการ

เงื่อนไขสำคัญ เมื่อใดถึงจะ “นับใหม่” ได้

กฎหมายกำหนดเงื่อนไขหลักไว้ 2 กรณี ที่ กกต. สามารถพิจารณาสั่งนับคะแนนใหม่ได้ ได้แก่

• จำนวนผู้มาใช้สิทธิไม่ตรงกับจำนวนบัตรเลือกตั้ง หรือที่เรียกว่า “บัตรเขย่ง”
• กระบวนการนับคะแนนไม่ถูกต้อง เช่น การขานคะแนนผิด หรือขั้นตอนมีความไม่ชอบมาพากล

ทั้งสองกรณีต้องมีหลักฐานที่ชัดเจนและตรวจสอบได้ เพื่อให้การตัดสินเป็นธรรมและโปร่งใส

กางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง นับใหม่หรือเลือกตั้งใหม่

พ.ร.ป. ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. พ.ศ. 2561 มาตรา 124 ระบุว่า หาก กกต. พบว่าการเลือกตั้งไม่สุจริต เที่ยงธรรม หรือการนับคะแนนไม่ถูกต้อง สามารถสั่งงดประกาศผล นับคะแนนใหม่ในบางหน่วยหรือทั้งเขต และสั่งเลือกตั้งใหม่ได้ หากการนับใหม่ไม่สามารถแก้ไขความเสียหาย

ขณะที่ ระเบียบ กกต. พ.ศ. 2566 ข้อ 223 กำหนดให้ กกต. ต้องสั่งนับคะแนนใหม่ทันที หากพบกรณีบัตรเขย่ง พบหลักฐานความไม่สุจริตภายหลัง หรือมีเหตุอันควรสงสัยจากการสืบสวนของ กกต. เอง

ประชาชนมีบทบาทอย่างไร หากพบความผิดปกติ

รองเลขาธิการ กกต. แนะนำว่า หากพบความผิดปกติระหว่างการนับคะแนน ประชาชนควรทักท้วงกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้งทันที เพื่อให้มีการบันทึกเหตุการณ์ไว้เป็นหลักฐานสำคัญ

อีกหนึ่งเอกสารสำคัญคือ แบบ ส.ส. 5/18 ซึ่งเป็นผลคะแนนที่ติดประกาศหน้าหน่วยเลือกตั้งและไม่สามารถแก้ไขได้ หากข้อมูลในระบบไม่ตรง เอกสารฉบับนี้จะถูกใช้เป็นหลักฐานตรวจสอบความถูกต้อง

สรุป นับคะแนนเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ ทำได้ไหม?

คำตอบคือ ทำได้ตามกฎหมาย แต่แทบเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ หากไม่มีหลักฐานความผิดปกติชัดเจนครบทุกหน่วยเลือกตั้ง การตัดสินใจของ กกต. ต้องยึดหลักกฎหมายและข้อเท็จจริงเป็นสำคัญ ไม่ใช่กระแสหรือแรงกดดันจากภายนอก

ประเด็นการนับคะแนนเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศจึงไม่ใช่เรื่องแพ้หรือชนะของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นเรื่องของความเชื่อมั่นต่อระบบเลือกตั้งและหลักนิติธรรมของประเทศ

1. สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง