จริงหรือไม่ที่การเมือง "สหรัฐอเมริกา" มีแค่ 2 พรรค? แล้วพรรคอื่นหายไปไหนหมด?

จริงหรือไม่ การเมืองสหรัฐอเมริกา มีแค่ 2 พรรคเท่านั้น?

เมื่อพูดถึงการเมืองสหรัฐอเมริกา ภาพที่ผู้คนทั่วโลกคุ้นเคยมากที่สุดมักเป็นการแข่งขันระหว่าง พรรคเดโมแครต และ พรรครีพับลิกัน ซึ่งผลัดกันครองอำนาจทั้งในทำเนียบขาวและรัฐสภามาอย่างยาวนาน จนเกิดคำถามตามมาว่า ประเทศมหาอำนาจแห่งนี้มีพรรคการเมืองเพียงสองพรรคจริงหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่จริงทั้งหมด เพราะในทางกฎหมายและความเป็นจริง สหรัฐอเมริกามีพรรคการเมืองมากกว่าสองพรรค แต่ระบบการเมืองและการเลือกตั้งกลับทำให้พรรคอื่นแทบไม่มีพื้นที่บนเวทีอำนาจระดับชาติ

สหรัฐอเมริกามีพรรคการเมืองกี่พรรคกันแน่?

ตามกฎหมาย สหรัฐอเมริกาเปิดเสรีให้ประชาชนรวมตัวจัดตั้งพรรคการเมืองได้อย่างอิสระ ปัจจุบันมีพรรคการเมืองที่จดทะเบียนและเคลื่อนไหวอยู่จำนวนมาก ทั้งในระดับประเทศและระดับรัฐ

พรรคที่เป็นที่รู้จักนอกเหนือจากสองพรรคใหญ่ ได้แก่ Libertarian Party ที่เน้นเสรีภาพส่วนบุคคลและการลดบทบาทรัฐ, Green Party ที่ผลักดันประเด็นสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน รวมถึงพรรคขนาดเล็กอื่นๆที่มีฐานเสียงเฉพาะกลุ่ม

ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีแต่ละครั้ง มักมีผู้สมัครจากพรรคอื่นลงแข่งขันมากกว่าสองคน แต่ชื่อของพวกเขากลับไม่ค่อยถูกพูดถึงในกระแสหลัก

เหตุใดการเมืองสหรัฐฯ จึงเหลือเพียง 2 พรรคใหญ่?

สาเหตุสำคัญไม่ได้มาจากการห้ามพรรคอื่น แต่เกิดจากโครงสร้างของระบบเลือกตั้ง ที่เอื้อให้เกิดการแข่งขันแบบสองขั้ว

1. ระบบผู้ชนะกินรวบ (Winner-Take-All)

การเลือกตั้งส่วนใหญ่ของสหรัฐฯ ใช้ระบบที่ผู้ได้คะแนนสูงสุดเพียงคนเดียวเป็นผู้ชนะ แม้จะชนะด้วยคะแนนเฉือนเพียงเล็กน้อยก็ตาม ทำให้คะแนนของผู้แพ้ทั้งหมดไม่ถูกนำไปคำนวณต่อ

ระบบนี้ทำให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนมากไม่ต้องการเสี่ยงลงคะแนนให้พรรคเล็ก เพราะกลัวว่าเสียงของตนจะสูญเปล่า

2. ไม่มีระบบจัดสรรที่นั่งตามสัดส่วน

ต่างจากหลายประเทศที่พรรคการเมืองสามารถได้ที่นั่งในสภาตามสัดส่วนคะแนนเสียง สหรัฐอเมริกาไม่มีระบบนี้ในระดับชาติ พรรคเล็กจึงแทบไม่มีโอกาสได้ผู้แทนเข้าสู่สภาคองเกรส

3. กติกาการลงสมัครที่เข้มงวด

ผู้สมัครจากพรรคเล็กต้องรวบรวมรายชื่อผู้สนับสนุนจำนวนมาก เพื่อให้มีสิทธิปรากฏชื่อในบัตรเลือกตั้งของแต่ละรัฐ ขณะที่ผู้สมัครจากสองพรรคใหญ่ได้รับสิทธินี้โดยอัตโนมัติ

4. สื่อ การดีเบต และเงินทุน

การดีเบตระดับชาติและการรายงานข่าวของสื่อหลัก มักเปิดพื้นที่ให้เฉพาะผู้สมัครจากพรรคเดโมแครตและรีพับลิกัน ขณะเดียวกัน การหาเสียงในสหรัฐฯ ต้องใช้เงินมหาศาล ซึ่งพรรคเล็กแทบไม่สามารถแข่งขันได้

แล้วพรรคการเมืองอื่นหายไปไหน?

ในความเป็นจริง พรรคการเมืองอื่นไม่ได้หายไป แต่ถูกจำกัดบทบาทให้อยู่ในระดับท้องถิ่นหรือการผลักดันนโยบายเฉพาะด้าน

หลายแนวคิดจากพรรคเล็กถูกพรรคใหญ่หยิบไปใช้ เช่น ประเด็นสิ่งแวดล้อม สิทธิพลเมือง หรือการลดบทบาทรัฐ ทำให้พรรคเล็กทำหน้าที่เป็นแรงกดดันเชิงนโยบาย มากกว่าการแย่งชิงอำนาจโดยตรง

บทสรุป : การเมืองสหรัฐอเมริกา ไม่ได้มีแค่ 2 พรรค แต่ระบบเลือกให้เหลือ 2 พรรค

โดยสรุปแล้ว การเมืองสหรัฐอเมริกา ไม่ได้มีเพียงสองพรรคตามกฎหมาย แต่เป็นผลจากระบบเลือกตั้งและโครงสร้างทางการเมือง ที่ทำให้พรรคใหญ่สองพรรคสามารถครองอำนาจได้อย่างต่อเนื่อง

พรรคการเมืองอื่นยังคงมีอยู่และเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา เพียงแต่ไม่มีพื้นที่เพียงพอในการแข่งขันบนเวทีระดับชาติ ภาพการเมืองแบบสองขั้วของสหรัฐฯ จึงเป็นผลลัพธ์ของระบบ มากกว่าการขาดทางเลือกทางการเมือง