มันคืออะไร? การทดลองในแล็บยาวนานที่สุดในโลก ผ่านมาจะครบ 100 ปี แต่เหมือนเพิ่งเริ่ม

บางครั้งวิทยาศาสตร์ก็เดินหน้าอย่างเชื่องช้า ข้อมูลค่อยๆไหลมา ความจริงต้องใช้เวลาพิสูจน์ และความอดทนคือหัวใจสำคัญของการค้นคว้า เช่นเดียวกับการทดลองในห้องแล็บที่ยาวนานที่สุดในโลก ซึ่งกำลังเดินเข้าสู่ปีที่เกือบครบหนึ่งศตวรรษแล้ว

การทดลองดังกล่าวรู้จักกันในชื่อ “Pitch Drop Experiment” หรือ การทดลองหยดพิตช์ ซึ่งเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ปีค.ศ. 1927 ที่มหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย โดย โธมัส พาร์เนลล์ นักฟิสิกส์ผู้ริเริ่ม ได้นำกรวยปิดสนิทบรรจุ “พิตช์” ของเหลวที่มีความหนืดสูงที่สุดชนิดหนึ่งในโลก ซึ่งเป็นอนุพันธ์ของน้ำมันดินที่เคยใช้ยาแนวเรือในอดีต

3 ปีต่อมา ในปี 1930 พาร์เนลล์ ได้ตัดปลายกรวย เปิดฉากการทดลองอย่างเป็นทางการ นับจากนั้นสารสีดำสนิทในกรวยก็เริ่ม “ไหล” แม้จะช้ามากจนแทบมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

แม้พิตช์จะดูเหมือนของแข็งในอุณหภูมิห้อง แต่แท้จริงแล้วมันเป็นของเหลวที่มีความหนืดมากกว่าน้ำถึงประมาณ หนึ่งแสนล้านเท่า จนต้องใช้เวลาถึง 8 ปีเต็ม กว่าหยดแรกจะตกลงสู่ภาชนะด้านล่าง หลังจากนั้นหยดถัดๆมาก็จะร่วงลงมาในอัตราเฉลี่ยราวหนึ่งหยดทุก 8 ปี และยิ่งช้าลงไปอีกหลังจากอาคารติดตั้งระบบปรับอากาศในช่วงทศวรรษ 1980

จนถึงปัจจุบัน เวลาผ่านไปแล้ว 96 ปีนับตั้งแต่ตัดกรวย มีหยดพิตช์ตกลงมาเพียง 9 หยดเท่านั้น โดยหยดล่าสุดเกิดขึ้นในปี 2014 นักวิทยาศาสตร์คาดว่าหยดที่ 10 อาจเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 2020 แต่จนถึงตอนนี้ก็ยังไม่มีใครได้เห็น

สิ่งที่น่าทึ่งคือ ไม่เคยมีใครเห็นหยดพิตช์ตกลงมาต่อหน้าต่อตาเลยสักครั้งเดียว แม้จะมีการเฝ้าดูอย่างใกล้ชิดตลอดหลายสิบปี ปัจจุบันการทดลองถูกถ่ายทอดสดผ่านออนไลน์ แต่ในอดีตปัญหาทางเทคนิคหลายครั้งก็ทำให้ช่วงเวลาสำคัญหลุดลอยไปทุกครั้ง

หลังจาก พาร์เนลล์ เสียชีวิตในปี 1948 การดูแลการทดลองตกเป็นหน้าที่ของ จอห์น เมนสโตน นักฟิสิกส์อีกคนหนึ่งตั้งแต่ปี 1961 เขาทำหน้าที่ผู้ดูแลนานถึง 52 ปี แต่ก็ไม่เคยได้เห็นหยดพิตช์ตกด้วยตนเองเช่นกัน โดยในปี 2000 เขาพลาดเหตุการณ์สำคัญเพราะพายุฝนฟ้าคะนองรบกวนสัญญาณถ่ายทอดสด และ เมนสโตน ก็เสียชีวิตก่อนที่หยดถัดมาจะเกิดขึ้นในเดือนเมษายน 2014 เพียงไม่กี่เดือน

ปัจจุบัน ศาสตราจารย์แอนดรูว์ ไวต์ เป็นผู้ดูแลการทดลองคนที่สาม ยังคงเฝ้ารอหยดที่ 10 อย่างอดทน

แม้เวลาจะล่วงเลยเกือบ 100 ปี แต่สำหรับนักวิทยาศาสตร์แล้ว การทดลองในห้องแล็บที่ยาวนานที่สุดในโลกนี้ อาจเรียกได้ว่า เพิ่งเริ่มต้นเท่านั้นเอง