ตำนาน "ก้อนอิฐปริศนา" ที่ "ด่านเจียยู่กวน" วางมาแล้วกว่า 600 ปี ไม่มีใครกล้าแตะต้อง!

อิฐหนึ่งก้อน กับป้อมหนึ่งเมือง เรื่องเล่าที่กาลเวลาไม่กล้าพิสูจน์

บนแนวกำแพงเมืองจีนด้านตะวันตกสุด มีด่านหนึ่งที่ไม่ได้โด่งดังแค่ความยิ่งใหญ่ของสถาปัตยกรรม หากแต่ซ่อนเรื่องเล่าชวนพิศวงเอาไว้บนยอดป้อม ด่านนั้นคือ เจียยู่กวน (嘉峪关) และเรื่องเล่าที่ถูกพูดถึงมากที่สุด คืออิฐก้อนเดียวที่ไม่มีใครกล้าแตะต้องมานานกว่าหกศตวรรษ

อิฐก้อนนี้ถูกเรียกว่า “ติ้งเฉิงจวน” (定城砖) หรือ “อิฐกำหนดเมือง” มันไม่ถูกยึดด้วยปูน ไม่ได้ฝังแน่นกับโครงสร้าง แต่กลับตั้งอยู่อย่างมั่นคง ราวกับเป็นส่วนหนึ่งของชะตากรรมด่านแห่งนี้

จุดเริ่มต้นของป้อมเหล็กแห่งชายแดน

เจียยู่กวนถูกสร้างขึ้นในปีค.ศ. 1372 สมัยราชวงศ์หมิง ตามพระบัญชาของจักรพรรดิจูหยวนจาง โดยมอบหมายให้แม่ทัพ เฝิงเซิ่ง เป็นผู้ควบคุมการก่อสร้าง เป้าหมายคือสร้างป้อมปราการแข็งแกร่งเพื่อป้องกันการรุกรานจากชนเผ่าทางตะวันตก

การก่อสร้างกลางพื้นที่ทุรกันดารต้องอาศัยแรงงานจำนวนมหาศาล และที่สำคัญไม่แพ้กันคือการคำนวณวัสดุอย่างแม่นยำ ผู้รับหน้าที่นี้คือช่างใหญ่ชื่อ อี้ไคจ้าน ชายผู้ขึ้นชื่อว่าเชี่ยวชาญคณิตศาสตร์อย่างหาใครเทียบยากในยุคนั้น

เขาประกาศอย่างมั่นใจว่า ป้อมแห่งนี้จะใช้อิฐ 99,999 ก้อนพอดี ไม่ขาด และไม่เกินแม้แต่ก้อนเดียว

คำยืนยันที่ฟังดูเหลือเชื่อ ทำให้เจ้าหน้าที่ตรวจงานไม่ไว้วางใจ ถึงขั้นให้เขาลงนามในคำสาบาน หากตัวเลขคลาดเคลื่อนแม้เพียงก้อนเดียว โทษคือความตาย!

หนึ่งก้อนที่เกินและขาดไม่ได้

เมื่อการก่อสร้างเสร็จสิ้น การตรวจนับอิฐก็เริ่มขึ้น และผลที่ได้ทำให้ทั้งป้อมเงียบงัน อิฐ เหลือเกินมา 1 ก้อน

บทลงโทษกำลังจะถูกประกาศ หากแต่ อี้ไคจ้าน กลับเงยหน้าชี้ไปยังยอดป้อม พร้อมกล่าวว่า “อิฐก้อนนั้นไม่ใช่ของเกิน แต่คืออิฐที่กำหนดชะตาของเมืองนี้ หากนำออก ป้อมทั้งป้อมจะไม่อาจยืนอยู่ได้”

เมื่อขึ้นไปตรวจสอบ ทุกคนพบอิฐก้อนหนึ่งตั้งอยู่ตรงขอบหลังคา ไม่ยึดด้วยปูน ไม่ถูกฝังแน่น แต่ไม่เคยร่วงหล่น ไม่ว่าลมแรงหรือฝนหนักเพียงใด

ตั้งแต่นั้นมา อิฐก้อนนี้จึงไม่ใช่เพียงวัสดุก่อสร้าง แต่กลายเป็น ของต้องห้าม ที่ไม่มีใครกล้าขยับ

ภูมิปัญญาที่ซ่อนอยู่เหนือกาลเวลา

จนถึงวันนี้ หากยืนอยู่บริเวณประตูเมืองชั้นนอกของเจียยู่กวน แล้วแหงนหน้าขึ้นไป อิฐก้อนนั้นยังคงอยู่ในตำแหน่งเดิม นิ่ง เงียบ และท้าทายกาลเวลา

หลายคนมองว่านี่คือตำนาน แต่ในอีกมุมหนึ่ง มันคือบทเรียนของภูมิปัญญาโบราณ การคำนวณที่เกือบสมบูรณ์แบบ ความเข้าใจแรง น้ำหนัก และสมดุล ทั้งหมดเกิดขึ้นโดยไม่ต้องพึ่งเทคโนโลยีสมัยใหม่

เจียยู่กวนจึงไม่ได้ยืนหยัดด้วยเหล็กหรือปูนเพียงอย่างเดียว แต่ยืนอยู่ได้ด้วย เรื่องเล่า ความเชื่อ และความอัจฉริยะของมนุษย์

ด่านแห่งนี้ยังคงสภาพสมบูรณ์ราว 80% จากยุคเริ่มสร้าง และได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในด่านกำแพงเมืองจีนที่สมบูรณ์ที่สุดในโลก

หากมีสถานที่ใดสักแห่งที่พิสูจน์ว่า “ตำนาน” สามารถทำให้สถาปัตยกรรมมีชีวิต อิฐหนึ่งก้อนบนยอดป้อมเจียยู่กวน คือคำตอบนั้นอย่างไม่ต้องสงสัย