เช็กข่าวชัวร์ : เลือกตั้ง 2569 สว. ยังมีสิทธิ์โหวตนายกฯ อยู่หรือไม่?

เช็กให้ชัด เลือกตั้ง 2569 สว. ไม่มีสิทธิโหวตเลือกนายกฯ แล้ว จริงหรือไม่?

ในแวดวงการเมืองไทยและบนโลกออนไลน์ มีการตั้งคำถามและถกเถียงกันอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับกติกาการเลือกตั้งครั้งต่อไป ซึ่งอาจเกิดขึ้นในปี 2569 หรือ 2570 โดยเฉพาะการเลือกตั้งที่กำลังจะถึงนี้ 8 ก.พ. 69 ประเด็นอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา (สว.) ว่ายังคงมีบทบาทในการร่วมโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี เหมือนการเลือกตั้งปี 2562 และ 2566 หรือไม่? Sanook News จึงได้ทำการตรวจสอบข้อกฎหมายและบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญเพื่อไขข้อข้องใจให้ชัดเจน และมั่นใจได้ว่าข้อมูลที่แต่ละคนรับมานั้นถูกต้องจริงๆ

การตรวจสอบข้อมูลนี้อ้างอิงจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และบทเฉพาะกาล เพื่อให้ประชาชนได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง (Fact Check) และไม่เกิดความสับสนเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของรัฐสภาในการเลือกตั้งครั้งหน้า

คำถาม

จริงหรือไม่ที่ในการเลือกตั้งทั่วไปครั้งหน้า (ปี 2569) สมาชิกวุฒิสภา (สว.) จะไม่มีสิทธิลงมติเลือกนายกรัฐมนตรีร่วมกับสภาผู้แทนราษฎร?

การตรวจสอบ

จากการตรวจสอบบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 โดยพบว่าอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา (สว.) ในการร่วมลงมติเลือกนายกรัฐมนตรีนั้น ถูกระบุไว้ใน "บทเฉพาะกาล" มาตรา 272 ซึ่งกำหนดเงื่อนไขพิเศษไว้เฉพาะในช่วง 5 ปีแรกนับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้เท่านั้น

ระยะเวลา 5 ปีตามบทเฉพาะกาลดังกล่าว ได้เริ่มต้นนับตั้งแต่วันที่มีการเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกภายหลังการเลือกตั้งปี 2562 (คือวันที่ 24 พฤษภาคม 2562) และได้ครบกำหนดระยะเวลา 5 ปี สิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการแล้วเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2567 ที่ผ่านมา

นั่นหมายความว่า สมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบัน (ชุดใหม่ ปี 2567) ซึ่งมีที่มาจากการเลือกกันเองในระดับอำเภอ จังหวัด และประเทศ จำนวน 200 คน ไม่มีอำนาจตามบทเฉพาะกาลมาตรา 272 ในการร่วมโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีอีกต่อไป โดยหน้าที่หลักจะเหลือเพียงการกลั่นกรองกฎหมายและตรวจสอบการบริหารราชการแผ่นดินตามมาตราปกติ

ดังนั้น กระบวนการเลือกนายกรัฐมนตรีในการเลือกตั้งครั้งหน้า (ไม่ว่าจะเกิดขึ้นในปี 2569 หรือปีใดหลังจากนี้) จะกลับเข้าสู่กลไกปกติ ตามมาตรา 159 คือเป็นอำนาจการพิจารณาของ "สภาผู้แทนราษฎร" (สส.) เท่านั้น โดยแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีต้องได้รับเสียงเห็นชอบเกินกึ่งหนึ่งของสภาผู้แทนราษฎร (เกิน 250 เสียง จาก 500 เสียง)

ข้อเท็จจริง

เป็นความจริง อำนาจของ สว. ในการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีตามบทเฉพาะกาลได้สิ้นสุดลงแล้วตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2567 ดังนั้นในการเลือกตั้งปี 2569 สมาชิกวุฒิสภาจะไม่มีสิทธิโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี การเลือกนายกฯ จะเป็นอำนาจของ สส. เท่านั้น

อ้างอิง

1. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 (มาตรา 159 และ บทเฉพาะกาล มาตรา 272)
2. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร