ผลไม้วิเศษ 2 ชนิด จากเมืองยักษ์ในวรรณคดีไทย สู่ซูเปอร์ฟู้ดสู้เบาหวาน ต้านอนุมูลอิสระ

ผลไม้วิเศษ 2 ชนิด จากวรรณคดีไทยพระรถเมรี สู่ซูเปอร์ฟู้ดสู้เบาหวาน ต้านอนุมูลอิสระ เปิดที่มาที่หลายคนเข้าใจผิด

มะม่วงหาว มะนาวโห่ (Carissa carandas) หรือ มะม่วงไม่รู้หาว มะนาวไม่รู้โห่ เป็นไม้พุ่มขนาดกลางที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียใต้ ก่อนจะแพร่หลายในประเทศไทย ลักษณะโดดเด่นคือผลทรงรีที่มีสีสันสวยงามและรสชาติเปรี้ยวจัดอันเป็นเอกลักษณ์ พืชชนิดนี้ไม่ได้มีดีแค่รูปลักษณ์ แต่ยังอุดมไปด้วยสรรพคุณทางยาที่ช่วยบำรุงสุขภาพได้อย่างดีเยี่ยม

ประโยชน์ของมะม่วงหาวมะนาวโห่

ผลของมะม่วงหาวมะนาวโห่ อุดมไปด้วยเส้นใยอาหาร วิตามินซี และธาตุเหล็กในปริมาณสูง นอกจากนี้ยังพบสารกลุ่มฟีโตเคมิคัล (Phytochemicals) หลายชนิดที่มีความสำคัญต่อร่างกาย เช่น ฟลาโวนอยด์ แอนโธไซยานิน และโพลีฟีนอล สารเหล่านี้มีคุณสมบัติเด่นในการต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบ และช่วยปรับสมดุลในร่างกาย

จากการศึกษาในวารสาร ScienceDirect พบว่าสารแอนโธไซยานินเข้มข้นในผลมีศักยภาพทางเภสัชกรรมสูง ช่วยให้ร่างกายรับมือกับความเครียดได้ดี (Adaptogen) อีกทั้งยังมีฤทธิ์ในการต้านเบาหวาน ต้านท้องเสีย และช่วยชะลอวัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

มะม่วงหาวมะนาวโห่

สรรพคุณเด่นของ มะม่วงหาว มะนาวโห่ ต่อสุขภาพ

สมุนไพรชนิดนี้มีประโยชน์ครอบคลุมหลายระบบในร่างกาย โดยมีสรรพคุณที่น่าสนใจดังนี้:

• เสริมภูมิคุ้มกัน: ช่วยบำรุงผิวพรรณให้สดใสและป้องกันหวัดด้วยวิตามินซีสูง
• บำรุงหัวใจและหลอดเลือด: ช่วยลดความดันโลหิต บำรุงเลือด และป้องกันโรคหัวใจ
• ฟื้นฟูตับและไต: มีส่วนช่วยให้การทำงานของตับและไตดีขึ้น รวมถึงบรรเทาอาการเบาหวาน
• ระบบทางเดินอาหาร: ช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานดีขึ้น และใช้บรรเทาอาการไอ ขับเสมหะ
• ลดน้ำหนัก: เป็นผลไม้แคลอรีต่ำที่ช่วยเพิ่มความสดชื่น เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก

ข้อควรระวังในการรับประทาน

แม้ว่ามะม่วงหาว มะนาวโห่ จะมีประโยชน์มากมาย แต่ผู้บริโภคไม่ควรรับประทานในปริมาณที่มากเกินไป สำหรับผู้ป่วยโรคไต อาจมีผลทำให้ไตขับสารโพแทสเซียมออกมาไม่ทัน ส่งผลทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและอาจเสียชีวิตได้

ผู้ป่วยที่มีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนการรับประทานเพื่อใช้เป็นยารักษาโรค เพื่อให้ได้รับการรักษาที่ถูกต้องและปลอดภัยต่อร่างกายสูงสุด

ที่มาของชื่อ มะม่วงหาวมะนาวโห่

ชื่อเรียกที่ฟังดูแปลกหูนี้มีที่มาจากวรรณคดีไทยเรื่อง "นางสิบสอง" ตอน พระรถเมรี โดยในตำนานระบุว่านางยักษ์ต้องการกำจัดพระรถจึงแสร้งป่วย และบอกว่าต้องกินผลไม้ชื่อ "มะม่วงรู้หาว มะนาวรู้โห่" จากเมืองนางเมรีจึงจะหายขาด จนกลายเป็นที่มาของชื่อที่เรียกกันต่อมาจนถึงปัจจุบัน

โดยนักวิชาการเกษตรได้นำชื่อจากเนื้อเรื่องที่กล่าวถึงผลไม้รสเปรี้ยวจัดมาเรียกขานพืชชนิดนี้ เนื่องจากคุณสมบัติที่เมื่อรับประทานแล้วจะช่วยให้รู้สึกกระชุ่มกระชวย ตื่นตัว และหายจากอาการง่วงนอนได้ในทันที

แต่แท้จริงแล้วมันคือชื่อผลไม้ 2 ชนิดทีมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ผลไม้ลูกสีแดงๆ ที่เราคุ้นเคย แท้จริงแล้วคือ "มะนาวไม่รู้โห่" เพียงอย่างเดียว ส่วนมะม่วงหาว คือผลไม้ชนิดอื่น

ความจริงของ มะม่วงหาว และ มะนาวโห่

ข้อมูลจากทางประวัติศาสตร์และวรรณคดีระบุว่า มะม่วงหาว กับ มะนาวโห่ คือพืชคนละชนิดกัน โดย มะม่วงหาว แท้จริงแล้วคือ มะงั่ว ส่วน มะนาวโห่ คือ หนามแดง 

ข้อมูลจาก ศิลปวัฒนธรรม ระบุว่า เมื่อครั้งกรมศิลปากร ชำระสะสางต้นฉบับต่างๆ เกี่ยวกับพระรถ เมรี และพิมพ์รวมเล่มไว้ เรียกชื่อว่า ประชุมเรื่องพระรถ เผยแพร่เมื่อปี 2552 สุจิตต์ วงษ์เทศ เขียนถึงหนังสือเล่มนี้ในบทความของคอลัมน์ “สยามประเทศ” ในมติชนรายวัน ฉบับวันที่ 23 กันยายน 2552 หัวข้อเรื่อง “พระรถ เมรี มะงั่วหาว มะนาวโห่” มีใจความตอนหนึ่งว่า

“…คุณวัฒนะ บุญจับ กรุณาหาเล่มนี้ให้อ่านนับเป็นพระเดชพระคุณอย่างสูงยิ่ง เลยต้องรีบอ่าน (อย่างกระหายเพราะรอมานาน) เอาความรู้เรื่อง “มะม่วงหาว มะนาวโห่” ว่าแท้จริงคืออะไรแน่? มีอย่างเดียวหรือสองอย่าง เพราะข้องใจมานาน ถามใครๆ ก็อธิบายไม่ได้

แล้วได้รู้ความจริงตามฉบับอยุธยาว่าเป็นผลไม้มีสองอย่าง แต่ชื่อแท้จริงคือ “มะงั่ว” กับ “มะนาว” มีกลอนในหน้า 115 ว่า

ฉวยชักพระหักลูกมะงั่ว อกยิ่งกิ่งพัวอยู่สาขา

ฉวยชักหักลูกมะนาวมา หัวระรีระร่าตลาเป็น

ขับนิทานนางสิบสอง-ขานทำนองพระรถเมรีภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องพระรถเมรี ที่บานแผละพระอุโบสถวัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร

สรรพคุณทางยาของ มะงั่ว (มะม่วงรู้หาว)

มะงั่ว (Citrus medica) ผลไม้ตระกูลซิตรัสหรือส้ม เป็นไม้ผลโบราณ มีลักษณะคล้ายส้มโอแต่รสเปรี้ยวจัด ในสมัยก่อนน้ำมะงั่วนอกจากจะใช้ปรุงอาหารแทนมะนาวแล้ว ยังใช้ผสมขมิ้นเพื่อช่วยในการย้อมผ้าสีเหลืองให้สีสดและติดทนนานขึ้น

 มะงั่ว

ประโยชน์ทางการแพทย์แผนไทย

จากการรวบรวมสรรพคุณตามตำราแพทย์แผนไทย ส่วนต่างๆ ของมะงั่วมีคุณประโยชน์ดังนี้:

• น้ำในผล: รสเปรี้ยว ช่วยฟอกโลหิต ระดู แก้ไอ กัดเสมหะ และแก้เลือดออกตามไรฟัน
• ราก: รสปร่าจืด ช่วยกระทุ้งพิษ แก้พิษผิดสำแดง และแก้เสมหะเป็นโทษ
• ผิวผล: มีฤทธิ์แก้ลมและช่วยขับลมในลำไส้

มะงั่วถือเป็นหนึ่งในส้มดั้งเดิมที่สุดของโลก แตกต่างจากส้มทั่วไปตรงที่ เปลือกหนาและมีกลิ่นหอมมาก เนื่องจากเนื้อฉ่ำน้อย รสเปรี้ยวจัด จึงนิยมใช้เปลือก มากกว่ากินสด โดยเปลือกมีฟลาโวนอยด์และโพลีฟีนอล ช่วยลดความเครียดออกซิเดชันในร่างกาย และอาจช่วยชะลอความเสื่อมของเซลล์ น้ำมันหอมระเหยจากเปลือกมีฤทธิ์ ยับยั้งเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราบางชนิด จึงถูกใช้ในยาสมุนไพรและผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพ