รู้จัก "โรคชั้นประหยัด" ภัยเงียบคนเดินทาง นั่งเครื่องบิน-นั่งรถนานๆ อันตรายถึงตาย

รู้จัก "โรคชั้นประหยัด" ภัยเงียบจากการนั่งนานที่คนเดินทางต้องระวัง

การเดินทางไกลไม่ว่าจะทางรถหรือเครื่องบิน มักสร้างความอ่อนล้าให้กับร่างกาย แต่สิ่งที่น่ากลัวกว่าความเหนื่อยคือ "โรคชั้นประหยัด" หรือ Economy Class Syndrome ซึ่งเป็นภาวะที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตหากไม่ได้รับการป้องกันอย่างถูกวิธี โดยเฉพาะผู้ที่ต้องนั่งอยู่ในพื้นที่จำกัดเป็นเวลานาน

โรคชั้นประหยัด คืออะไร?

โรคชั้นประหยัด มีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำลึก (Deep Vein Thrombosis - DVT) เกิดจากการที่ร่างกายอยู่นิ่งๆ ในท่าเดิมเป็นเวลานาน ทำให้การไหลเวียนของเลือดในขาช้าลงจนเกิดการจับตัวเป็นลิ่มเลือด หากลิ่มเลือดนี้หลุดไปตามกระแสเลือดจนถึงปอด จะทำให้เกิดอาการหายใจไม่ออกและเสียชีวิตเฉียบพลันได้

แม้ชื่อจะระบุว่า "ชั้นประหยัด" เนื่องจากมักเกิดกับผู้โดยสารเครื่องบินที่นั่งในที่แคบและลุกเดินลำบาก แต่ความจริงแล้วภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคนที่ต้องนั่งท่าเดิมนานเกิน 4 ชั่วโมง ไม่ว่าจะเป็นการนั่งรถทัวร์ รถไฟ หรือแม้แต่การนั่งทำงานอยู่หน้าคอมพิวเตอร์โดยไม่ขยับร่างกาย

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

บุคคลบางกลุ่มมีโอกาสเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันได้ง่ายกว่าคนทั่วไป ซึ่งควรเพิ่มความระมัดระวังเมื่อต้องเดินทางไกล ดังนี้:

• ผู้สูงอายุและสตรีมีครรภ์: เนื่องจากการไหลเวียนของเลือดและสภาพหลอดเลือดที่เปลี่ยนแปลงไป
• ผู้ที่มีโรคประจำตัว: เช่น โรคหัวใจ โรคอ้วน หรือผู้ที่มีประวัติเคยมีภาวะลิ่มเลือดอุดตันมาก่อน
• ผู้ที่สูบบุหรี่หรือรับประทานยาคุมกำเนิด: ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้เลือดแข็งตัวได้ง่ายขึ้น
• ผู้ที่เพิ่งรับการผ่าตัด: โดยเฉพาะบริเวณขาและสะโพก ซึ่งทำให้การเคลื่อนไหวติดขัด

วิธีป้องกันตัวจากโรคชั้นประหยัดระหว่างเดินทาง

การป้องกันโรคชั้นประหยัดสามารถทำได้ง่ายๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมระหว่างการเดินทาง ดังนี้:

• ขยับร่างกายบ่อยๆ: พยายามลุกเดินทุกๆ 1-2 ชั่วโมง หรือทำกายบริหารท่าบริหารน่องและเท้าขณะนั่ง เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือด
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ: หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และคาเฟอีน เพราะจะทำให้ร่างกายขาดน้ำและเลือดข้นขึ้น
• สวมเสื้อผ้าที่สบาย: ไม่ควรสวมกางเกงหรือถุงเท้าที่รัดแน่นจนเกินไป เพราะจะไปขัดขวางการไหลเวียนของเลือดบริเวณขา

ที่นั่งชั้นประหยัดบนสายการบิน

เคสผู้ป่วยหญิงวัย 30 เสียชีวิต

เมื่อไม่นานมานี้ มีหญิงชาวจีนวัย 30 ปี ใช้นามสมมุติว่า “หลี่” เกิดอาการล้มหมดสติและเสียชีวิตทันทีหลังจากก้าวลงจากเครื่องบินที่สนามบินกวางโจว ประเทศจีน เที่ยวบินดังกล่าวเป็นเที่ยวบินระหว่างประเทศจากนิวซีแลนด์ ใช้เวลาบินนานถึง 11 ชั่วโมง ซึ่งดูเหมือนจะเป็นเที่ยวบินปกติ แต่กลับกลายเป็นการเดินทางครั้งสุดท้ายในชีวิตของเธอ

แม้จะได้รับการปฐมพยาบาลฉุกเฉินในที่เกิดเหตุและรีบนำส่งโรงพยาบาล แต่ไม่สามารถยื้อชีวิตไว้ได้ โดยสาเหตุเบื้องต้นของการเสียชีวิตคือ ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางหัวใจและหลอดเลือดที่อันตรายถึงชีวิต

นพ.เผิง หัวหน้าหอผู้ป่วยวิกฤต (ICU) โรงพยาบาลไป๋หยุน มหาวิทยาลัยการแพทย์แผนจีนกวางโจว ระบุว่า เมื่อผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาล เธออยู่ในภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (ventricular fibrillation) และหัวใจหยุดเต้นอย่างรวดเร็ว แม้ทีมแพทย์จะพยายามช่วยชีวิตเต็มที่แต่ไม่สำเร็จ

แพทย์เชื่อว่า การเสียชีวิตอาจเกิดจากภาวะ ลิ่มเลือดอุดตันในปอด (Pulmonary Embolism - PE) ซึ่งเป็นภาวะที่เกิดจากลิ่มเลือดหลุดจากขาและไปอุดตันในปอด ทำให้หัวใจและการหายใจหยุดทำงานฉับพลัน

สัญญานเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์

หากหลังการเดินทางคุณมีอาการขาบวมแดงข้างเดียว ปวดน่อง หรือมีอาการเหนื่อยหอบ เจ็บหน้าอกอย่างกะทันหัน ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพราะอาจเป็นสัญญาณของลิ่มเลือดที่หลุดไปอุดตันในปอด การตระหนักรู้และป้องกันตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้การเดินทางของคุณปลอดภัยและห่างไกลจากภัยเงียบนี้