ถามง่ายแต่ตอบยาก: ทำไมเราถึงจั๊กจี้ตัวเองไม่ได้?

เคยสงสัยกันไหมว่า ทำไมเวลามีคนอื่นมาแหย่เอว แหย่ซี่โครง เราถึงหัวเราะจนแทบหยุดหายใจ แต่พอลองใช้มือตัวเองจั๊กจี้กลับไม่รู้สึกอะไรเลย ทั้งที่ตำแหน่งเดียวกัน แรงเท่าเดิม และเป็นร่างกายของเราเอง?

คำถามง่ายๆนี้กลับมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ที่ลึกกว่าที่คิด และเกี่ยวข้องโดยตรงกับการทำงานของสมองมนุษย์

การจั๊กจี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของผิวหนัง

หลายคนเข้าใจว่าการจั๊กจี้เกิดจากความไวของผิวหนังเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง “การจั๊กจี้” เป็นกระบวนการที่สมองมีบทบาทสำคัญมาก โดยเฉพาะสมองส่วนที่ทำหน้าที่คาดการณ์และแยกแยะสิ่งเร้าจากภายนอก

เมื่อมีใครบางคนมาจั๊กจี้เรา สมองจะมองว่านั่นคือสิ่งเร้าที่คาดเดาไม่ได้ จึงกระตุ้นระบบประสาทให้ตอบสนองอย่างรุนแรง ส่งผลให้เกิดความรู้สึกเสียว หัวเราะ และบางครั้งถึงขั้นควบคุมตัวเองไม่ได้

สมองรู้ล่วงหน้า เมื่อเราเป็นคนลงมือเอง

สาเหตุหลักที่ทำให้เราจั๊กจี้ตัวเองไม่ได้ อยู่ที่ “สมองรู้ล่วงหน้า” ว่าจะเกิดอะไรขึ้น เมื่อเราขยับมือ สมองจะส่งสัญญาณไปยังกล้ามเนื้อ พร้อมกับส่งสัญญาณอีกชุดหนึ่งไปเตือนสมองส่วนรับความรู้สึกว่า สิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้นเป็นการกระทำของตัวเอง

ผลลัพธ์คือ สมองจะลดความแรงของสัญญาณความรู้สึกลง เพื่อไม่ให้เราตอบสนองเกินความจำเป็น กลไกนี้ช่วยให้มนุษย์แยกแยะได้ว่า อะไรคือสิ่งที่เราทำเอง และอะไรคือสิ่งที่มาจากภายนอก

กลไกป้องกันตัวที่วิวัฒนาการสร้างขึ้น

นักประสาทวิทยาเชื่อว่า กลไกนี้เป็นส่วนหนึ่งของการเอาตัวรอด หากสมองไม่สามารถแยกแยะการกระทำของตนเองออกจากภัยภายนอกได้ มนุษย์อาจตื่นตระหนกกับทุกการเคลื่อนไหวของร่างกายตัวเอง

ดังนั้น การที่เราจั๊กจี้ตัวเองไม่ได้ จึงเป็นสัญญาณว่าสมองทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ และรู้จัก “กรอง” สิ่งเร้าที่ไม่จำเป็นออกไป

แล้วทำไมบางคนรู้สึกเสียวเล็กน้อย?

แม้คนส่วนใหญ่จะไม่รู้สึกอะไรเลย แต่บางคนอาจรู้สึกเสียวหรือขนลุกเล็กน้อยเมื่อพยายามจั๊กจี้ตัวเอง นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่า อาจเกิดจากแรงกดที่ไม่สม่ำเสมอ หรือสมองไม่สามารถคาดเดาการเคลื่อนไหวได้แม่นยำ 100%

อย่างไรก็ตาม ความรู้สึกเหล่านี้ก็ยังไม่รุนแรงเท่าการถูกคนอื่นจั๊กจี้ เพราะสมองยังคงรับรู้ว่าเป็นการกระทำของตัวเองอยู่ดี

บทสรุป คำถามง่ายๆ ที่สะท้อนความซับซ้อนของสมอง

เหตุผลที่เราจั๊กจี้ตัวเองไม่ได้ ไม่ใช่เพราะผิวหนังไม่ไวพอ แต่เป็นเพราะสมองของเราฉลาดพอจะรู้ว่าอะไรคือสิ่งที่เราควบคุมได้ และอะไรคือสิ่งที่คาดเดาไม่ได้

คำถามง่ายๆนี้จึงกลายเป็นตัวอย่างคลาสสิกที่แสดงให้เห็นถึงความซับซ้อนของสมองมนุษย์ และการทำงานอันน่าทึ่งของระบบประสาท