.jpg?ip/crop/w670h402/q80/jpg)
ตลอดระยะเวลาเกือบ 70 ปี บริษัท Mattel ได้สร้างภาพจำให้ "บาร์บี้" (Barbie) เป็นตุ๊กตาต้นแบบที่ปฏิวัติวงการและเสริมสร้างพลังหญิง แต่หนังสือเล่มใหม่ที่มีชื่อว่า "Barbieland: The Unauthorized History" โดย Tarpley Hitt กำลังจะกระชากหน้ากากที่เราคุ้นเคย โดยระบุว่าแท้จริงแล้ว บาร์บี้ไม่ใช่สิ่งประดิษฐ์ใหม่ที่สวยหรู แต่เป็นเพียง "ของก๊อป" ที่ถูกชุบตัวด้วยการตลาด การกลั่นแกล้ง และการจารกรรมข้อมูล

ตำนานที่ Mattel เล่าขานกันมาคือ Ruth Handler ผู้ก่อตั้งบริษัท ได้ไอเดียสร้างตุ๊กตาแฟชั่นหุ่นนางแบบมาเพื่อให้ลูกสาวเล่น แต่ความจริงที่หนังสือเล่มนี้เปิดเผยคือ บาร์บี้ได้รับอิทธิพล (หรือลอกเลียนแบบ) มาจากตุ๊กตาเยอรมันที่ชื่อว่า "Bild Lilli" ซึ่งวางขายมาก่อนตั้งแต่ปี 1955
MATT CAMPBELL / AFP
Lilli ไม่ใช่ตุ๊กตาใสๆ สำหรับเด็ก แต่มีต้นกำเนิดมาจากการ์ตูนในแท็บลอยด์เยอรมันที่นำเสนอภาพลักษณ์สาวผมบลอนด์สุดเซ็กซี่ที่ชอบตกผู้ชายรวยๆ ตุ๊กตา Lilli วางขายตามร้านขายบุหรี่และร้านของเล่นในยุโรป ซึ่ง Ruth ไปเจอเข้าที่สวิตเซอร์แลนด์ในปี 1956 ก่อนจะสั่งให้วิศวกรของ Mattel "ก๊อปปี้" ตุ๊กตาตัวนี้กลับมาที่อเมริกา และเมื่อ Mattel ซื้อลิขสิทธิ์ Lilli ทั่วโลกได้สำเร็จ พวกเขาก็ฝังกลบประวัติศาสตร์ส่วนนี้จนมิด
Robyn Beck / AFP
หนังสือยังแฉถึงความพยายามของ Mattel ในการควบคุมภาพลักษณ์บาร์บี้อย่างบ้าคลั่ง พวกเขาเคยฟ้องวงดนตรี Aqua เพราะเพลง "Barbie Girl" (จนผู้พิพากษาต้องบอกให้บริษัท "ใจเย็นๆ") และยังกีดกันไอเดียศิลปะที่นำเสนอบาร์บี้ในมุมมองที่มีริ้วรอยหรือความแก่ชรา
Aqua
แต่ที่ดุเดือดที่สุดคือสงครามกับตุ๊กตาคู่แข่งอย่าง Bratz ในช่วงปี 2000 มีการกล่าวหาว่า Mattel จ้างสายลับให้ปลอมตัวและใช้นามบัตรปลอมเพื่อแอบเข้าไปในโชว์รูมคู่แข่งเพื่อขโมยความลับทางการค้า จนนำไปสู่การฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายมหาศาล
JUSTIN TALLIS / AFP
แม้ Mattel จะหวงแหนภาพลักษณ์ที่สมบูรณ์แบบมาตลอด แต่เมื่อถึงปี 2018 บริษัทประสบปัญหาทางการเงิน จึงต้องยอมเปลี่ยนทิศทางสู่การทำภาพยนตร์ "Barbie" (2023) ที่ยอมให้มีการเสียดสีภาพลักษณ์ตุ๊กตาบ้าง (เช่น ฉากเซลลูไลต์) เพื่อแลกกับกำไรและการอยู่รอด
ท้ายที่สุด หนังสือสรุปว่าบาร์บี้ไม่ได้เป็นเพียงของเล่น แต่เป็นสัญลักษณ์ของบริโภคนิยมแบบอเมริกันที่ "คงอยู่ตลอดไป" ไม่ต่างจากเพชรหรือไมโครพลาสติก แม้เบื้องหลังจะเต็มไปด้วยเรื่องราวฉาวโฉ่ แต่เธอก็ยังคงยืนหยัดเป็นราชินีแห่งวงการของเล่นต่อไป
ขอขอบคุณ
ภาพ :ROBYN BECK / AFP