คนสายตาสั้น พอแก่แล้วสายตายาวตามวัย ค่าสายตาจะหักล้างกันได้ไหม?

สายตาสั้น แก่ตัวไปจะไม่เป็น "สายตายาว" จริงหรือ? เช็กอาการและวิธีเลือกแว่นที่ถูกต้อง

เมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น หลายคนเริ่มประสบปัญหาเวลาจ้องหน้าจอโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์ แล้วรู้สึกว่าตัวอักษรเบลอ โฟกัสภาพไม่ได้ หรือมีอาการตาแห้ง ซึ่งแพทย์ระบุว่านี่คือสัญญาณเตือนของ "สายตายาวตามวัย" (Presbyopia) บทความนี้จะพาไปไขข้อข้องใจว่า คนสายตาสั้นจะไม่เป็นสายตายาวจริงหรือไม่ พร้อมแนะนำวิธีรับมือเมื่อดวงตาเข้าสู่โหมดสูงวัย

สายตายาวตามวัย เกิดจากอะไร?

อาการสายตายาวตามวัย ไม่ใช่โรคตาและไม่ใช่ภาวะสายตาผิดปกติแต่กำเนิด แต่เป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติเมื่อเข้าสู่วัยกลางคน นายแพทย์หยวน จิน รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลปักกิ่งถงเหริน อธิบายว่า เมื่ออายุมากขึ้น กล้ามเนื้อที่ใช้ปรับโฟกัสของดวงตาจะเสื่อมสภาพลง และเลนส์ตาจะสูญเสียความยืดหยุ่น ทำให้การมองวัตถุระยะใกล้ไม่ชัดเจนเหมือนเดิม

ข้อมูลระบุว่า ผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไป เริ่มมีความเสี่ยงที่จะเกิดภาวะนี้ โดยเฉพาะในยุคปัจจุบันที่ผู้คนใช้เวลาอยู่กับหน้าจอมือถือและคอมพิวเตอร์นานขึ้น ทำให้กล้ามเนื้อตาอ่อนล้าและอาจเกิดอาการสายตายาวได้เร็วกว่าปกติ โดยค่าสายตามักจะเพิ่มขึ้นประมาณ 50 องศา (หรือ 50 หน่วย) ทุกๆ 5 ปี และมักจะคงที่เมื่ออายุประมาณ 60 ปี

จริงหรือ? คนสายตาสั้น แก่ไปสายตายาว จะหักล้างกันพอดี

มีความเชื่อที่ว่า "ถ้าตอนหนุ่มสาวสายตาสั้น แก่ไปสายตายาว จะหักล้างกันพอดี" ซึ่งแพทย์ยืนยันว่าเป็นความเข้าใจที่ ผิด เพราะสายตาสั้นและสายตายาวตามวัยเป็นคนละเรื่องกัน โดยสายตาสั้นเกิดจากความโค้งของกระจกตาหรือความยาวของกระบอกตาที่มากเกินไป ทำให้ภาพตกก่อนถึงจอประสาทตา

ในขณะที่สายตายาวตามวัย เกิดจากความเสื่อมของเลนส์ตา ดังนั้นคนสายตาสั้นจึงหนีไม่พ้นอาการสายตายาวตามวัยเช่นกัน เพียงแต่ในคนที่มีค่าสายตาสั้นน้อยๆ (เช่น สั้นไม่เกิน 100) อาจจะรู้สึกเหมือนค่าสายตามันหักล้างกันพอดีในช่วงระยะเวลาหนึ่ง แต่เมื่ออายุมากขึ้น สุดท้ายก็จะเจอปัญหามองใกล้ไม่ชัดอยู่ดี

อย่าหาทำ! ซื้อแว่นสายตายาวตามตลาดนัดโดยไม่วัดสายตา

เมื่อเริ่มมองใกล้ไม่ชัด หลายคนเลือกวิธีง่ายๆ คือซื้อแว่นตาสำเร็จรูปตามตลาดหรือร้านค้าออนไลน์มาใส่เอง ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าแว่นเหล่านี้ผลิตมาแบบเหมาโหล ค่าสายตาสองข้างเท่ากัน และไม่มีค่าสายตาเอียงรวมอยู่ด้วย แถมระยะห่างระหว่างรูม่านตา (PD) ก็ถูกกำหนดมาตายตัว ซึ่งอาจไม่ตรงกับดวงตาของเรา การใส่แว่นที่ไม่พอดีอาจทำให้ปวดตาและเวียนหัวได้ ทางที่ดีควรไปวัดสายตาอย่างละเอียดที่โรงพยาบาลหรือร้านแว่นมาตรฐาน

สั้นด้วย ยาวด้วย เลือกแว่นอย่างไรดี?

สำหรับผู้ที่มีทั้งปัญหาสายตาสั้นและสายตายาวตามวัยพร้อมกัน ผู้เชี่ยวชาญแนะนำทางเลือกในการตัดแว่น 3 รูปแบบ ดังนี้:

• เลนส์สองชั้น (Bifocal): เลนส์จะแบ่งเป็นสองส่วนชัดเจน ส่วนบนไว้มองไกล ส่วนล่างไว้มองใกล้ ข้อดีคือราคาประหยัด แต่ข้อเสียคือมีรอยต่อที่เลนส์ทำให้ดูไม่สวยงาม และภาพอาจกระโดดเมื่อเปลี่ยนระยะมอง
• เลนส์โปรเกรสซีฟ (Progressive): เลนส์ไร้รอยต่อที่ไล่ระดับค่าสายตาจากไกลมาใกล้ ช่วยให้มองได้ทุกระยะอย่างเป็นธรรมชาติ เหมาะกับคนที่ต้องสลับมองไกล-ใกล้บ่อยๆ แต่อาจต้องใช้เวลาปรับตัว 1-4 สัปดาห์
• แยกแว่น 2 อัน (Single Vision): ตัดแว่นมองไกลอันหนึ่ง และแว่นมองใกล้อีกอันหนึ่ง วิธีนี้เหมาะสำหรับคนที่ใช้สายตาระยะใดระยะหนึ่งนานๆ แต่ข้อเสียคือต้องคอยถอดสลับแว่นไปมา

สายตายาวตามวัยเป็นเรื่องธรรมชาติที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่าคุณจะเคยสายตาสั้นหรือไม่ก็ตาม สิ่งสำคัญคือการหมั่นสังเกตอาการตัวเอง และเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยการมองเห็นที่ผ่านการวัดค่าสายตาอย่างถูกต้อง เพื่อถนอมดวงตาคู่นี้ให้อยู่กับเราไปนานๆ