เช็กข่าวชัวร์ : "รุ่งเช้า" ค่าฝุ่นพิษ PM2.5 สูงที่สุดในรอบวัน เสี่ยงปอดพังมากกว่า จริงหรือไม่?

Fact Check ข่าวเตือน "วิ่งตอนรุ่งเช้า เสี่ยงรับฝุ่น PM2.5 สูงกว่าตอนเย็น" จริงหรือไม่?

ในระยะนี้ประเทศไทยเริ่มเข้าสู่ฤดูฝุ่น หรือช่วงที่ค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 กลับมาพุ่งสูงขึ้นอีกครั้ง โดยเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ทำให้มีการแชร์ข้อมูลแจ้งเตือนในโลกออนไลน์ โดยระบุว่า "การวิ่งออกกำลังกายตอนรุ่งเช้า เสี่ยงรับฝุ่น PM2.5 มากกว่าตอนเย็น" เนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่ฝุ่นสะสมตัวหนาแน่นที่สุด สร้างความกังวลให้กับกลุ่มนักวิ่งและคนรักสุขภาพเป็นจำนวนมาก

กองบรรณาธิการ Sanook News ได้ทำการตรวจสอบข้อมูลดังกล่าว เพื่อให้ความกระจ่างแก่ประชาชน และเพื่อการวางแผนดูแลสุขภาพที่ถูกต้องในช่วงที่ค่าฝุ่นเกินมาตรฐาน ประจำวันที่ 1 ธันวาคม 2568

คำถาม

มีการแชร์ข้อมูลเตือนภัยสุขภาพว่า "จริงหรือไม่ที่ช่วงรุ่งเช้าเป็นช่วงที่มีฝุ่น PM2.5 สะสมมากที่สุด และการวิ่งในเวลานี้เสี่ยงอันตรายกว่าช่วงเย็น?"

การตรวจสอบ

จากการตรวจสอบข้อมูลทางวิชาการและคำชี้แจงจากผู้เชี่ยวชาญ กองบรรณาธิการ Sanook News พบว่าข้อมูลดังกล่าวมีมูลความจริง โดยอ้างอิงข้อมูลจาก รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ได้ออกมาให้ความรู้เรื่องปรากฏการณ์ของฝุ่นละอองในชั้นบรรยากาศ

สาเหตุที่ช่วง "ใกล้รุ่งเช้า" มีปริมาณฝุ่น PM2.5 หนาแน่นที่สุด เกิดจากปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยาที่เรียกว่า "อุณหภูมิผกผัน" (Temperature Inversion) ในเวลากลางคืนพื้นดินจะคายความร้อนและเย็นตัวลง ทำให้อากาศที่อยู่ติดพื้นดินเย็นกว่าอากาศที่อยู่สูงขึ้นไป สภาวะนี้เปรียบเสมือนมีฝาครอบปิดกั้นไม่ให้อากาศลอยตัวขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศเบื้องบน ฝุ่นละอองที่เกิดขึ้นจึงถูกกักขังและสะสมตัวอยู่ระดับต่ำเหนือพื้นดิน โดยจะมีความเข้มข้นสูงสุดในช่วงเช้ามืดไปจนถึงช่วงสาย

ในทางกลับกัน ช่วง "กลางวัน" จนถึง "เย็น" พื้นโลกได้รับความร้อนจากแสงอาทิตย์ ทำให้อากาศร้อนลอยตัวสูงขึ้น กระแสลมจะพัดพาฝุ่นละอองให้กระจายตัวออกไปสู่ชั้นบรรยากาศเบื้องบน ส่งผลให้ความหนาแน่นของฝุ่นบริเวณพื้นผิวลดน้อยลง แม้ว่ากิจกรรมการจราจรหรือการก่อสร้างอาจจะเท่าเดิมก็ตาม

นอกจากนี้ ข้อมูลจากเพจ "ฝ่าฝุ่น" ยังให้ข้อมูลสอดคล้องกันว่า ฝุ่นจะเริ่มสะสมตัวสูงขึ้นตลอดทั้งคืนและแตะระดับสูงสุดในตอนเช้า ดังนั้นการเผาในที่โล่งในเวลากลางคืนจึงเป็นสิ่งที่อันตรายมาก เพราะฝุ่นระบายออกไม่ได้และจะถูกกดให้เข้มข้นติดพื้นดิน

ข้อแนะนำสำหรับผู้ที่ต้องการออกกำลังกายในช่วงที่มีค่าฝุ่นสูง คือ ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้งในช่วงเช้ามืดหรือรุ่งเช้า โดยแนะนำให้เปลี่ยนเป็นช่วงสาย หรือช่วงเย็น ซึ่งมีโอกาสที่ค่าฝุ่นจะน้อยกว่า หรือหากค่าฝุ่นอยู่ในระดับสีแดง ควรออกกำลังกายในอาคารที่มีระบบฟอกอากาศจะปลอดภัยที่สุด

ข้อเท็จจริง

"เป็นเรื่องจริง" (True News) ข้อมูลดังกล่าวถูกต้องตามหลักอุตุนิยมวิทยา ช่วงเวลารุ่งเช้าเป็นช่วงที่สภาพอากาศปิดและมีการสะสมของฝุ่น PM2.5 หนาแน่นที่สุดจริง เนื่องจากปรากฏการณ์อุณหภูมิผกผัน ทำให้อากาศไม่ลอยตัว ผู้ที่ออกกำลังกายกลางแจ้งในเวลานี้มีความเสี่ยงสูดดมมลพิษมากกว่าช่วงเวลาอื่นของวัน

• อ.เจษฎ์ โพสต์อีกรอบ เทศบาลฉีดน้ำลด PM 2.5 ย้ำเปลืองงบ แถมฝุ่นไม่ลด!
• รีบไปหาหมอ! "เจ็บคอ" เกินกี่วันต้องระวัง? อย่าคิดว่าแค่หวัด อาจเป็นสัญญาณ "มะเร็ง"