จราจร-จลาจล

ดูเหมือนว่าฝ่ายรัฐบาลจะเชื่อเหลือเกินว่าการชุมนุมของกลุ่มคนเสื้อแดงในวันที่ 19 ก.ย.มีความเป็นไปได้สูงที่จะก่อให้เกิดการ จลาจล ขึ้นในบ้านเมือง วันนี้จึงอยากทำความเข้าใจเกี่ยวกับคำว่า จลาจล กันหน่อย ว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร เพราะมันจะไปเกี่ยวพันกับคำว่า จราจร

คำว่า จลาจล พจนานุกรมได้ให้บทนิยามว่า ความวุ่นวายหรือความปั่นป่วนในบ้านเมือง

แต่ข้อเขียนของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช มีการเกี่ยวโยงกับคำว่า จราจร เข้ามาด้วย เพราะถ้าจะดูรากศัพท์กันแล้ว คำว่า จราจร มาจากภาษาสันสกฤตมีศัพท์รวมกันเข้ามา 2 คำ คือ จล แปลว่า ไป และ อจล แปลว่า ไม่ไป เมื่อรวม 2 คำเข้าด้วยกันตามภาษาสันสกฤตแท้ ๆ ก็จะต้องเป็น จลาจล ไม่ใช่ จราจร

คำว่า จราจร กับ จลาจล มาจากคำภาษาบาลีและสันสกฤต ทั้ง 2 คำ คำว่า จราจร เป็นการนำคำว่า จร แปลว่า เที่ยวไป เดิน เคลื่อนที่ กับ อาจร แปลว่า เดินมา เที่ยวมา มาเข้าสนธิกัน ดังนั้นคำว่า จราจร หมายถึง เดินไปเดินมา เคลื่อนที่ไปเคลื่อนที่มา

แต่ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ได้นำคำว่า จราจร และ จลาจล มาใช้ได้เหมาะสม ตรงข้อความที่ว่า การจราจร ก็คือการที่รถติดเป็นจลาจล ซึ่งติดจนเกือบเหมือนตังเมแทบจะขยับเขยื้อนไม่ได้.