อำนาจปกครองบุตรหลังหย่า

ดิฉันแต่งงานกับสามีได้ 3 ปี เราก็จดทะเบียนหย่ากัน ซึ่งตอนนั้นเราถกเถียงกับเจ้าหน้าที่เขตว่า เราประสงค์จะใช้อำนาจปกครองบุตรร่วมกัน แต่เจ้าหน้าที่ไม่ยอมบันทึกให้ จนต้องตกลงกันโดยบันทึกไว้ในทะเบียนหย่าว่า ให้บิดาเป็นผู้มีอำนาจปกครองลูกสาว ซึ่งขณะนั้นอายุได้ 2 ขวบ ปัญหาที่ดิฉันอยากถามคือ

1.จริงหรือไม่ที่เจ้าหน้าที่เขตแจ้งว่า เมื่อสามีภริยาจดทะเบียนหย่ากัน ถ้ามีบุตร บิดามารดาจะเป็นผู้ปกครองบุตรร่วมกันอีกไม่ได้

2.ในอนาคตถ้าสามีเสียชีวิต ดิฉันจะเป็นผู้ปกครองบุตรสาวที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะโดยอัตโนมัติ หรือไม่

สุดารัตน์

1.เมื่อสามีภริยาจดทะเบียนหย่ากัน การจะให้ทั้งบิดาและมารดาเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรร่วมกันต่อไปย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะจะเกิดความขัดแย้งผลเสียจะตกได้แก่บุตรผู้เยาว์ ดังนั้นกฎหมายจึงบัญญัติไว้ว่า ในกรณีหย่าโดยความยินยอม ให้สามีภริยาทำความตกลงเป็นหนังสือว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรคนใด ถ้ามิได้ตกลงกันหรือตกลงกันไม่ได้ให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาด ดังนั้นในการจดทะเบียนหย่าจึงจำเป็นต้องตกลงกันให้ได้ว่าใครจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร

2.กรณีที่ผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรที่ตกลงกันไว้เสียชีวิต หากต่อมาฝ่ายนั้นตาย อีกฝ่ายจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองโดยอัตโนมัติดังเดิมหรือไม่นั้น นักกฎหมายมีความเห็นแตกต่างกันเป็น 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเห็นว่า เมื่อได้ตกลงให้ฝ่ายใดเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแล้ว จะนำหลักทั่วไปเรื่องอำนาจปกครองบุตรมาใช้ไม่ได้ บิดาหรือมารดาที่เหลือจึงไม่เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรต่อไปได้ ทางแก้คือต้องร้องขอต่อศาลว่าเป็นกรณีที่พฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไปในภายหลัง เพื่อร้องขอให้บิดาหรือมารดาที่มีชีวิตอยู่เป็นผู้ปกครองบุตรต่อไปได้

อีกฝ่ายหนึ่งมีความเห็นว่า ข้อตกลงให้ผู้ใดมีอำนาจปกครองบุตรในทะเบียนหย่านั้น มิได้ลบล้างหลักทั่วไป ทั้งการตกลงมิใช่เป็นการถอนอำนาจปกครอง และการตั้งผู้ปกครองนั้นจะทำได้เฉพาะกรณีที่ไม่มีบิดาหรือมารดาถูกถอนอำนาจปกครอง เมื่อฝ่ายที่ใช้อำนาจปกครองบุตรตายลง มิใช่เป็นกรณีที่จะร้องขอให้ศาลเปลี่ยนตัวผู้ปกครอง เพราะไม่มีตัวบุคคลที่จะให้เปลี่ยน บิดาหรือมารดาที่มีชีวิตอยู่จึงเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรได้

ปัจจุบันมีแนวคำพิพากษาของศาลฎีกาใกล้เคียงกันแตกต่างกันเพียงว่า คดีที่ฟ้องร้องนั้นเป็นกรณีที่ท้ายบันทึกทะเบียนหย่าตกลงให้บุตรอยู่ในความอุปการะของบิดา มิได้บันทึกว่าอำนาจปกครองบุตรอยู่กับบิดา เมื่อบิดาตาย ศาลได้วินิจฉัยให้อำนาจปกครองบุตรย่อมตกอยู่กับมารดา ใกล้เคียงกับความเห็นของฝ่ายหลัง