รู้ทันกฎหมาย - กรรมสิทธิ์ร่วม

ซื้อที่ดินร่วมกันมา ไม่ว่าจะใส่ชื่อใครในโฉนดที่ดิน ก็ไม่ทำให้ความเป็นเจ้าของที่แท้จริงหล่นหายไป สามีซื้อไว้แต่ใส่ชื่อภรรยาที่เคารพ ก็เป็นสินสมรสร่วมกัน

ความไว้วางใจในความเป็นเพื่อนกัน ยอมใส่ชื่อคนหนึ่งคนในลงไปในโฉนด หากเป็นการเข้าหุ้นซื้อกันมา ก็ถือว่าทุกคนเป็นเจ้าของร่วมกัน

แต่ใครจะไปรู้เรื่องภายในเหล่านี้ได้ กฎหมายจึงสันนิษฐานไว้ก่อนว่า ใครมีชื่อปรากฏในโฉนดที่ดินในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์ ก็ต้องเชื่อตามนั้นไว้ก่อน ใครอ้างว่ามีเอี่ยวด้วยก็ต้องพิสูจน์หาหลักฐานมาแสดงกันไป

เพื่อความปลอดภัยก็ใส่ชื่อกันไว้ให้ครบทุกคน ก็คงอุ่นใจไม่ต้องกลัวว่าใครจะเสียเปรียบได้เปรียบกัน ถ้าเป็นอย่างนั้นก็ถือว่าแต่ละคนมีส่วนเป็นเจ้าของคนละเท่าๆ กัน

แต่ถ้าไม่ใช่อย่างนั้น การใส่ชื่อในโฉนดที่ดินก็ต้องบรรยายส่วนที่แต่ละคนมีกรรมสิทธิ์เอาไว้ ก็ถือว่าเป็นไปตามนั้น

ทีนี้ ที่ดินแปลงเดียว เจ้าของหลายคนแต่มีโฉนดฉบับเจ้าของที่ดินเพียงฉบับเดียว ก็คงต้องมีสักคนเป็นคนเก็บรักษาโฉนดไว้ จะใช้วิธีผลัดกันเก็บเหมือนการครองถ้วยชนะเลิศร่วมกันก็ได้ หรือจะมอบให้ใครเก็บไว้ก็แล้วแต่จะตกลงกัน การถือโฉนดไว้ไม่ได้แปลว่ามีสิทธิเด็ดขาดที่จะทำอะไรกับที่ดินได้โดยไม่สนใจเจ้าของร่วมคนอื่น

สิทธ่ละคนที่เป็นเจ้าของก็ไม่ได้ถูกจำกัดสิ้นเชิงจนทำอะไรไม่ได้ ไม่ถึงกับต้องบอกกันทุกครั้งทุกเรื่องไป กฎหมายท่านให้คนหนึ่งคนใดมีสิทธิใช้ที่ดินแปลงนั้นได้ แต่ต้องไม่ขัดต่อสิทธิของเจ้าของคนอื่นๆ

แม้กระทั่งจะจำหน่าย จำนองส่วนของตนก็ทำได้ แต่ไม่ขยายไปไกลถึงตัวทรัพย์สินนั้น จะจำนำ จำนองหรือขาย ก็ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของร่วมทุกคนเสียก่อน

ดอกผลที่งอกเงยมาได้ ไม่ว่าจะเป็นผลหมากรากไม้จากสวน หรือค่าเช่าที่ดิน หรืออาคารก็แบ่งสันกันตามส่วน รวมทั้งหากมีใครมาฟ้องร้องหรือรุกรานที่ดิน เจ้าของคนใดคนหนึ่งก็ลุกขึ้นมาต่อสู้เรียกร้องป้องกันสิทธิได้โดยไม่ต้องรอให้ทุกคนอนุญาตเสียก่อน

ยังไม่จบง่ายๆ ในกรณีที่ต้องการแยกวงขึ้นมาก็ต้องทำการแบ่งส่วนกันไป ไม่ว่าจะเป็นคนละเท่าๆ กันหรือตามที่บรรยายกันเอาไว้ แต่ในความเป็นจริงมันไม่ง่ายเอาเสียเลย

แทบไม่ค่อยได้พบได้เห็นกันว่า จะตกลงกันเอาไว้แต่แรกว่า ใครจะถือครองที่ดินส่วนไหน ตอนซื้อหามาได้ก็ไม่คิดอะไรมาก แต่ตอนที่ต้องแบ่งแยกจากกันก็มีอันต้องอยากได้ด้านที่ติดถนนใหญ่หรือติดน้ำตามแต่ใจ

เมื่อคนละใจกันก็ไม่อาจแบ่งที่ดินกันได้ อย่างนี้ก็ต้องมาคุยกันว่าจะทำวิธีใดให้ไม่ต้องทะเลาะกัน บางรายลงทุนสร้างอาคารลงไปจะหารสองแบ่งต้องผ่าตึก ซึ่งไม่มีทางเป็นไปได้ที่จะแบ่งแปลงที่ดินกันไป

ก็ต้องใช้วิธีขายแล้วนำเงินมาแบ่งตามส่วน เจ้าของร่วมคนหนึ่งก็อาจซื้อส่วนของอีกฝ่ายก็ได้ แล้วก็ถอนชื่อกันออกไปจากโฉนดที่ดิน

เป็นเจ้าของร่วมกันอย่าได้คิดแต่เรื่องของสิทธิ ยังมีหน้าที่ตามกฎหมายให้ต้องจัดการ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของภาษีที่ดินหรือภาษีโรงเรือน ต่างก็ต้องเตือนกันว่าได้ทำหน้าที่หรือยังด้วย

ก่อนตัดสินใจดองเป็นเจ้าของร่วมที่ดินกับใคร ต้องรู้จักรู้ใจหุ้นส่วนของเราเอาไว้ อย่างน้อยเวลาแยกวงออกไปจะได้ไม่มีเรื่องทะเลาะกัน

ศรัณยา ไชยสุต

ตะลุยข่าว : แกะรอยเสื้อทีมฟุตบอล ชิงทรัพย์...ปล้นสวาทจนมุม

ผมคิดเสมอว่า สักวันผมต้องโดนจับ ผมสงสารแต่ลูก ตอนนี้คงไม่มีใครหาเงินเลี้ยงครอบครัวอีกแล้ว นันทศักดิ์ ศรีคำม้วน หรือกว้าง วัย 25 ปี ผู้ต้องหาชิงทรัพย์ร้านสะดวกซื้อและบังคับพนักงานสาวอมนกเขา รับสารภาพ หลังหลบหนีคดีอยู่นานถึง 2 ปี แต่ท้ายที่สุดแล้วก็ถูกตำรวจจับกุมจนได้