รู้หรือยัง? "ทิด" ไม่ใช่พระ และ "สีกา" ไม่ได้หมายถึงผู้หญิงทุกคน เปิดความหมายที่แท้จริง!

รู้จักคำว่า “ทิด-สีกา” จริง ๆ แล้วแปลว่าอะไร? เปิดที่มาคำเรียกที่อยู่คู่สังคมไทย

รู้จักความหมายคำว่า “ทิด” และ “สีกา” ที่คนไทยใช้กันมานาน เปิดที่มาของคำเรียกในพระพุทธศาสนา พร้อมไขข้อเข้าใจผิดว่าทั้งสองคำมีความหมายอย่างไร

หลายคนคงเคยได้ยินคำว่า “ทิด” และ “สีกา” โดยเฉพาะจากข่าวที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์หรืออดีตพระ แต่รู้หรือไม่ว่า คำทั้งสองคำนี้มีความหมายและที่มาทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจมากกว่าที่หลายคนเข้าใจ

แม้ปัจจุบันคำว่า “ทิด-สีกา” บางครั้งอาจถูกนำไปใช้ในบริบทข่าวเชิงลบ แต่ความหมายดั้งเดิมของคำเหล่านี้ไม่ได้เป็นคำตำหนิหรือคำกล่าวหา หากเป็นคำเรียกสถานะของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาและวิถีชีวิตของสังคมไทย

“ทิด” แปลว่าอะไร?

“ทิด” เป็นคำที่ใช้เรียกผู้ชายที่เคยบวชเป็นพระภิกษุหรือสามเณร และภายหลังได้ ลาสิกขา หรือออกจากสมณเพศกลับมาใช้ชีวิตแบบฆราวาส

ในสังคมไทยมักใช้คำว่า “ทิด” นำหน้าชื่อ เช่น “ทิดสมชาย” หรือ “ทิดบุญมา” เพื่อแสดงว่าบุคคลนั้นเคยผ่านการบวชเรียนมาก่อน

ในอดีต การบวชถือเป็นช่วงเวลาสำคัญของชีวิตชายไทย เพราะเป็นโอกาสในการศึกษาพระธรรม ฝึกฝนวินัย และเรียนรู้หลักการดำเนินชีวิต เมื่อกลับมาเป็นฆราวาส ชุมชนจึงนิยมเรียกว่า “ทิด” เพื่อให้เกียรติและระลึกถึงประสบการณ์ในสมณเพศ

คำว่า “ทิด” มาจากคำว่าอะไร?

มีคำอธิบายทางภาษาว่า คำว่า “ทิด” อาจมีที่มาจากคำว่า “บัณฑิต” ซึ่งหมายถึงผู้มีความรู้ โดยเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเสียงตามการใช้ภาษาในชีวิตประจำวัน จนกลายมาเป็นคำเรียกอดีตพระที่คนไทยใช้กันในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม ที่มาของคำนี้ยังมีคำอธิบายทางภาษาศาสตร์หลายแนวทาง แต่ความหมายที่ใช้กันทั่วไปในภาษาไทยปัจจุบันคือ ผู้ชายที่เคยบวชแล้วลาสิกขา

“สีกา” แปลว่าอะไร?

“สีกา” หมายถึง ผู้หญิงที่เป็นฆราวาส เมื่อกล่าวถึงในบริบทที่เกี่ยวข้องกับพระภิกษุ

คำนี้มักพบในบริบททางพระพุทธศาสนา เช่น

• พระสนทนากับสีกา
• สีกาถวายอาหารพระ
• พระรับกิจนิมนต์จากสีกา

คำว่า “สีกา” มีความเกี่ยวข้องกับคำว่า อุบาสิกา ซึ่งหมายถึงหญิงผู้นับถือพระพุทธศาสนา โดยเป็นคำที่ใช้แยกสถานะระหว่างพระภิกษุและฆราวาสหญิง

“สีกา” ไม่ใช่คำเรียกในทางเสียหาย

หลายคนอาจเข้าใจว่าคำว่า “สีกา” มีความหมายในเชิงลบ เนื่องจากมักปรากฏในข่าวเกี่ยวกับข้อพิพาทระหว่างพระกับผู้หญิง แต่ความหมายดั้งเดิมของคำนี้เป็นเพียงคำเรียกสถานะของผู้หญิงทั่วไปในบริบทเกี่ยวกับพระสงฆ์เท่านั้น

เช่นเดียวกับคำว่า “อุบาสก” ที่ใช้เรียกชายฆราวาสผู้ปฏิบัติธรรม และ “อุบาสิกา” ที่ใช้เรียกหญิงฆราวาสผู้ปฏิบัติธรรม

ใครบ้างที่พระไม่ได้เรียกว่า “สีกา”?

แม้คำว่า “สีกา” จะใช้เรียกผู้หญิงที่เป็นฆราวาสในบริบทของพระภิกษุ แต่ไม่ได้หมายถึงผู้หญิงทุกคน โดยผู้ที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า “สีกา” ได้แก่

• ภิกษุณี ผู้หญิงที่บวชเป็นนักบวชในพระพุทธศาสนา เพราะมีสถานะเป็นนักบวช ไม่ใช่ฆราวาส
• สามเณรี ผู้หญิงที่บรรพชาเป็นสามเณรี ซึ่งอยู่ในเพศบรรพชิตเช่นกัน
• แม่ชีหรือผู้ปฏิบัติธรรมบางกลุ่ม ซึ่งถือศีลและใช้ชีวิตในวัด ไม่ได้อยู่ในฐานะฆราวาสทั่วไป

ดังนั้น คำว่า “สีกา” จึงเป็นคำที่ใช้แยกสถานะระหว่าง พระภิกษุ (นักบวชชาย) กับ ผู้หญิงฆราวาส ในบริบททางศาสนา ไม่ใช่คำเรียกผู้หญิงทุกคนในสังคม

ทำไมคำว่า “ทิด-สีกา” มักถูกพูดคู่กัน?

ในปัจจุบัน คำว่า “ทิด-สีกา” มักถูกใช้เมื่อกล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างอดีตพระที่ลาสิกขาแล้วกับผู้หญิงฆราวาส โดยเฉพาะในข่าวหรือเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับอดีตพระสงฆ์

อย่างไรก็ตาม หากมองจากความหมายดั้งเดิม ทั้งสองคำไม่ได้เป็นคำด่าหรือคำกล่าวหา แต่เป็นคำเรียกตามสถานะทางสังคมและวัฒนธรรมไทย

รวมคำเรียกที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา

• พระภิกษุ : ชายที่เข้าสู่สมณเพศและได้รับการอุปสมบท
• สามเณร : ผู้บวชเป็นนักบวชชายที่ยังไม่ถึงเกณฑ์เป็นพระภิกษุ
• อุบาสก : ชายฆราวาสผู้นับถือพระพุทธศาสนา
• อุบาสิกา : หญิงฆราวาสผู้นับถือพระพุทธศาสนา
• ทิด : ชายที่เคยบวชและลาสิกขาแล้ว
• สีกา : หญิงฆราวาสในบริบทที่เกี่ยวข้องกับพระ

สรุปความหมาย “ทิด-สีกา”

คำว่า “ทิด” และ “สีกา” เป็นคำที่สะท้อนวัฒนธรรมไทยและความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์กับฆราวาส

“ทิด” หมายถึงชายที่เคยผ่านการบวชเรียนมาก่อน ส่วน “สีกา” หมายถึงหญิงฆราวาสเมื่อกล่าวถึงในบริบททางพระพุทธศาสนา แม้ปัจจุบันบางครั้งคำเหล่านี้จะถูกใช้ในข่าวจนมีความหมายแฝง แต่รากศัพท์เดิมเป็นเพียงคำเรียกตามสถานะ ไม่ใช่คำที่มีความหมายด้านลบ

 

• 3 นักษัตรดวงเปิด รับทรัพย์เดือนกันยายน 2569 ส่วน 1 นักษัตรต้องชำระกรรม!
• แบบทดสอบ เลือก “กำไลหยก” ที่ชอบที่สุด บอกแนวโน้มโชคของคุณในเดือนกันยายน

 

แหล่งอ้างอิง: ราชบัณฑิตยสภา พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน, เอกสารด้านภาษาไทยและวัฒนธรรมไทย, คำศัพท์ทางพระพุทธศาสนาในพระไตรปิฎก