"ตราครุฑ" เพิ่งรู้มี 2 แบบ เปิดความหมายตราแผ่นดินไทยบนเอกสารราชการ

"ตราครุฑ" บนเอกสารราชการไทย มองเผินๆ อาจเหมือนกันแต่แท้จริงแล้วมี 2 แบบ เปิดความหมายของตราแผ่นดินไทยและความแตกต่าง 

ถ้าพูดถึง "ตราครุฑ" หรือตราแผ่นดินของไทย เชื่อว่าทุกคนต้องคุ้นตากันดีเพราะปรากฏอยู่บนเอกสารสำคัญรอบตัวเราเสมอ โดยตามคติความเชื่อโบราณ "พญาครุฑ" คือเทพพาหนะของพระนารายณ์ จึงถูกนำมาใช้เป็นสัญลักษณ์แห่งพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ผู้เป็นประมุข โดยเริ่มนำมาใช้อย่างเป็นทางการเต็มรูปแบบแทนตราแผ่นดินเดิมตั้งแต่ปี พ.ศ. 2453 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เป็นต้นมา

แต่รู้หรือไม่ว่า... หากเราลองซูมดูรายละเอียดดีๆ ตราครุฑในหนังสือราชการไทยนั้น ถูกแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ ที่มีความหมายและการใช้งานต่างกัน

1. ครุฑเท้าตั้ง (ครุฑดุน) : สัญลักษณ์เฉพาะองค์พระมหากษัตริย์

• ลักษณะ: หากสังเกตที่บริเวณกรงเล็บหรือเท้าของพญาครุฑ จะมีลักษณะ "จิกงอตั้งขึ้น" คล้ายกำลังเตรียมพร้อมเหินทะยานสู่ฟากฟ้า ชฎาทรงสูง ทรงเครื่องประดับ

• การใช้งาน: ตรานี้ "ใช้เฉพาะองค์พระมหากษัตริย์เท่านั้น" โดยจะปรากฏอยู่บนหน้าปกราชกิจจานุเบกษา, หนังสือเดินทาง (Passport), ตราราชการของกรมราชองครักษ์ รวมถึงหน่วยงานในสังกัดกระทรวงการต่างประเทศที่ต้องเป็นตัวแทนพระองค์ในการเจริญสัมพันธไมตรี

2. ครุฑเท้าเหยียดตรง : ตราสามัญของหนังสือราชการทั่วไป

• ลักษณะ: กรงเล็บหรือเท้าของพญาครุฑจะมีลักษณะ "เหยียดกางตรงกางออกทางด้านข้าง" ไม่ได้จิกตั้งขึ้นเหมือนแบบแรก ชฎาทรงสั้น ทรงเครื่องประดับน้อย

• การใช้งาน: เป็นตราครุฑที่เราพบเห็นได้บ่อยที่สุดในชีวิตประจำวัน เพราะใช้ในหนังสือราชการปกติทั่วไป แต่มีความแตกต่างเรื่องของขนาด! คือ ถ้าเป็น หนังสือราชการภายนอก (ติดต่อระหว่างหน่วยงานหรือเอกชน) จะใช้ขนาดความสูง 3 เซนติเมตร แต่ถ้าเป็น หนังสือราชการภายใน (บันทึกข้อความภายในหน่วยงาน) จะใช้ขนาดความสูง 1.5 เซนติเมตร