"นิสิต" ต่างจาก "นักศึกษา" อย่างไร มหาวิทยาลัยไหนใช้คำว่า "นิสิต"

รวมมหาวิทยาลัยที่ใช้คำว่า “นิสิต” พร้อมไขข้อสงสัย นิสิต กับ นักศึกษา ต่างกันอย่างไร?

เมื่อพูดถึงผู้ที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับอุดมศึกษา หลายคนคงคุ้นเคยกับคำว่า “นักศึกษา” แต่ในบางมหาวิทยาลัยกลับใช้คำว่า “นิสิต” แทน จนทำให้เกิดคำถามอยู่เสมอว่าทั้งสองคำนี้มีความหมายแตกต่างกันหรือไม่ และเหตุใดแต่ละสถาบันจึงเลือกใช้คำเรียกไม่เหมือนกัน

ความจริงแล้ว คำว่า “นิสิต” และ “นักศึกษา” ล้วนใช้เรียกผู้ที่กำลังศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยเช่นเดียวกัน ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ที่มาและธรรมเนียมการใช้ของแต่ละสถาบัน มากกว่าจะเป็นความแตกต่างด้านสถานะหรือระดับการศึกษา

“นิสิต” หมายถึงอะไร?

คำว่า “นิสิต” มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลี หมายถึง “ผู้อาศัยอยู่กับอาจารย์หรืออุปัชฌาย์” สะท้อนรูปแบบการศึกษาในอดีตที่ผู้เรียนมักพักอาศัยอยู่ภายในสำนักเรียนหรือสถานศึกษา โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยเก่าแก่ที่ได้รับอิทธิพลจากระบบการศึกษาดั้งเดิม จึงนิยมใช้คำว่า “นิสิต” เป็นคำเรียกผู้เรียนมาจนถึงปัจจุบัน

“นักศึกษา” มีที่มาอย่างไร?

ส่วนคำว่า “นักศึกษา” เกิดขึ้นในช่วงที่ระบบการศึกษาสมัยใหม่ของไทยเริ่มขยายตัว โดยเฉพาะการก่อตั้งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยเปิดที่ไม่ได้จัดให้ผู้เรียนพักอาศัยภายในมหาวิทยาลัย จึงมีการบัญญัติคำว่า “นักศึกษา” ขึ้นมาเพื่อใช้เรียกผู้เรียนในลักษณะที่เป็นภาษาไทยมากขึ้น

ต่อมา คำว่า “นักศึกษา” ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย และกลายเป็นคำเรียกมาตรฐานของมหาวิทยาลัยส่วนใหญ่ในประเทศไทย แม้ว่าหลายแห่งจะมีหอพักภายในมหาวิทยาลัยก็ตาม

นิสิต กับ นักศึกษา ต่างกันหรือไม่?

ในทางปฏิบัติ ทั้ง “นิสิต” และ “นักศึกษา” มีความหมายเดียวกัน คือผู้ที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับอุดมศึกษา ความแตกต่างไม่ได้อยู่ที่สิทธิ หน้าที่ หรือระดับการเรียน แต่เป็นเรื่องของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมองค์กร และธรรมเนียมของแต่ละมหาวิทยาลัยที่สืบทอดต่อกันมา

ดังนั้น ไม่ว่าจะถูกเรียกว่า “นิสิต” หรือ “นักศึกษา” ต่างก็เป็นผู้เรียนในระดับมหาวิทยาลัยเหมือนกันทุกประการ

รายชื่อมหาวิทยาลัยที่ใช้คำว่า “นิสิต”

ปัจจุบันยังมีมหาวิทยาลัยหลายแห่งในประเทศไทยที่คงธรรมเนียมการใช้คำว่า “นิสิต” เรียกผู้เรียน ได้แก่

• จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
• มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
• มหาวิทยาลัยนเรศวร
• มหาวิทยาลัยบูรพา
• มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
• มหาวิทยาลัยทักษิณ
• มหาวิทยาลัยพะเยา
• มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
• มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
• มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

แม้คำว่า “นิสิต” และ “นักศึกษา” จะมีที่มาทางประวัติศาสตร์แตกต่างกัน แต่ในปัจจุบันทั้งสองคำต่างหมายถึงผู้เรียนในระดับมหาวิทยาลัยเช่นเดียวกัน โดยการเลือกใช้คำใดขึ้นอยู่กับธรรมเนียมและอัตลักษณ์ของแต่ละสถาบัน หากได้ยินคำว่า “นิสิต” ก็ไม่ต้องสงสัยว่าแตกต่างจาก “นักศึกษา” เพราะทั้งสองคำมีสถานะและความหมายในทางการศึกษาไม่ต่างกันนั่นเอง