"นางเงือก" ชื่ออะไร? เปิดชื่อจริงแม่ของสุดสาคร ถึงกลับคดีพลิก!

หากพูดถึงตัวละครหญิงที่ตราตรึงใจที่สุดใน "วรรณคดีไทย" ของกวีเอกสุนทรภู่ ก็คงหนีไม่พ้น "นางเงือกในพระอภัยมณี" นางเอกแสนสวยผู้ที่ช่วยพระอภัยมณีหนีจากถ้ำ และเป็นมารดาของสุดสาครผู้น่ารัก

แต่เคยสงสัยไหมว่า... ตลอดทั้งเรื่องเราเรียกนางว่า "นางเงือก" มาตลอด แล้วจริงๆ นางมี "ชื่อจริง" หรือไม่? และถ้าหากมี นางเงือก ชื่ออะไร? วันนี้เราจะพาไปไขคำตอบที่ทำเอาหลายคนต้องร้องอ้อ! กับชื่อที่ถูกตั้งขึ้นภายหลังจนกลายเป็นตำนาน

เผยชื่อนางเงือก "จันทวดีพันปีหลวง" มาจากไหน?

สำหรับคอวรรณคดีตัวจริง อาจเคยได้ยินชื่อ "พระนางจันทวดีพันปีหลวง" ซึ่งถูกระบุว่าเป็นชื่อของนางเงือก แต่ช้าก่อน! ข้อมูลนี้มีที่มาที่น่าสนใจและอาจจะ "คดีพลิก" สำหรับใครหลายคน

• ที่มาของชื่อ: ชื่อนี้ไม่ได้ปรากฏในตอนที่สุนทรภู่แต่ง "พระอภัยมณี" ภาคแรก แต่ปรากฏในตอนต่อมา (ซึ่งเป็นฉบับต่อยอด) โดยเป็นชื่อที่ สุดสาคร เป็นผู้สถาปนาให้พระมารดาหลังจากที่นางได้กลายเป็นมนุษย์โดยสมบูรณ์

• ความหมาย: เป็นการ "เฉลิมนาม" หรือการตั้งชื่อยศถาบรรดาศักดิ์เพื่อให้สมกับฐานะพระมารดาของกษัตริย์ผู้ครองเมืองลังกานั่นเอง

"นางเงือก" ในต้นฉบับสุนทรภู่ "นางไม่มีชื่อจริง!"

หากยึดตามบทกลอนของสุนทรภู่จริงๆ จะพบว่าท่านกวีเอกไม่ได้ตั้งชื่อเฉพาะเจาะจงให้กับนางเงือก รวมถึงตัวละครอื่นๆ อย่าง "นางผีเสื้อสมุทร" หรือ "ชีเปลือย" ด้วยเช่นกัน

ทำไม "นางเงือก" ถึงไม่มีชื่อ?

ในสมัยก่อน การเรียกชื่อตัวละครตาม "เผ่าพันธุ์" หรือ "ลักษณะเด่น" เป็นเรื่องปกติของวรรณคดีไทย เช่น

1. นางเงือก: เรียกตามเผ่าพันธุ์ที่มีครึ่งคนครึ่งปลา

2. นางผีเสื้อสมุทร: เรียกตามประเภทของยักษ์จำพวกหนึ่ง

3. ชีเปลือย: เรียกตามลักษณะการแต่งกาย (หรือไม่แต่งเลย)

ดังนั้น การเรียกนางว่า "นางเงือก" จึงถือว่าถูกต้องที่สุดตามเจตนารมณ์เดิมของสุนทรภู่ครับ

จาก "หางปลา" สู่ "มนุษย์" ปาฏิหาริย์ที่ทำให้ชื่อจันทวดีถือกำเนิด

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้นางเงือกได้รับการสถาปนาชื่อ จันทวดีพันปีหลวง เกิดขึ้นหลังจากที่นางรักษาศีลห้าอย่างเคร่งครัดที่โขดผาหลังเกาะแก้วพิสดารนับสิบปี จนเกิดปาฏิหาริย์!

• พระอินทร์เสด็จลงมา: ด้วยอานิสงส์แห่งผลบุญ พระอินทร์จึงเสด็จมาตัดหางให้นางเงือก ทำให้นางกลายเป็นมนุษย์โดยสมบูรณ์

• การต้อนรับสู่เมืองลังกา: เมื่อสุดสาครทราบข่าว จึงจัดเรือมารับพระมารดาไปอยู่ที่เมืองลังกาด้วยกัน และนี่คือจุดเริ่มต้นของการใช้ชื่อ "จันทวดี" ในฐานะเจ้านายชั้นสูงนั่นเอง

สรุป นางเงือก ชื่ออะไร?

ถ้าคุณอยากเรียกให้ถูกต้องตามฉบับดั้งเดิมของสุนทรภู่ การเรียกว่า "นางเงือก" คือคำตอบที่คลาสสิกที่สุด แต่ถ้าอยากเรียกตามยศถาบรรดาศักดิ์ในตอนท้ายเรื่อง ชื่อ "พระนางจันทวดีพันปีหลวง" ก็เป็นชื่อที่แสดงถึงจุดจบที่แสนแฮปปี้เอนดิ้งของนางเอกผู้อาภัพคนนี้ครับ!

อ่านเพิ่มเติม:

• ประวัติวันสุนทรภู่ 2569 ผลงานของสุนทรภู่ กวี 4 แผ่นดินของไทย
• กลอนสุนทรภู่ คติสอนใจ จากบทกวีของสุนทรภู่
• 15 เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ "สุนทรภู่" กวี 4 แผ่นดิน ของประเทศไทย