สอนให้เด็กคิดเป็น ไม่ใช่จำเก่ง

คอลัมน์ Education Ideas เรื่อง - ดร.สาธิต พุทธชัยยงค์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชม

ปัญหานักเรียนนักศึกษาขาดคุณภาพในประเทศไทย ปรากฏขึ้นในสื่อ และเป็นที่ถกเถียงกันมานาน เมื่อมีการจัดอันดับคุณภาพการศึกษาของสำนักต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะในช่วง 1 ปีมานี้ จะเห็นได้ว่ามีการนำเสนอข่าวเกี่ยวกับปัญหาทักษะ ความรู้ของนักเรียนไทยว่าต่ำกว่ามาตรฐานปรากฏออกมาค่อนข้างถี่ ส่วนหนึ่งอาจจะมาจากความวิตกกังวลของหลาย ๆ ฝ่าย อันเนื่องมาจากการเปิด AEC

ผมมองว่าปรากฏการณ์ที่วงการศึกษาบ้านเราประสบอยู่ในขณะนี้ มาจากผลผลิตของรูปแบบการเรียนการสอนที่วัดผลจากคะแนนสอบมากกว่าจะเรียนเพื่อฝึกกระบวนการคิด ซึ่งเป็นผลให้นักเรียนไทยให้ความสำคัญกับการท่องจำเนื้อหาให้ได้มากที่สุดเพื่อนำไปทำผลคะแนนในการสอบ จนเกิดเป็น

ค่านิยมการเรียนพิเศษของนักเรียนไทย จนเห็นได้ว่ามีโรงเรียนสอนพิเศษ โรงเรียนติวเตอร์ที่สอนเทคนิคการจำเพื่อนำไปใช้ในสอบ เติบโตขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

เมื่อลองหันไปดูระบบการศึกษาของประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งเป็นประเทศที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาประเทศได้รวดเร็ว พบว่าระบบการศึกษาของประเทศนี้ไม่ได้ให้คุณค่ากับเรื่องการทำคะแนนสูงสุดมากเท่าการสอนให้นักเรียนส่วนใหญ่สามารถสอบผ่านมาตรฐานตามที่กำหนดควบคู่ไปกับการพัฒนาให้นักเรียนได้ศึกษาองค์ความรู้ในมิติอื่น ๆ อย่างสมดุล

เมื่อเร็ว ๆ นี้ผมมีโอกาสไปเยี่ยมชมรูปแบบการจัดการเรียนการศึกษาของ "Excel Public School" ซึ่งเป็นโรงเรียนของเอกชนเปิดสอนระดับประถมศึกษา ตั้งอยู่ในประเทศอินเดีย ความน่าสนใจของโรงเรียนแห่งนี้คือมีการพัฒนา

สิ่งแวดล้อมทางการศึกษา โดยนำเอาเทคโนโลยีมาบูรณาการในหลักสูตรการเรียนการสอน และใช้กลยุทธ์ในการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ ด้วยการให้นักเรียนรู้ผ่านการสำรวจและการ

ค้นพบด้วยตัวเอง เพื่อเป็นการเสริมสร้าง

ทักษะการคิด และยังเป็นการปูพื้นฐานให้นักเรียนรู้จักรับผิดชอบการเรียนรู้ของตัวเองและสังคม

วิธีการสอนของโรงเรียน จะมุ่งเน้นให้นักเรียนเรียนรู้จากปัญหาที่พบจริง

ต้องเรียนรู้ที่จะซักถาม แก้ปัญหา แบ่งปัน

ความคิดระหว่างเพื่อน ที่สำคัญเด็กจะได้เรียนรู้ที่จะเข้าใจธรรมชาติของโลก และความหลากหลายของมุนษย์ โดยจะมีครูเป็นศูนย์กลาง ในการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เด็กสร้างการเรียนรู้ของตัวเอง ครูจะผู้ทำหน้าที่ดูแล และหากลวิธีการสอน การเรียนรู้ กระตุ้นให้เด็กแสดงความคิดและแสดงออก และสุดท้ายจะเป็นการประเมินศักยภาพและความสนใจ การส่งเสริมจุดแข็งและปรับจุดอ่อนให้กับเด็กแต่ละคนในชั้นเรียน

ปัจจุบันรูปแบบการเรียนการสอนของโรงเรียนแห่งนี้เป็นรูปแบบที่ได้รับการยอมรับและความชื่นชม ทั้งยังถูกยกย่องว่าเป็นโรงเรียนที่ดี มีคุณภาพมากที่สุดแห่งหนึ่งในอินเดีย มีจำนวนนักเรียนนับพันคน ผู้ปกครองต่างจองคิวเพื่อให้บุตรหลานของตัวเองมีโอกาสมาเรียนที่โรงเรียนแห่งนี้

ทั้ง ๆ ที่เมื่อแรกเริ่มของการก่อตั้ง ไม่มีผู้ปกครองคนใดเลยที่อยากจะส่งบุตรหลานของตัวเองมาเรียน นักเรียนรุ่นแรกของโรงเรียนมีจำนวนไม่ถึงร้อยคน ต้องเกณฑ์บุตรหลานของพนักงานบริษัทที่เป็นผู้อุปถัมภ์โรงเรียนให้มาเรียนกันเลยทีเดียว และทราบว่าแนวคิดของโรงเรียนแห่งนี้กำลังจะถูกนำไปเป็น

รูปแบบของอีกหลาย ๆ โรงเรียนทั่วโลก

ผมค่อนข้างประทับใจในแนวคิดและวิธีการจัดรูปแบบการเรียนการสอนของ "Excel Public School" เพราะเป็น

รูปแบบที่คล้ายคลึงกับที่ราชมงคลกรุงเทพกำลังทำอยู่ คือรู้ทฤษฎี เก่งปฏิบัติ และคิดสร้างสรรค์

เราเน้นให้เด็กรู้ทฤษฎี และเนื้อหาด้านวิชาการ แต่ไม่จำเป็นต้องเก่งมาก เพราะเราเป็นมหาวิทยาลัยที่สอนเรื่องของอาชีพ ดังนั้น เด็กของเราต้องปฏิบัติเก่ง ต้องลงมือทำได้จริง

เราให้ความสำคัญเรื่องของความคิดสร้างสรรค์ เพราะทำงานเก่งไม่เพียงพอ ความคิดสร้างสรรค์จะเข้ามาช่วยต่อยอด และพัฒนาองค์ความรู้เฉพาะด้านของนักศึกษาให้ก้าวกระโดด เช่นนักศึกษาที่เรียนออกแบบเครื่องเรือนที่ราชมงคลกรุงเทพจะต้องเรียนรู้ในเรื่องของวิศวกรรมศาสตร์และการตลาดด้วยเพราะเครื่องเรือนที่ออกแบบมานั้นต้องทำได้จริง และต้องขายได้ด้วย

กระบวนการสอนของเราไม่ได้สอนนักศึกษาให้ท่องจำ หรือปฏิบัติเก่งทำงานเก่งในสิ่งเดิม ๆ แต่เราออกแบบเพื่อสอนให้นักศึกษา สามารถคิดสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ เพื่อนำไปตอบโจทย์เดิม หรือปัญหาแบบเดิม ๆ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการออกแบบการเรียนการสอนของ "Excel Public School"

สุดท้ายนี้ต้องย้อนกลับมามองในประเทศไทยและถามว่าหากเรายังคงให้ความสำคัญกับการวัดผลระดับความรู้ความสามารถของนักเรียนนักศึกษาจากผลคะแนนสอบเป็นสำคัญอย่างทุกวันนี้ผมมองว่าในอีก 10 ปีข้างหน้าเราก็จะยังคงถกเถียงปัญหาทักษะเด็กไทยเป็นรองเพื่อนบ้านอยู่เช่นเดิมไม่เปลี่ยน