ภัยเงียบ “เครื่องดื่มกระป๋อง” จุดเล็กๆ ที่หลายคนไม่ระวัง เสี่ยงกิน "ฉี่หนู" ไม่รู้ตัว

ภัยเงียบ “เครื่องดื่มกระป๋อง” จุดเล็กๆ ที่หลายคนไม่ระวัง เสี่ยงกิน "ฉี่หนู" ไม่รู้ตัว เสี่ยงสารพัดเชื้อโรคที่มองไม่เห็น

อากาศร้อน ๆ ได้เครื่องดื่มเย็นสักกระป๋อง หลายคนคงเปิดฝากระป๋องแล้วดื่มจากปากกระป๋องทันที โดยแทบไม่ได้คิดว่าพื้นผิวด้านบนของกระป๋องผ่านอะไรมาบ้างก่อนมาถึงมือเรา ทั้งการผลิต ขนส่ง โกดัง ชั้นวางสินค้า ไปจนถึงการสัมผัสจากคนจำนวนมาก

แม้เครื่องดื่มภายในกระป๋องจะถูกปิดผนึก แต่ ด้านนอกของกระป๋องไม่ได้เป็นพื้นที่ปลอดเชื้อ ฝุ่น เชื้อจุลินทรีย์ หรือสิ่งสกปรกจากสิ่งแวดล้อมสามารถปนเปื้อนอยู่บนพื้นผิวได้ โดยเฉพาะบริเวณฝาด้านบนที่ริมฝีปากต้องสัมผัสโดยตรงขณะดื่ม

ปากกระป๋องไม่ได้สะอาดเสมอ แม้ภายนอกจะดูไม่มีคราบ

ระหว่างการขนส่งและจัดเก็บ กระป๋องเครื่องดื่มอาจผ่านทั้งโกดัง ลังสินค้า รถขนส่ง ห้องเก็บสินค้า และชั้นวางก่อนถึงผู้บริโภค พื้นผิวภายนอกจึงสามารถสัมผัสฝุ่น สิ่งสกปรก มือของผู้คน หรือสัตว์พาหะได้โดยที่มองด้วยตาเปล่าไม่เห็น

งานวิจัยที่สำรวจพื้นผิวด้านบนของกระป๋องอาหารและเครื่องดื่มพบว่า สามารถตรวจพบการปนเปื้อนของแบคทีเรียและเชื้อราหลายชนิดบนพื้นผิวกระป๋องได้ สะท้อนว่าการที่กระป๋องดูสะอาดไม่ได้หมายความว่าจะปราศจากจุลินทรีย์เสมอไป

อีกงานศึกษาที่ตรวจตัวอย่างฝากระป๋องเครื่องดื่มจากร้านค้าพบปริมาณแบคทีเรียบนฝากระป๋องที่ดูสะอาดจากภายนอกเช่นกัน โดยปริมาณและชนิดของจุลินทรีย์แตกต่างกันตามสภาพแวดล้อมและการจัดเก็บ

“ฉี่หนูบนกระป๋อง” เกิดขึ้นได้จริงหรือไม่?

โรคฉี่หนู หรือ Leptospirosis เกิดจากเชื้อแบคทีเรียในสกุล Leptospira ซึ่งสามารถถูกขับออกมากับปัสสาวะของสัตว์ที่ติดเชื้อ โดยเฉพาะสัตว์ฟันแทะอย่างหนู รวมถึงสัตว์เลี้ยงและสัตว์ชนิดอื่น ๆ

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ หรือ CDC ระบุว่า คนสามารถติดเชื้อได้จากการสัมผัสปัสสาวะของสัตว์ติดเชื้อโดยตรง หรือสัมผัสน้ำ ดิน และอาหารที่ปนเปื้อนปัสสาวะดังกล่าว เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือรอยถลอก รวมถึงเยื่อบุตา จมูก และปาก

ดังนั้น ในทางทฤษฎี หากกระป๋องถูกเก็บในบริเวณที่มีหนูและมีปัสสาวะของหนูที่ติดเชื้อปนเปื้อนอยู่บนฝาหรือปากกระป๋อง การนำบริเวณนั้นมาสัมผัสกับปากโดยตรงก็อาจเป็นช่องทางหนึ่งของการสัมผัสเชื้อได้

อย่างไรก็ตาม แหล่งเสี่ยงสำคัญที่หน่วยงานสาธารณสุขให้ความสนใจมากกว่ากระป๋องเครื่องดื่ม คือการสัมผัสน้ำหรือดินที่ปนเปื้อนปัสสาวะสัตว์ โดยเฉพาะช่วงฝนตกหนักและน้ำท่วม แต่ถึงอย่างไรก็ไม่ควรละเลยสุขอนามัยเมื่อต้องดื่มเครื่องดื่มจากกระป๋อง

เชื้อโรคเข้าร่างกายจากปากกระป๋องได้อย่างไร?

เมื่อเราเปิดกระป๋อง แผ่นโลหะบริเวณฝาจะถูกกดลงไปด้านในเล็กน้อย ขณะเดียวกันริมฝีปากก็สัมผัสกับพื้นผิวด้านบนโดยตรง หากบริเวณดังกล่าวมีสิ่งสกปรกหรือจุลินทรีย์ติดอยู่ ก็อาจถูกนำเข้าสู่บริเวณปากได้

พื้นผิวที่ผ่านการสัมผัสและเก็บรักษาไม่ถูกสุขลักษณะสามารถมีแบคทีเรียหรือเชื้อราอื่น ๆ ปนเปื้อนได้เช่นกัน แม้การพบเชื้อบนพื้นผิวจะไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ป่วยทุกครั้ง แต่การลดการสัมผัสสิ่งปนเปื้อนโดยไม่จำเป็นก็เป็นวิธีป้องกันที่ทำได้ง่าย

นอกจากความสะอาดของพื้นผิวแล้ว ก่อนซื้อเครื่องดื่มหรืออาหารกระป๋องควรตรวจสภาพบรรจุภัณฑ์ด้วย หากกระป๋องบวม รั่ว มีสนิมมาก หรือบุบรุนแรงบริเวณรอยต่อ ไม่ควรนำมาบริโภค เพราะความเสียหายของบรรจุภัณฑ์อาจส่งผลต่อความสมบูรณ์ของการปิดผนึก

หากกระป๋องตกอยู่ในพื้นที่น้ำท่วมยิ่งต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ FDA แนะนำว่าอาหารหรือเครื่องดื่มที่สัมผัสน้ำท่วมอาจมีความเสี่ยงจากการปนเปื้อน และกระป๋องโลหะที่ยังสมบูรณ์จำเป็นต้องผ่านขั้นตอนทำความสะอาดและฆ่าเชื้ออย่างเหมาะสมก่อนนำกลับมาใช้

ก่อนเปิดกระป๋อง ควรทำอย่างไร?

วิธีง่ายที่สุดคือ ล้างหรือเช็ดบริเวณฝาด้านบนของกระป๋องก่อนเปิด โดยเฉพาะกระป๋องที่วางขายแบบเปิดโล่ง เก็บในโกดัง หรือมีฝุ่นเกาะ หากสามารถล้างด้วยน้ำสะอาดและเช็ดให้แห้งก่อนเปิดได้ก็ช่วยกำจัดสิ่งสกปรกบนพื้นผิวออกไปได้ส่วนหนึ่ง

สำหรับกระป๋องที่มีคราบผิดปกติ เช่น มูลสัตว์ รอยปัสสาวะ ฝุ่นหนามาก สนิม หรือสิ่งสกปรกที่ไม่ทราบแหล่งที่มา หากไม่มั่นใจในความสะอาด ควรเลือกกระป๋องใหม่

สรุปคือ ไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกจนเลิกดื่มเครื่องดื่มกระป๋อง เพราะตัวกระป๋องไม่ได้เป็นอันตรายโดยตัวมันเอง และเครื่องดื่มภายในถูกปิดผนึกจากโรงงาน แต่สิ่งที่ควรใส่ใจคือ ความสะอาดของพื้นผิวด้านนอก โดยเฉพาะบริเวณที่ปากของเราจะสัมผัส