เปิดนามสกุล "ลูกหลานพระยาพิชัยดาบหัก" ทายาทวีรบุรุษนักรบ ทหารเอกพระเจ้าตาก

เปิดนามสกุล “ทายาทพระยาพิชัยดาบหัก” วีรบุรุษนักรบ ทหารเอกคู่พระทัยพระเจ้าตากสินมหาราช 

พระยาพิชัยดาบหัก เป็นหนึ่งในวีรบุรุษสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย ผู้มีชื่อเสียงด้านความกล้าหาญ ความซื่อสัตย์ และความกตัญญูกตเวที โดยเฉพาะวีรกรรมในการป้องกันเมืองพิชัยในสมัยกรุงธนบุรี จนได้รับสมญานามว่า “พระยาพิชัยดาบหัก”

พระยาพิชัยดาบหัก เดิมชื่อ จ้อย เกิดที่บ้านห้วยคา เมืองพิชัย ปัจจุบันอยู่ในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ ในช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา ต่อมาได้รับการศึกษาและฝึกฝนทั้งด้านการต่อสู้และวิชาความรู้ จนมีความสามารถโดดเด่นด้านมวยและดาบ

ต่อมาได้เข้ารับราชการกับสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ตั้งแต่ครั้งยังดำรงตำแหน่งเป็นพระยาตาก และได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยจนมีบรรดาศักดิ์สูงขึ้นตามลำดับ จาก หลวงพิชัยอาสา ก่อนจะได้รับแต่งตั้งเป็นพระยาพิชัย ผู้สำเร็จราชการเมืองพิชัย

วีรกรรมที่ทำให้กลายเป็น “พระยาพิชัยดาบหัก”

ชื่อ “พระยาพิชัยดาบหัก” เกิดขึ้นจากวีรกรรมในการรบครั้งสำคัญ เมื่อข้าศึกยกทัพมาตีเมืองพิชัยเป็นครั้งที่สอง พระยาพิชัยนำกำลังออกต่อสู้เพื่อป้องกันเมืองอย่างเต็มกำลัง

ระหว่างการรบ พระยาพิชัยถือดาบสองมือเข้าต่อสู้กับข้าศึกอย่างดุเดือด จนดาบข้างหนึ่งหัก แต่ยังคงต่อสู้ต่อไปและสามารถรักษาเมืองไว้ได้ เหตุการณ์ครั้งนั้นจึงกลายเป็นที่มาของสมญานาม “พระยาพิชัยดาบหัก” ที่ถูกกล่าวถึงสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

ลูกหลานพระยาพิชัยดาบหัก ใช้นามสกุลอะไร?

เมื่อประเทศไทยเข้าสู่ยุคที่มีการใช้นามสกุลอย่างเป็นทางการในสมัยรัชกาลที่ 6 ลูกหลานและสายสกุลที่สืบเชื้อสายจากบุคคลสำคัญในอดีตจึงมีการใช้นามสกุลอย่างชัดเจนมากขึ้น

สำหรับสายพระยาพิชัยดาบหัก มีข้อมูลระบุว่าสายสกุลหนึ่งที่สำคัญคือ “วิชัยขัทคะ” หรือบางแหล่งสะกดว่า “วิชัยขัธคะ” อ่านว่า วิ-ไช-ขัด-ทะ-คะ โดยมีความหมายโดยอนุโลมเกี่ยวกับ “ดาบวิเศษ” และเชื่อมโยงกับวีรกรรมของพระยาพิชัยดาบหัก

ข้อมูลระบุว่า นายท้าย วิชัยขัทคะ หรือขุนศรีพัฒนากร ซึ่งต่อมาได้รับเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระศรีพัฒนากร เป็นขุนนางในสมัยรัชกาลที่ 6 และเป็นทายาทรุ่นที่ 6 ของพระยาพิชัยดาบหัก

นายท้ายได้รับพระราชทานนามสกุล “วิชัยขัทคะ” จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2456 

ข้อมูลเกี่ยวกับสายสกุลพระยาพิชัยดาบหักยังมีการกล่าวถึงนามสกุลอื่น ๆ ที่เชื่อมโยงกับสายทายาท เช่น วิชัยลักขณา, ศรีศรากร, พิชัยกุล, ศิริปาลกะ, ดิฐานนท์, เชาวนปรีชา เป็นต้น

 

อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก

ประดิษฐานอยู่หน้าศาลากลางจังหวัดอุตรดิตถ์ อนุสาวรีย์แห่งนี้ได้รับการออกแบบและหล่อโดยกรมศิลปากร ทำพิธีเปิดเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2512 ภายในบริเวณมีพิพิธภัณฑ์ดาบเหล็กน้ำพี้ใหญ่ที่สุดในโลก อันเป็นที่เก็บรักษาดาบเหล็กน้ำพี้ใหญ่ที่สุดในโลก มีน้ำหนัก 557.8 กิโลกรัม ฝักดาบทำด้วยไม้ประดู่ ฝังลวดลายมุกหุ้มปลอกเงินสลักลาย และพิพิธภัณฑ์พระยาพิชัยดาบหัก ที่ภายในเก็บรวบรวมประวัติของพระยาพิชัยดาบหัก แบบจำลองสนามรบ วิถีชีวิตผู้คนเมืองอุตรดิตถ์ในสมัย อยุธยาตอนปลาย ตลอดจนเครื่องมือเครื่องใช้ในสมัยโบราณ