วิจัยใบมรณบัตร 500 อาชีพ ความเสี่ยงโรคร้ายของ "นักบิน-แอร์โฮสเตส" ที่ไม่มีใครเคยบอก

ฮาร์วาร์ดวิจัยจากใบมรณบัตรของผู้เสียชีวิต พบความเสี่ยงโรคร้ายของอาชีพ "นักบิน-แอร์โฮสเตส" ที่ไม่มีใครเคยบอก

หลายคนอาจมองว่าอาชีพพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินและนักบินมีความเสี่ยงจากการทำงานเพียงเรื่องความเหนื่อยล้า การนอนผิดเวลา หรือความกดดันจากการเดินทาง แต่ล่าสุดมีงานวิจัยที่ชี้ให้เห็นถึงอีกหนึ่งปัจจัยที่อาจส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว นั่นคือ “รังสีคอสมิก” (Cosmic Radiation) ที่มาจากอวกาศและมีระดับสูงขึ้นเมื่ออยู่บนพื้นที่สูง

รายงานจากสำนักข่าว Associated Press (AP) ระบุว่า งานวิจัยล่าสุดที่เผยแพร่ในวารสาร JAMA Internal Medicine พบว่า จากการศึกษากว่า 500 อาชีพในสหรัฐอเมริกา พนักงานต้อนรับบนเครื่องบินมีสัดส่วนการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสีสูงที่สุด ขณะที่นักบินอยู่ในอันดับที่ 2

นักวิจัยระบุว่า ผลการศึกษาดังกล่าวอาจเกี่ยวข้องกับการที่บุคลากรทางการบินต้องสัมผัสกับรังสีคอสมิกบนระดับความสูงเป็นเวลานาน และเกิดการสะสมของรังสีตลอดช่วงเวลาการทำงาน

งานวิจัยวิเคราะห์ข้อมูลผู้เสียชีวิตกว่า 12 ล้านคน

งานวิจัยนี้จัดทำโดยนักวิจัยจาก Harvard Medical School และสถาบันอื่น ๆ โดยใช้ข้อมูลจากระบบสถิติชีพแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา (National Vital Statistics System)

นักวิจัยวิเคราะห์ข้อมูลใบมรณบัตรของผู้เสียชีวิตมากกว่า 12.71 ล้านคน ระหว่างปี ค.ศ. 2020-2024 และเชื่อมโยงข้อมูลกับอาชีพที่ผู้เสียชีวิตเคยทำเป็นหลัก

การศึกษาครอบคลุมทั้งหมด 503 อาชีพ โดยมีข้อมูลของบุคลากรทางการบิน ได้แก่

• พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน 7,170 คน
• นักบิน 14,190 คน

นักวิจัยมุ่งศึกษาการเสียชีวิตจาก โรคมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสี ซึ่งประกอบด้วยมะเร็งหลายชนิด เช่น

• มะเร็งเต้านม
• มะเร็งระบบประสาทส่วนกลาง
• มะเร็งเม็ดเลือดขาวบางชนิด
• มะเร็งต่อมน้ำเหลือง
• มะเร็งต่อมไทรอยด์
• มะเร็งต่อมลูกหมาก
• มะเร็งผิวหนังเมลาโนมา
• มะเร็งผิวหนังชนิดอื่นที่ไม่ใช่เมลาโนมา

ทั้งนี้ นักวิจัยไม่ได้รวมมะเร็งปอดไว้ในการวิเคราะห์ เนื่องจากต้องการลดผลกระทบจากปัจจัยด้านการสูบบุหรี่

ผลวิจัยพบ ลูกเรือเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสีสูงกว่าอาชีพอื่น

หลังจากปรับปัจจัยต่าง ๆ เช่น อายุ เพศ เชื้อชาติ ระดับการศึกษา และสถานภาพสมรสแล้ว นักวิจัยพบว่า

• พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน มีสัดส่วนการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสีอยู่ที่ 6.9% สูงที่สุดในบรรดา 503 อาชีพ
• นักบิน มีสัดส่วนอยู่ที่ 6.7% อยู่ในอันดับที่ 2

ขณะที่เมื่อพิจารณาการเสียชีวิตจากมะเร็งประเภทอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับรังสี พบว่าอัตราของทั้งสองอาชีพอยู่ใกล้เคียงกับค่ากลางของอาชีพทั้งหมด

การวิเคราะห์เพิ่มเติมพบว่า เมื่อควบคุมปัจจัยด้านอายุ เพศ และเชื้อชาติแล้ว ความเสี่ยงสัมพัทธ์ในการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสีของ

• พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน สูงกว่าอาชีพอื่นประมาณ 1.50 เท่า
• นักบิน สูงกว่าอาชีพอื่นประมาณ 1.36 เท่า

ทำไมการบินบนที่สูงถึงได้รับรังสีคอสมิกมากขึ้น?

นักวิจัยอธิบายว่า บุคลากรทางการบินได้รับรังสีไอออไนซ์จากการทำงาน (Occupational Ionizing Radiation) ในระดับสูงเมื่อเทียบกับหลายอาชีพ โดยแหล่งสำคัญมาจาก รังสีคอสมิกที่ระดับความสูงของเที่ยวบินพาณิชย์

บนพื้นโลก ชั้นบรรยากาศทำหน้าที่เป็นเกราะช่วยป้องกันอนุภาคพลังงานสูงจากอวกาศ แต่เมื่อเครื่องบินบินสูงขึ้น ชั้นบรรยากาศจะบางลง ทำให้ความสามารถในการป้องกันรังสีลดลง

ส่งผลให้พนักงานต้อนรับบนเครื่องบินและนักบินต้องสัมผัสกับรังสีคอสมิกมากกว่าคนทั่วไปในระหว่างการทำงาน

งานวิจัยประเมินว่า บุคลากรทางการบินอาจได้รับรังสีคอสมิกสะสมประมาณ 3-6 มิลลิซีเวิร์ต (mSv) ต่อปี

เพื่อเปรียบเทียบ ผู้โดยสารทั่วไปที่เดินทางด้วยเครื่องบินข้ามทวีปภายในสหรัฐฯ ปีละ 10 เที่ยวบินไป-กลับ จะได้รับรังสีประมาณ 0.4 มิลลิซีเวิร์ต ซึ่งต่ำกว่าบุคลากรที่ต้องทำงานบนเครื่องบินเป็นประจำอย่างมาก

อาชีพที่ทำงานเกี่ยวกับเครื่องบิน ไม่ได้มีความเสี่ยงเหมือนกันทั้งหมด

นักวิจัยยังเปรียบเทียบกับอาชีพอื่นที่เกี่ยวข้องกับเครื่องบิน ได้แก่

• ช่างซ่อมเครื่องบิน
• พนักงานประกอบเครื่องบิน

แม้จะทำงานใกล้เครื่องบิน แต่บุคลากรในกลุ่มนี้ไม่ได้สัมผัสกับรังสีคอสมิกจากระดับความสูงอย่างต่อเนื่อง ผลการศึกษาพบว่าไม่ได้มีอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสีเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน

ขณะที่อาชีพที่มีการสัมผัสรังสีไอออไนซ์โดยตรง เช่น เจ้าหน้าที่เทคนิคนิวเคลียร์ อยู่ในอันดับที่ 12 จากทั้งหมด 503 อาชีพ

นักวิจัยมองว่า ความแตกต่างนี้เพิ่มความเป็นไปได้ว่า การสะสมของรังสีคอสมิกจากการบินเป็นเวลานาน อาจมีความเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงมะเร็งในบุคลากรทางการบิน

งานวิจัยยังไม่สามารถยืนยันว่า “รังสีเป็นสาเหตุโดยตรง”

แม้งานวิจัยจะพบความสัมพันธ์ระหว่างอาชีพนักบินและพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินกับการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสี แต่งานศึกษานี้ยังเป็นเพียง การศึกษาเชิงสังเกต (Observational Study)

ดังนั้น ยังไม่สามารถสรุปได้โดยตรงว่า รังสีคอสมิกเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดมะเร็งเพิ่มขึ้น

ข้อจำกัดของงานวิจัย ได้แก่

• ไม่มีข้อมูลจำนวนชั่วโมงบินของแต่ละบุคคล
• ไม่มีข้อมูลระดับความสูงของเที่ยวบิน
• ไม่มีข้อมูลเส้นทางบิน
• ไม่ทราบปริมาณรังสีสะสมจริงของแต่ละคน
• ไม่สามารถระบุระยะเวลาที่ทำงานในอาชีพนี้ได้อย่างแน่นอน

นอกจากนี้ ยังไม่สามารถตัดปัจจัยอื่นออกได้ทั้งหมด เช่น การทำงานเป็นกะ การเปลี่ยนเวลานอน (Circadian Rhythm Disruption) หรือปัจจัยจากสภาพแวดล้อมภายในเครื่องบิน

ข้อสรุปในปัจจุบันคือ พนักงานต้อนรับบนเครื่องบินและนักบินมีอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสีสูงกว่าอาชีพส่วนใหญ่ และอาจมีความสัมพันธ์กับการสัมผัสรังสีคอสมิกสะสมจากการทำงานบนที่สูง แต่ยังไม่สามารถยืนยันความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลได้อย่างชัดเจน

ผู้โดยสารทั่วไปต้องกังวลหรือไม่?

สำหรับผู้โดยสารทั่วไป ความเสี่ยงแตกต่างจากบุคลากรทางการบินอย่างมาก เพราะไม่ได้อยู่บนเครื่องบินเป็นเวลานานต่อเนื่องทุกวัน

ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคเฉิงตู (Chengdu CDC) ระบุว่า เที่ยวบินจากกรุงปักกิ่งไปเซี่ยงไฮ้ ซึ่งใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง ผู้โดยสารจะได้รับรังสีคอสมิกประมาณ 0.004 มิลลิซีเวิร์ต

ดังนั้น สำหรับผู้โดยสารทั่วไปที่เดินทางเป็นครั้งคราว ระดับรังสีที่ได้รับถือว่าต่ำ และยังไม่มีความจำเป็นต้องใช้มาตรการป้องกันเพิ่มเติม

สรุป

การทำงานบนเครื่องบินอาจทำให้พนักงานต้อนรับและนักบินได้รับรังสีคอสมิกมากกว่าคนทั่วไป เนื่องจากต้องอยู่บนระดับความสูงเป็นเวลานานและสะสมต่อเนื่องหลายปี

แม้งานวิจัยล่าสุดจะพบความสัมพันธ์ระหว่างอาชีพทางการบินกับอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับรังสี แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ว่ารังสีเป็นสาเหตุโดยตรง

สำหรับผู้โดยสารทั่วไป การเดินทางด้วยเครื่องบินเป็นครั้งคราวยังถือว่ามีระดับการได้รับรังสีต่ำ และไม่จำเป็นต้องกังวลมากเกินไป

แหล่งอ้างอิง

• Patel VR, Liu M, Jena AB. Cancer-Related Mortality Among US Pilots and Flight Attendants. JAMA Internal Medicine. 2026. DOI: 10.1001/jamainternmed.2026.3635
• Associated Press (AP). รายงานผลการศึกษาความเสี่ยงมะเร็งในนักบินและพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). ข้อมูลเรื่อง Cosmic Ionizing Radiation และความเสี่ยงของบุคลากรทางการบิน