น้ำด่าง ดื่มแล้วดีจริงไหม? เปิดประโยชน์ต่อสุขภาพ เปรียบเทียบกับน้ำดื่มธรรมดา

น้ำด่าง น้ำอัลคาไลน์ ดื่มแล้วดีจริงไหม? เปิดประโยชน์ต่อสุขภาพ เปรียบเทียบกับน้ำดื่มธรรมดา 

น้ำด่างเป็นอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูง และคุณคงสังเกตเห็นว่ามันเริ่มวางขายบนชั้นสินค้ามากขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไรก็ตาม กระแสความนิยมเรื่องน้ำด่างนั้นยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เพียงพอมารองรับ และสำหรับคนส่วนใหญ่แล้ว มันแทบจะไม่ได้ดีไปกว่าน้ำกรองธรรมดาเลย

น้ำด่างคืออะไร?

คำว่า "Alkaline" หมายถึงการมีค่าความเป็นด่าง (Basic) มากกว่ากรด ดังนั้น น้ำด่างจึงหมายถึงน้ำที่มีค่า pH สูงกว่าน้ำดื่มทั่วไป โดยปกติน้ำประปาหรือน้ำดื่มบรรจุขวดทั่วไปจะมีค่า pH เป็นกลางอยู่ที่ประมาณ 7 ในขณะที่น้ำด่างมักจะมีค่า pH อยู่ระหว่าง 8 ถึง 10 (ทั้งนี้ ค่า pH จะมีสเกลอยู่ที่ 0 ถึง 14 โดยตัวเลขยิ่งต่ำจะยิ่งเป็นกรด และตัวเลขยิ่งสูงจะยิ่งเป็นด่าง)

น้ำด่างไม่ได้ถูกผลิตขึ้นด้วยวิธีเดียวกันทั้งหมด และแหล่งที่มาก็มีความสำคัญ:

• น้ำด่างธรรมชาติ (Naturally alkaline water): เกิดจากการที่น้ำไหลผ่านชั้นหินและดินที่อุดมไปด้วยแร่ธาตุตามธรรมชาติ เช่น น้ำพุธรรมชาติ ทำให้น้ำดูดซับแร่ธาตุที่ละลายอยู่ (ส่วนใหญ่คือ แคลเซียม แมกนีเซียม และโพแทสเซียม) แร่ธาตุเหล่านี้จะส่งผลต่อค่า pH ทำให้น้ำกลายเป็นด่างโดยธรรมชาติ

• น้ำที่ผ่านกระบวนการทำให้เป็นด่าง (Artificially alkalized water): น้ำประเภทนี้อาจผลิตขึ้นด้วยกระบวนการแตกตัวเป็นไอออน/อิเล็กโทรลิซิส (Ionization/Electrolysis) ซึ่งเครื่องผลิตน้ำไอออนไนซ์จะส่งน้ำประปาผ่านกระบวนการทางไฟฟ้าเพื่อแยกออกเป็นน้ำด่างและน้ำกรด หรืออาจผลิตโดยการเติมสารประกอบแร่ธาตุ (เช่น เบกกิ้งโซดา หรือเกลือแคลเซียมและแมกนีเซียม) ลงในน้ำบริสุทธิ์เพื่อเพิ่มค่า pH ทั้งนี้ น้ำด่างที่พบตามซูเปอร์มาร์เก็ตส่วนใหญ่มักจะเป็นน้ำด่างประเภทนี้

การดื่มน้ำด่างช่วยเปลี่ยนค่า pH ในร่างกายได้จริงหรือไม่?

สรุปสั้น ๆ คือ ไม่จริง น้ำด่างไม่สามารถเปลี่ยนค่า pH ของร่างกายคุณได้ และคุณเองก็คงไม่อยากให้มันเปลี่ยนเช่นกัน

ค่า pH ในร่างกายของคุณ (โดยเฉพาะในเลือด) ถูกควบคุมอย่างเข้มงวดโดยปอดและไต ซึ่งปกติจะคงอยู่ในช่วงที่แคบมากคือประมาณ 7.35 ถึง 7.45 ไม่ว่าคุณจะรับประทานหรือดื่มอะไรเข้าไปก็ตาม การที่ค่า pH เบี่ยงเบนออกจากช่วงนี้เพียงเล็กน้อยถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ในแง่ของสรีรวิทยา การ "ปรับเลือดให้เป็นด่าง" ด้วยน้ำดื่ม (ซึ่งเป็นแนวคิดยอดฮิตในวงการสุขภาพ) จึงไม่ใช่สิ่งที่ร่างกายจะยอมให้เกิดขึ้น และไม่ใช่สิ่งที่คุณควรต้องการให้เกิดขึ้นเลย

เมื่อน้ำด่างลงไปถึงกระเพาะอาหาร สภาพแวดล้อมที่เป็นกรดจัดจะเข้าจัดการและสะเทิน (Neutralize) มันแทบจะในทันที เนื่องจากกรดในกระเพาะอาหารมีความเป็นกรดสูงมาก (ปกติมีค่า pH ประมาณ 1 ถึง 2) ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อการย่อยโปรตีนและป้องกันเชื้อโรค

โดยสรุปแล้ว แนวคิดที่ว่า "ปรับร่างกายให้เป็นด่างเพื่อป้องกันโรค" ซึ่งมักใช้เป็นจุดขายทางการตลาดของน้ำด่างนั้น ไม่เป็นความจริงทางวิทยาศาสตร์ เพราะความเป็นด่างใด ๆ ในน้ำจะหมดไปทันทีที่มันผ่านพ้นกระเพาะอาหารของคุณ

เมื่อเปรียบเทียบกับน้ำเปล่าธรรมดา

ปัจจุบันน้ำด่างกำลังอยู่ในระหว่างการศึกษาเกี่ยวกับประโยชน์เฉพาะกลุ่ม เช่น กรดไหลย้อน สมรรถภาพในการออกกำลังกาย และสุขภาพกระดูก แต่งานวิจัยยังคงมีอยู่อย่างจำกัด

ในทางกลับกัน บทบาทของน้ำเปล่าธรรมดาต่อสุขภาพ (และการอยู่รอด) ได้รับการยอมรับและมีงานวิจัยรองรับมานานหลายทศวรรษ น้ำเปล่าช่วยเติมน้ำให้ร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสนับสนุนการทำงานพื้นฐานแทบทุกอย่างของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็น การควบคุมอุณหภูมิ, การรองรับแรงกระแทกของข้อต่อ, การลำเลียงสารอาหารไปยังเซลล์ และการขับของเสียออกทางไต

นอกจากนี้ น้ำเปล่ายังมีราคาถูกกว่าและเข้าถึงได้ง่ายกว่ามาก น้ำประปาในประเทศพัฒนาแล้วส่วนใหญ่มีความปลอดภัย ได้มาตรฐาน และแทบจะไม่มีค่าใช้จ่ายเมื่อเทียบกับน้ำดื่มบรรจุขวดหรือน้ำด่าง

สรุปคือ น้ำเปล่าธรรมดาไม่ได้ขาดสิ่งใดที่น้ำด่างมีให้สำหรับคนสุขภาพดีทั่วไปเลย

สรุปแล้ว แบบไหนดีต่อสุขภาพมากกว่ากัน?

สำหรับคนส่วนใหญ่ น้ำเปล่าธรรมดาชนะอย่างแน่นอน ไม่ใช่เพราะน้ำด่างเป็นอันตราย แต่เป็นเพราะราคาที่สูงขึ้นนั้นไม่ได้แลกมาด้วยประโยชน์เพิ่มเติมใด ๆ เลย

คำเคลมหลักเบื้องหลังการตลาดของน้ำด่างส่วนใหญ่ ที่อ้างว่าช่วย "ปรับด่าง" ให้ร่างกายและป้องกันโรค ยังไม่มีข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ นั่นทำให้เหลือเพียงประโยชน์เฉพาะทางเล็ก ๆ น้อย ๆ เท่านั้น ซึ่งส่วนใหญ่ก็อิงจากการศึกษาขนาดเล็กและยังมีข้อจำกัด มากกว่าที่จะมาจากการทดลองทางคลินิกขนาดใหญ่ที่น่าเชื่อถือ

สำหรับการดื่มน้ำเพื่อรักษาสมดุลของร่างกายในชีวิตประจำวัน น้ำเปล่าธรรมดาทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์แบบโดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมหรือคำกล่าวอ้างที่พิสูจน์ไม่ได้ มันอาจจะดูไม่หวือหวา แต่วิธีที่ดีต่อสุขภาพที่สุดมักเป็นวิธีที่เรียบง่ายที่สุดเสมอ